نۇرعالي ءنۇسىپجانوۆ: قازاقتىڭ ءان-جىرى – تاريح ءپانى عوي

حا­لقىمىزدىڭ سۇيىكتى ءانشى­سى – قازاقستان­نىڭ حالىق ءارتىسى, مەم­لە­كەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋ­رەاتى نۇر­عالي ءنۇسىپ­جا­نوۆ 80 جاس­قا تولىپ وتىر. ءومىردىڭ اسقارالى اسۋىنا قادام باسقان ونەر يەسىن مارتەبەلى مەرەيتويىمەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, ارنايى الىنعان وسى سۇحباتتى نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز. – نۇرعالي اعا, قوعام وزگەرگەن سوڭ ونىڭ قوزعاۋشىسى ادام دا وزگەرەدى, راس قوي. بىراق, مەن ءۇشىن ونەر ادامى, ونىڭ ىشىندە, اسىرەسە, انشىلەر... وزگەرمەيتىندەي بولىپ كورىنەدى دە تۇرادى. بۇلاي دەيتىنىم, ءسىزدىڭ ساحناداعى ءار­بىر سابىرلى قيمىلىڭىز بەن اۋ­زىڭىزدان شىققان ءاربىر سال­ماقتى ءسوزىڭىز وسىنداي وي توپشىلاۋعا جەتەلەيدى... – دۇرىس بايقاعانسىز, مەنىڭ ماماندىعىم مەن ومىرگە دەگەن كو­ز­قاراسىم وزگەرگەن ەمەس, ءوز­گەر­مەيدى. ول – ماڭگىلىك تۋرا جول. جىل وتكەن سايىن كاسىبىڭ ءوسىپ, ءتا­جى­ريبەڭ جەتىلەدى, وكشەڭدى باسقان ونەرپاز ءىنى-قارىنداستارىڭنىڭ بەت الىسى بويىڭدى بۇرىنعىدان دا تىك ۇستاۋعا, ولارمەن ەسەپتەسۋگە بەيىمدەيدى. ادام – اتا-انا­نىڭ, ودان سوڭ حالىقتىق ءتا­لىم-تاربيەنىڭ شيپاسىمەن جە­تى­لەدى. ەكى مىڭجىلدىقتىڭ ىشىندە قو­عام قانشاما رەت وزگەردى, ءوزى­ڭىز ويلاڭىزشى, بىراق, ادام ءوز­گەر­مەي­دى... – جارايدى كەلىستىك. ال زا­مان­عا ساي مىنەز-قۇلقى ءوز­گەرە­تىن­دەر تۋرالى نە ايتار ەدىڭىز؟ جالپى, ونەر ادام­دا­رىنىڭ بەكزات مىنەزى جا­را­تى­لىستاعى سيرەك قۇبىلىس قوي دە­گەندى ايتقىم كەلگەن ەدى؟! – اتادان قالعان «دوس جىلاتىپ ايتادى, دۇشپان كۇلدىرىپ ايتادى» دەگەن ءسوز بار. بۇدان ءسال ەرتەرەكتە, ونەردەگى شىعارماشىلىق عۇمىرىمدا مەنىڭ اقيقاتىن ايتامىن دەپ ءبىر ءمينيستردىڭ جۇرەك تالماسىن ۇستاتىپ قويا جازداعانىم بار. «ءجونى قالاي دەپ ءوزىڭىز سۇرا­دى­ڭىز. مەن سوندا وتىرىك ايتۋىم كەر­ەك پە؟ جالپى, اقىلداسقان ادام ازبايدى دەگەن. بۇدان بىلاي دا اقىل سۇراپ تۇرىڭىز» دەدىم سوندا. سودان سول مينيستر كوپشىلىكتىڭ ورتاسىندا مەنىمەن جىلى جىميىپ ءسۇيىسىپ, قۇشاقتاسقانىمەن, «پىكىر سۇراۋدان» تايساقتايتىن بولدى. مەنەن الىس جۇرەتىندى شىعاردى. بۇرىن مۇنداي مىنەزى جوق ەدى. ءسىزدىڭ ادامنىڭ وزگەرۋى تۋرالى ساۋالىڭىزعا ايتارىم وسى. مەن مۇنىڭ ءبارىن جەكە ءبىر كوزقاراستاردىڭ استامشىلدىعى عوي دەپ باعالار ەدىم. – راحمەت. جالپى, ءسىزدىڭ ءومىر جولىڭىز قىزىقتى وقيعالارعا تولى... قاراپايىم اۋىل بالاسى كونسەرۆاتورياعا قالاي ءتۇسىپ, قالاي وپەرا ءانشىسى اتاندى؟ – ونىڭ نەسىنە تاڭداناتىنى بار, مەنىڭ تۇستاستارىمنىڭ كوبى اۋىلدىڭ ونەر «اكادەمياسىن» بىتىرگەندەر عوي... بىزدەر كەمپىر-شالدىڭ تاربيەسىن العان ادامدارمىز. اۋىلدان وقۋ اڭساپ الماتىعا كەلدىك. كونسەرۆاتورياعا ءتۇسۋ ءۇشىن مۋزىكالىق ورتا ءبىلىمىڭ بولۋى كەرەك ەكەن. ويتكەنى, كونسەرۆاتوريا شاكىرتتەرىن كلاسسيكالىق ىلىمگە تاربيەلەيدى دەيدى. ال ەندى, ونداي مەكتەپ اۋىلدا قايدان بولسىن؟ بۇل ارادا ماعان اتاقتى ءىلياس وماروۆ كوكەمنىڭ كومەگى كوپ تي­دى. سول كىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن كون­سەرۆاتوريانىڭ جانىنان ەكى جىل­دىق دايىندىق كۋرسى اشىلدى. ءسويتىپ, كونسەرۆاتورياڭىزدى ەش قينالماي بىتىردىك. باعىمىزعا قا­راي ءبىزدىڭ ونەردەگى ومىردە قالىپتاسۋىمىزعا سول كەزدەگى ۇس­تاز­دارىمىز ەلەۋلى ۇلەس قوستى. ءبى­لە-بىلسەڭىز, مۇحتار اۋەزوۆ اتىن­­داعى «اكەم» تەاتر دەگەن ونىڭ اكا­­دەميالىق اتاۋىنان تۋعان جوق, ول تۋرا ماعىناسىندا, ياعني ونەر ور­داسىنىڭ اكەلىك قامقورلىق ءرولى بول­عاندىقتان سولاي اتالادى. سول تەاتردان بۇگىنگى اباي اتىنداعى وپەرا جانە بالەت تەاترى ءبولىنىپ شىقتى. ويتكەنى, اكادەميالىق تەاتردا مۋزىكالىق سپەكتاكلدەر دە قويىلىپ جۇرگەن. وپەرا تەاترى سوعىس ءجۇرىپ جاتقان 1944 جىلى اشىلدى. ادام ساناسىن تاربيەلەۋ, ونىڭ قادىر-قاسيەتىنە اسەر ەتۋ ەش­ۋاقىتتا توقتاماۋى كەرەك. اشسىڭ با, جالاڭاشسىڭ با, ونەر ءوز ورنىن تابادى. اتىلاردىڭ الدىندا ءانىن ايتىپ تۇرىپ كوز جۇمعاندار بار, بىلەسىز عوي؟! ونەردىڭ قۇدىرەتى سون­دا. – ويىڭىزدى جالعاپ جىبەرە­يىن. قازىرگى جاعدايدا دا, ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان كەزەڭنەن بەرى استانا مەن الماتىدا تالاي-تالاي تەاتر, تالاي-تالاي ونەر عيماراتتارى اشىلدى... – جاڭا تەاتر اشىلۋى ءتيىس. مە­نىڭشە, ۇكىمەت ونىڭ نەگىزگى قىزمەتى مەن مىندەتتەرىن نازارىندا ۇستاۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. تەاتر – ۇلتتىق تاربيەنىڭ كوشىن باستايتىن ونەر, ول بۇگىنگىنىڭ يدەولوگياسى, ۇگىت-ناسيحاتى. سانا­لى ادام تاربيلەۋدە ونەردىڭ قو­لىنان كەلەتىنى كوپ. قازاقتىڭ سانعاسىرلىق ءانى مەن كۇيىنىڭ, جىرىنىڭ ءوزى تۇنىپ تۇرعان تاريح ءپانى ەمەس پە؟ حالىقتىڭ ەل­گە, جەرگە دەگەن تاعىلىمىن, پە­دا­گوگيكالىق تاربيەسىن قازاقتىڭ ونە­رى اتقارىپ كەلگەن. ونەر – وتە ءنا­زىك دۇنيە. «تويشىل بوپ كەتتىك» دەپ كەيتىن اڭگىمەلەردى قۇلاعىمىز ەستيدى. ول دۇرىس ەمەس, ونەر – ەرىككەننىڭ ەرمەگى دەپ كىم ايتتى؟ دەگەنمەن, قازاق ونەرىندە, ونىڭ ىشىندە ءان سالاسىندا تالعامپازدىق قالىپ بارادى. قازاق ەجەلدەن بارلىق ۇلتتىڭ ءانىن تالعاماي ايتا بەرەدى, ورىندايدى. ونىڭ وڭ جاعى دا, تەرىس جاعى دا بار. سىرتتان كەلىپ ءسىڭىپ جاتقان ساز يىرىمدەرى, ماتىندەرى ءبىزدىڭ ءتول ونەرىمىزگە كەساپاتىن تيگىزىپ كەتەدى-اۋ دەگەن جاعىن ويلاستىرا بەرمەيمىز. ول – قازاقتىڭ ءان ونەرى ءۇشىن قاسىرەت دەر ەدىم. كوپ جاعدايدا اق پەن قارانى اجىراتۋعا, جاقسى مەن جاماندى بولۋگە, ساراپتاما جاساۋعا يكەمىمىز كەلمەي قالادى. جەكەلەگەن ونەر وتاۋلارى دا بازارلار سەكىلدى سانسىز ولشەمدە اشىلىپ كەتتى. ونىڭ اسىلى قايسى, جاسىعى قايسى – ساراپتاۋ ۇكىمەتتىڭ ەنشىسىندە دەر ەدىم. ويتكەنى, زيانى ونەر جولىندا جۇرگەن بەيكۇنا جاستارعا ءتيىپ جاتىر... – بۇگىنگى ونەردەگى جاستاردىڭ جايىنان حاباردارمىز. جال­پى, بۇگىنگى ونەر ادامدارى ارا­سىن­داعى سالالىق ىنتىماق­تاس­تىق, اۋىز­بىرلىك, سەرىكتەستىك قانداي, بۇرىن قانداي ەدى؟ – بۇرىن... ول مىندەتتەردىڭ بار­لىعىن ۇكىمەت اتقاراتىن. كەڭەس زامانىن ايتىپ وتىرمىن. بىزگە ونەر ادامدارىنا قويىلاتىن يدەولوگيالىق تالاپ كۇشتىك قۇرى­لىمدارعا قويىلاتىن تالاپتاردان دا زور, وتە جوعارى بولاتىن, ءيا... ونى بىرەۋ بىلەر, بىرەۋ بىلمەس. ءبىز ونى جۇرەگىمىزبەن سەزىن­دىك. ەلىمىزدىڭ, حالقىمىزدىڭ تال­عامى بيىك تۇرسا, الدىمەن ونەر گۇلدەنەدى. ەلىمىزدە ءنوپىر كون­تسەرتتەر بولىپ جاتادى. ءوز ميني­س­- ترلىگىمدى جامانداعانىم ەمەس, سول كونتسەرتتەردەن نە ميني­ستر­لىكتىڭ, نە اكىمدىكتەردىڭ ءبىر دە ءبىر قىزمەتكەرىن كورمەيمىن. ال ەرتەرەكتە بيلىك وكىلدەرى ءبىزدىڭ رەپەتيتسيامىز اياقتالعانشا تالماي تىڭداپ, قاتىسىپ, كەرەكتى جەرىندە ويىن بولىسەتىن... ال قازىر جاستاردى, كەشىرىڭىز, «كوشە» تاربيەلەپ جاتىر. بۋىر­قانعان جىلدام ۋاقىت. قازاق­تىڭ كەڭدىگىن, دارقاندىعىن پايدالاناتىن ۇيىمدار مىسىقتابانداپ كەلىپ ىشىمىزگە كىرىپ كەتتى. جەم بولىپ تا جاتقان جايىمىز بار. جاستاردىڭ بارلىعى بىردەي ولاردىڭ جەتەگىندە كەتتى دەۋگە دە ءتىلىم بارمايدى. ءوز ورنىن ءبىلىپ, قانداي قامالدى بولسا دا بۇزىپ العى شەپكە شىققان جاستارىمىز دا بارشىلىق. ولار دەگەندە كوڭىلىم تاسىپ قالادى. ال ءسىز ايتىپ وتىرعان ءبىزدىڭ تۇستاستارىمىز اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق تەك قوعامدىق نەگىزدە جۇرۋدە. ونداي بىرلەستىكتەرگە اركىم ءوز ەركىمەن باس سۇعادى, قالاماسا, بارمايدى دا. سولاي. – ءسىزدىڭ راديو مەن تەلەديداردان توگىلگەن انىڭىزبەن تەربەلىپ وسكەن بۋىننىڭ ءبىرى الدىڭىزدا وتىر. ءسىزدىڭ ايتقان اندەرىڭىزدىڭ اۋەزدىلىگى جۇرەك تولقىتىپ, داۋ­ىسىڭىزدىڭ تارتىمدىلىعى جانعا جايلى بولىپ كەلەدى. ەرەكشە. ءسىزدىڭ داۋىسىڭىز... – ەندەشە, مەن وعان كىنالى ادامداردىڭ اتىن اتاپ, ءتىزىپ شىعايىن... ولار – نۇرعيسا تىلەن­ديەۆ, ءشامشى قالداياقوۆ, اسەت بەيسەۋوۆ, مىڭجاسار ماڭعىتاەۆ جانە باسقالارى... داۋىس جايىنا كەلسەك, ءار ادامنىڭ مىنەزى, وزىنە ءتان ءىس-قيمىل ارەكەتى سەكىلدى وزىنە ءتان داۋىسى بولادى ەمەس پە؟ مەن بار بولعانى سول جوعارىداعى اتاقتى كىسىلەردىڭ اندەرىنىڭ ناسيحاتشىسىمىن. ولار ءاندى جاقسى جازدى, مەن جاقسى ورىنداۋعا تىرىسامىن... – وزىنە ءتان «داۋىسى جوق» انشىلەر تۋرالى نە ايتامىز؟ – شىڭعىس حانعا قارۋلاستارى «توڭىرەكتىڭ ءبارىن جايپاپ بارامىز, جەتەتىن دە شىعار» دەيدى. سوندا شىڭعىس حان «كۇش-قۋاتىم باردا ءوزىم جاۋلايىن, كەيىن جاۋلارىمدى مەنىڭ داقپىرتىم جاۋلايدى» دەپ ايتىپتى دەيدى. ءبىزدىڭ ونەر سالاسىندا قازىر سول اڭىز كەرىسىنشە رەڭك العان, الدىمەن ءانشىنىڭ داقپىرتى شىعادى, سودان سوڭ تىڭدارمانىنىڭ جۇرەگىن جاۋلايدى... دەيتۇرعانمەن دە, جاستارعا تىلەكشىمىن. جۇلدىزدارى جانسا دەيمىن. جوعارىداعى ءوزىم ايتقانداي مىقتى كومپوزيتور­لار­عا كەزدەسسە, ءاننىڭ ءسوزىن جازعان اقىن­دارى تالعامدى بولسا ەكەن دەيمىن. – مانساپقا كوزقاراسىڭىز قالاي؟ – ول ەندى ادامىنا بايلانىس­تى. كىشكەنتاي بولسا دا ورىن­تاق­تى جاقسى كورەتىندەر بار. مەن ول قاتاردا جوقپىن. مەنىڭ ساحنادا جۇرگەنىمە 60 جىلدان اسىپتى. بۇيىرعان دۇنيەنى كورىپ كەلە جاتىر­مىز. ءوزىم قىزمەتتە جۇرگەن جامبىل اتىنداعى كونسەرۆاتوريادا مەرەيتويلىق ءبىر كونتسەرتتى ەكى وركەسترمەن وتكىزىپ جىبەرۋ ويىمدا بولعان. بىراق, قالا باسشىلارى «اقپاننىڭ 21-ىندە 80 جىلدىعىڭىزدى اباي ا­تىنداعى وپەرا جانە بالەت تەا­ترىندا وتكىزىپ بەرەيىك» دەپ قولقا سالىپ وتىر. الدىمەن مىنا بۇكىلالەمدىك ۋنيۆەرسيادانى وتكىزىپ الايىق دەيدى. سپورتتىق ول شارا دا وڭاي ءىس ەمەس. ەلىمىزدىڭ ابىرويىنا سىن. – كونسەرۆاتوريادان سوڭعى ونەر­دەگى ءومىر جولىڭىز قالاي جال­عاستى؟ – كونسەرۆاتوريادان سوڭ قازاق راديوسىندا جۇمىسقا تۇردىم. ول جەردە ەكى وركەستر بار ەدى. اۋىلدا جۇرگەندە قازاق راديوسىنا شىعىپ ءان ايتۋ قول جەتپەس ارمانداي ەدى, ءبىر-اق كۇندە ورىندالدى. اۋەلدە مۋزىكالىق رەداكتسيانىڭ رەداكتورى قىزمەتىن اتقاردىم. مۋزىكا ونەرىندە قالىپتاسىپ, ءتىپتى, تولىسۋىما راديونىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى ولشەۋسىز. ەكىنشى تىنىسىم سول جەردە اشىلدى, راديوجۋرناليس­تيكا دەگەننىڭ نە ەكەنىن ءبىلدىم ءارى ءسوز قادىرىن ءتۇسىنۋدى باستادىق. اتى بەلگىلى اۆتورلار, انشىلەر, كومپوزيتورلار ءبارى سول راديوعا كەلەدى. ول جەردە كوركەمدىك كەڭەس جۇمىس ىستەيتىن. ال ۇكىمەت ول كەزدە راديودان قالاماقىنى ايامادى... جاسپىز, اتاقتى ءبىر كىسىمەن تانىسساڭ, بۇرىن وقىماعان ءبىر كىتاپتىڭ بەتىن اشقانداي اسەردە جۇرەدى ەكەنسىڭ. ءان ايتۋدى دا توقتاتپادىم. دەمالۋدى بىلمەدىم. وقۋعا تۇسەرگە دەيىن اۋىلدا قوي باعا ءجۇرىپ, ەلەۋلى ەڭبەگىم ءۇشىن كوممۋنيستىك پارتيا قاتارىنا وتكەنمىن, راديوداعى قىزمەتتە ونىڭ پايداسىن كوردىم. كوممۋنيست ادامدا جاۋاپكەرشىلىك ەرەكشە بولادى, مەن بولىمدە باسشىلىق قىزمەتتەر اتقاردىم. تاجىريبە الماسۋدىڭ جولىمەن ماسكەۋگە ءجيى بارىپ تۇردىم. ۇلكەن مەكتەپتەن ءوتتىم. راديودان سوڭ, مەملەكەتتىك ءبىر كوميتەتتە بولعاندىقتان دا كەيىن مەنى تەلەۆيزياعا شاقىردى. سول جەردە مەملەكەتتىك كوميتەتتىڭ توراعاسىمەن «سوزگە كەلىپ قالىپ», سودان سوڭ قۇرمانعازى اتىنداعى وركەسترگە قىزمەتكە اۋىسۋعا تۋرا كەلدى. – شىنىمدى ايتايىن, ءسىزدى «سوزگە كەپ قالادى» دەگەن­گە قيماي وتىرمىن. – مەنىڭ ومىرىمدەگى ەڭ ءبىرىنشى ءارى سوڭعى تاجىكەلەسۋىمنىڭ ءوزى دە سول شىعار. كوميتەتتىڭ جاڭا باسشىسىنا مەنىڭ قىزمەت ورنىم كەرەك بولدى-اۋ دەيمىن. ءتيىسىپ قويمادى. سودان ءبىر جينالىستا ىشەك-قارنىمدى اقتارىپ تاستادىم, «بالانى ۇرا بەرسە باتىر بولادى» دەگەندەي, جينالىستىڭ ۇستىندە «جولداستار, رۇقسات ەتىڭدەر, مەن بۇل كىسىمەن كوميتەتتىڭ باسشىسىمەن ەمەس, كوممۋنيست پەن كوممۋنيسشە سويلەسەيىن» دەپ الدىم دا, بار كەمشىلىگىن بەتىنە باستىم. سونىڭ اقىرى, وركەستردەن ءبىر-اق شىقتىم. سوندا 30 جىلداي ەڭبەك ەتتىم. كەيىن «قازاقكونتسەرت» وزىمە ارناپ جەكە ءموبيلدى «جازيرا» اتتى انسامبل قۇرىپ بەردى. ونىڭ قاتارىندا ءجۇرىپ 10 جىلداي ءان سالدىم. تۇڭعىش رەت تۇركياعا, قىتايعا سا­پار­لاپ بارىپ, كونتسەرت قويىپ قايتتىق. باسشىلارعا بازارلىق بەرۋدى بىلمەپپىن, كەيىن ۇقتىم. زامان وزگەرىپ كەلە جاتقان ەكەن. سودان حالىقتىڭ قالاۋىنداعى الگى توپ وڭتايلانىپ, قىسقارىپ كەتە باردىق. قازىر ونەردەگى دارا تۇلعا نۇرعيسا تىلەنديەۆ اعامىزدىڭ «وتىرار سازى» وركەسترىندە قىز­مەت­ ىستەيمىن. – قازاقستان ونەرىنىڭ ءبى­لىك­تى ماماندارىن دايىنداي­تىن تەمىربەك جۇرگەنوۆ اتىن­دا­عى ونەر اكادەمياسىندا ءسىزدىڭ قىزىڭىز بيبىگۇل ءنۇسىپجا­نو­­ۆا­نىڭ رەكتورلىق قىز­مەت ات­قا­راتىنىن بىلەمىز. وتبا­سى­ڭىز­­دا بيبىگۇلدەن باسقا ونەرگە ات­­سالىسىپ جۇرگەندەر بار ما؟ – بيبىگۇلدەن كەيىنگى قىزىم الما دا, كۇيەۋ بالا دا – دارىگەر, ءۇشىنشى قىزىم داريعا ءوز وتبا­سىمەن بيزنەستە ءجۇر. نۇرگۇل – پاريجدە وتكەن رۋبينشتەين اتىن­­د­اعى حالىقارالىق پيانيستەر باي­­قاۋىنىڭ جەڭىمپازى. كەنجە قى­زىم نۇرزادا دا ونەر جولىندا, جۇرەگى مۇسىنشىلىك كاسىپتى قالادى. قازىر يسپانيادا, ونەر اكادەمياسىندا وقيدى. – ءسىزدىڭ بۇل سۇح­باتىڭىز «ەگەمەن قازاقستان­نىڭ» جاڭا­شا پىشىمدە شىعىپ جات­قان ءنو­مىرلەرىنەن ورىن الادى... – مەن – ەل گازەتى «ەگەمەندى» سوناۋ «سوتسياليستىك قازاقستان» كەزىنەن بەرى قاراي, ءومىر بويى جاس­تانىپ وقىپ كەلە جاتقان تۇراقتى وقىرماننىڭ ءبىرىمىن. قوعامدىق بارلىق وزگەرىستەردە دە باس باسىلىم قالتامىزدان تۇسپەدى. گازەتتىڭ جاڭا جىلدان باستاپ وزگەرگەن ءپىشىمى ماعان وي سالدى. بىلايشا ايتقاندا, بىردەن ۇنادى. سىمباتتى جىگىتتەي بولىپ جاراسىپ تۇر. زامان جاقسىعا قاراي وزگەرىپ بارادى ەمەس پە؟!. «ەگەمەننىڭ» بۇل وزگەرىسىن الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ەكەنىن دە جاقسى بىلەمىن. ۇلى كوشتەن قالماعانىمىز جاقسى. قازاقستان جاس مەملەكەت. رەسپۋبليكامىزدىڭ دۇنيە ءجۇزىنىڭ وزىق ەلدەرىنىڭ قاتارىنان كورىنگەنىن قۇپتايمىن, قۋانامىن. بۇل ارادا باس گازەتى­مىز­دىڭ اتقارار ءرولى قوماقتى. سون­دىقتان دا, سۇيىكتى گازەتىمە, ونىڭ ۇجىمىنا جاڭا جىلدا جاڭا تابىستار تىلەيمىن. گازەت بەتىندە جاعىمدى جاڭالىقتار كوپ بولسىن دەيمىن. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن تالعات ءسۇيىنباي, «ەگەمەن قازاقستان» الماتى سۋرەتتى تۇسىرگەن نۇرمانبەت قيزات ۇلى