مايرا ايسينا:
– جالپى, دەپۋتات بولۋ ادامعا وتە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق دامۋىنا, الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىنىڭ ارتۋىنا ىقپالىن تيگىزەتىن زاڭداردى بارىنشا ءتيىمدى ەتىپ قابىلداۋ ادامنان وتە كوپ ەڭبەكتەنۋدى, ۇزاق ۋاقىت بويى سارىلىپ ىزدەنۋدى تالاپ ەتەدى.
مەن وتكەن سايلانىمداردا ءوز باسىمنان وسىنداي احۋالداردى وتكەردىم.
V سايلانىمنىڭ دەپۋتاتتاردى ۇيلەسىمدىلىكپەن جۇمىس ىستەدى دەپ ايتا الامىن. ءبارى دە زاڭداردى قاجەتتى دەڭگەيگە جەتىلدىرۋگە بەلسەنە اتسالىستى. ەندى جاڭا ارىپتەستەرىمىزبەن دە تەز تابىساتىن شىعارمىز. ويتكەنى, بۇل جولى دا ماجىلىسكە وتە بىلىكتى, ءوز ءىسىنىڭ شەبەرلەرى سايلانعانىن كورىپ وتىرمىز.
ارينە, وتكەن سايلانىمداعى كەيبىر ارىپتەستەرىمىزدىڭ ورنىن سولار سەكىلدى بىلىكتى ادامدار باسقانىنا سەنىمدىمىن.
بالايىم كەسەباەۆا:
– پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بولىپ سايلانعانىما قۋانىشتىمىن, سونىمەن قاتار, بۇل جۇمىستىڭ وتە اۋىر جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن دە سەزىنەمىن. ءوزىم ءبىراز جىل قىزىلوردا وبلىستىق ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى بولىپ قىزمەت اتقارعاندىقتان, زاڭدارمەن جاقسى تانىسپىن. الايدا, سولاردىڭ كەيبىرىنىڭ قازاقشا ماتىندەرى قارىن اشىراتىنىن كورىپ جۇرەتىن ەدىك. ەندى سونى ءوز قولىمىزبەن تۇزەپ, حالىققا ساپالى سانىمەن ۇسىنۋعا قولعابىس تيگىزەرمىن دەگەن ءۇمىتىم بار.
بۇگىن ەلباسىنىڭ ءسوزى ماعان قاتتى اسەر ەتتى. ول كىسى بىزگە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەدى. بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانىڭ ىسكە اسۋىن زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتەتىن زاڭدار دا جەتىلدىرىلەتىنىن جانە وسى باعىتتاعى جاڭا زاڭ جوبالارى ءبىزدىڭ قاراۋىمىزعا كوپتەپ كەلەتىنىن سەزىپ تۇرمىن. مىنە, وسىلاردىڭ ءبارىن ءارى ءتيىمدى, ءارى حالىققا بارىنشا ۇعىنىقتى جاساي الاتىن بولساق, ءبىزدىڭ مىندەتىمىزدىڭ ورىندالعانى سول دەپ بىلەمىن.
فاحريددين قاراتاەۆ:
– ەلباسىنىڭ جاڭاعى ايتقان سوزدەرى مەنى قاتتى تولقىتتى. ول كىسى ءوزىنىڭ سوزىندە ءبىزدىڭ شىعارعان زاڭدارىمىزدىڭ ءبارى قازاقستان حالقىنىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالاتىنىن اتاپ كورسەتتى.
قارجى ۇدەرىستەرىنىڭ جاريالىلىعىن قامتاماسىز ەتەتىن بىرىڭعاي سالىق جانە كەدەن كودەكسىن قابىلداۋ كەرەك دەگەن تاپسىرماسى دا قاتتى ۇنادى. بۇل زاڭنىڭ ارتۇرلىلىگىن پايدالانىپ, مەملەكەتتىك قاراجاتتى جەڭ ۇشىنان جالعاسىپ, قىمقىرعىسى كەلەتىندەردىڭ جولىن كەسەتىنى ايقىن. جالپى, ءبىر ماسەلە بويىنشا زاڭدا ەشكىمدى تاپجىلتپايتىن ءبىرىزدى شەشىم بولۋى كەرەك قوي. سوندا عانا سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ جولى كەسىلەدى.
ەلباسىنىڭ وسىنداي ماسەلەلەرگە نازار اۋداراتىنى مەنى قاتتى ءتانتى ەتتى. مەن ءوزىم وزبەك تىلىندە شىعاتىن «جانۋبي كوزوگيستون» اتتى وبلىستىق گازەتتىڭ باس رەداكتورلىعى قىزمەتىنەن «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ تىزىمىمەن سايلانعان جۋرناليست دەپۋتاتپىن. سوندىقتان دا, اشىقتىق پەن مولدىرلىكتى قالايمىن.
ماۋلەن اشىمباەۆ:
– مەملەكەت باسشىسى ءوز سوزىندە پارلامەنتتىڭ الدىندا تۇرعان كەلەلى مىندەتتەردى ايقىنداپ بەردى. ول نەگىزىنەن ەلىمىزدىڭ قۇقىقتىق بازاسىن قالىپتاستىرۋ توڭىرەگىندە ءوربىدى. الداعى ۋاقىتتا باسەكەلەستىككە, سالىق كودەكسىنە, كەدەن كودەكسىنە قاتىستى زاڭداردى جەتىلدىرۋ ماسەلەسى الدىمىزدا تۇر. دەپۋتاتتار مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا وراي وسى توڭىرەكتە بەلسەنە جۇمىس ىستەيدى. تۇيىندەپ ايتقاندا, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ بۇگىنگى ەڭ باستى مىندەتى ەلىمىزدەگى رەفورمالاردى زاڭدىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ بولماقشى.
V شاقىرىلىمدا دەپۋتاتتار 59 زاڭ قابىلدادى. ايتسە دە, ۇلت جوسپارىنا بايلانىستى, باسقا دا رەفورمالارعا قاتىستى قۇقىقتىق بازانى تولىققاندى قالىپتاستىردىق دەپ ايتۋ قيىن. باسقا دا زاڭداردى, باسقا دا شەشىمدەردى قابىلداۋ قاجەت. بۇدان باسقا, «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ فراكتسياسى ءۇشىن سايلاۋالدى باعدارلاماسى ءبىزدىڭ باسىم باعىتتارىمىزدىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. سونداي-اق, قازىرگى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ الدىندا تۇرعان باستى ماسەلە – بەس ينستيتۋتتىق رەفورمانى جۇزەگە اسىرۋ باعىتىندا جۇمىس ىستەيمىز.
گەننادي شيپوۆسكيح:
– بۇگىن VI شاقىرىلىمنىڭ العاشقى وتىرىسىنا قاتىستىق. انت قابىلدادىق. پارلامەنتتىك قىزمەتىمىز ەندى باستالىپ جاتىر. وسى كۇننەن باستاپ حالىق ءۇشىن قولدان كەلگەن قىزمەتىمىزدى كورسەتۋىمىز كەرەك دەپ ويلايمىن. ويتكەنى, حالىقتىڭ كوپشىلىگى «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ سايلاۋالدى باعدارلاماسىنا سەنىمىن ارتتى, وزدەرىنىڭ ءتۇيىندى ماسەلەلەرىنىڭ شەشىلەتىندىگىنەن ءۇمىتتەنىپ وتىر. سوندىقتان, الداعى ۋاقىتتا ارىپتەستەرىمىزبەن بىرگە حالىقتىڭ ويىنان شىعۋعا تىرىسامىز.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ قۇرامىندا ءارتۇرلى سالانىڭ وكىلدەرى بار. ونىڭ ىشىندە ەكونوميستەر دە, ەلگە تانىمال ساياساتكەرلەر دە جەتكىلىكتى. حالىقتىڭ پروبلەماسى دا ءارتۇرلى. سوندىقتان ءار دەپۋتات ءوزىنىڭ تەرەڭ بىلەتىن سالاسىنا بايلانىستى, زاڭداردىڭ ساپالى قابىلدانۋىنا ۇلەس قوساتىنى ءسوزسىز. مەن جۇمىسشىلار توبىنىڭ وكىلى بولعاندىقتان شىعار, الەۋمەتتىك جەلىلەردە سىن تەزىنە العانى بايقالادى. مەن ءماشينيسپىن, پويىز جۇرگىزەتىن, ال ول قانشا ادامنىڭ تاعدىرىنا جاۋاپ بەرەتىنىن بىلەسىز بە؟ جاۋاپكەرشىلىگى تىم جوعارى. بىلمەگەن جەرلەرىمىز بولسا, ۇيرەنەمىز, ءسويتىپ, دەپۋتاتتىق قىزمەتىمىزدى جاۋاپكەرشىلىكپەن اتقارۋعا تىرىساتىن بولامىز.
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.