كەشە استانادا مەملەكەتتىك حاتشى گۇلشارا ابدىقالىقوۆانىڭ تورايىمدىق ەتۋىمەن پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسى ءوتتى.
جيىندى اشقان گ.ابدىقالىقوۆا ءبىرىنشى كەزەكتە جاقىندا عانا وتكەن پارلامەنت ءماجىلىسى مەن بارلىق دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتار سايلاۋلارى قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى مەن بەرەكەسىن ايقىن كورسەتكەنىنە توقتالدى. سونداي-اق, ول وتكەن شاقىرىلىممەن سالىستىرعاندا قازىرگى ءماجىلىستىڭ جاڭا قۇرامىندا ايەلدەردىڭ قاتارى ارتقانىنا ەكپىن بەردى. «پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا 29 ايەل سايلاندى. ياعني, ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ 27,1 پايىزىن ايەلدەر قۇرايدى. بۇل كورسەتكىش مەملەكەت باسشىسىنىڭ ايەلدەردى ساياسي ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى العا قويعان مىندەتتەرىنە سايكەس كەلەدى», – دەدى گ.ابدىقالىقوۆا.
ودان ءارى مەملەكەتتىك حاتشى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» اتتى حالىققا جولداۋىن ىسكە اسىرۋدىڭ, ونىڭ ىشىندە داعدارىسقا قارسى باعدارلامالارعا ايەلدەردىڭ قاتىسۋ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋدىڭ, سونداي-اق, ولاردى كاسىپكەرلىك سەكتورعا تارتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جەتكىزدى.
سونداي-اق, جيىندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتى بويىنشا سوڭعى 5 جىلدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ ىشكى جالپى ءونىمدەگى ۇلەسى ەداۋىر ارتقانى, كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرى يەلەرىنىڭ اراسىندا ايەلدەردىڭ ۇلەسى 42 پايىزدى قۇراعانى, ەۋرازيا دامۋ بانكىنىڭ (ەادب) ۇكىمەتپەن «بيزنەستەگى ايەلدەر» اتتى بىرلەسكەن باعدارلاماسى اياسىندا ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەرگە جالپى سوماسى 49,2 ميلليون اقش دوللارىن قۇرايتىن 1 200 شاماسىنداعى نەسيەنى ايەلدەر باسقاراتىن كاسىپورىندارعا بەرۋ جوسپارلانىپ وتىرعانى اتاپ ءوتىلدى.
سونىمەن قاتار, باسقوسۋدا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىنىڭ وكىلى تاراپىنان مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جۇمىسپەن قامتۋ ساياساتىن جۇزەگە اسىرۋداعى پارمەندى قۇرالداردىڭ ءبىرى رەتىندە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» قايتا كۇن تارتىبىنە شىعارىلعانى حابارلاندى. بۇدان بولەك, اتالعان باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ تۇتاس كەزەڭى ىشىندە جۇمىسپەن قامتۋعا جاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا 290,7 مىڭ ايەل تارتىلعانى, ونىڭ ىشىندە 222,5 مىڭ ادام ەڭبەكپەن قامتىلعانى, ال كەلەشەكتە «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى-2020» اياسىندا بارلىق باعىتتار بويىنشا 50 مىڭنان استام ايەلدى قامتۋ مەجەلەنىپ وتىرعانى ءمالىم ەتىلدى.
وتىرىستا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا ارنالعان «25 پايدالى ءىس» رەسپۋبليكالىق اكتسياسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسى تالقىلاندى. ۇلتتىق كوميسسيا ءتورايىمىنىڭ ورىنباسارى ەلەنا تاراسەنكونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان اكتسيا ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن ودان ءارى دامىتۋعا, دارىندى جەتىم بالالاردى قولداۋعا, وتباسىلىق-ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتارىن نىعايتۋعا جانە تاعى باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەرگە باعىتتالعان.
جيىندا اقتوبە جانە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارى اكىمدىكتەرىنىڭ ادامگەرشىلىك جانە جاستاردى جىنىستىق تۇرعىدا تاربيەلەۋ, ەرتە جۇكتىلىكتىڭ الدىن الۋ شارالارى تۋرالى اقپاراتتارى تىڭدالدى. ماسەلەن, اقتوبە وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى, ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى وبلىستىق كوميسسيانىڭ توراعاسى اسقار شەريازدانوۆ جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ەرتە جۇكتىلىك وڭىردەگى وزەكتى ماسەلە بولىپ وتىرعانىن ءسوز ەتتى. «2015 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا اقتوبە وبلىسىندا جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى جۇكتىلىك جاعدايلارى 175-كە جەتتى. بيىلعى جىلدىڭ العاشقى ەكى ايىندا 28 دەرەك تىركەلدى. ارينە, بۇل وقيعالار ءبىزدى قاتتى الاڭداتادى. بۇل تۇيتكىلمەن مەملەكەتتىك ورگاندار اينالىسىپ كەلەدى. ەندى ءبىز وسى كەلەڭسىزدىككە قارسى كۇرەسكە قوعام وكىلدەرىن كوبىرەك تارتۋدى كوزدەپ وتىرمىز. ويتكەنى, مۇنى تەك مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كۇشىمەن ەڭسەرۋ مۇمكىن ەمەس», – دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى. ا.شەريازدانوۆتىڭ ايتۋىنشا, جۇكتى بولىپ قالعان جاسوسپىرىمدەردى سىنعا الىپ, جازعىرعاننان گورى, ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارىنا كوبىرەك نازار اۋدارعان دۇرىس. «قازىرگى كەزدە اتا-انالارمەن بىرلەسىپ, جوعارى سىنىپ وقۋشىلارى, جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى تاربيە جۇمىستارىنا ەرەكشە ءمان بەرىپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار, ولاردىڭ اراسىندا ساۋالداما جۇرگىزىلىپ, جاستارعا سەنىم تەلەفوندارى ارقىلى بىلىكتى پسيحولوگتاردىڭ كوبىرەك اقپارات بەرۋىن ۇيىمداستىرىپ جاتىرمىز», – دەدى ول.
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى, ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى وبلىستىق كوميسسيانىڭ توراعاسى ۇلاسبەك سادىبەكوۆ بۇل ماسەلەدە اتا-انالاردىڭ بالا تاربيەسىندەگى ءرولىن كۇشەيتۋ قاجەت ەكەنىن جەتكىزدى. «جاس قىزدارىمىزدىڭ تىم ەرتە انا بولۋى – كوكەيكەستى ماسەلە. ارينە, بۇل باعىتتا ءتيىستى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. دەگەنمەن دە, وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى جەتىلدىرە ءتۇسۋ قاجەت. اتاپ ايتقاندا, اتا-انالاردىڭ بالا تاربيەسىندەگى ءرولىن كۇشەيتكەن ءجون. قىز تاربيەسىندەگى انانىڭ, ۇل تاربيەسىندەگى اكەنىڭ رولىنە ەرەكشە ءمان بەرگەن دۇرىس. سونىمەن قاتار, جاس قىزداردىڭ ەرتە انا بولۋى تۇرعىسىندا جىگىتتەردىڭ دە اراسىنداعى ءتيىستى جاۋاپكەرشىلىك ماسەلەسىن نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايدى. جىگىتتەردە قىزداردىڭ بولاشاق ومىرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قاراۋ دەگەن ماسەلە ۇمىت بولىپ بارا جاتقانى قىنجىلتادى», – دەدى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى. وسى ورايدا, ۇلاسبەك سادىبەكوۆ بالالاردىڭ الەۋمەتتىك جەلىلەردى كوبىرەك پايدالاناتىنىن, سول ارقىلى تانىس تاۋىپ, سونىڭ سالدارىنان وكىنىشتى جاعدايلار ورىن الىپ جاتاتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇدان بولەك, سپيكەر 3 ميلليونعا جەتەعابىل تۇرعىنى بار وڭىردە 700 مىڭعا جۋىق جاس بار ەكەنىن, ونىڭ 90 مىڭنان استامىن 15-17 جاس ارالىعىنداعى جاس وسكىندەر قۇرايتىنىن ايتا كەلىپ: «2015 جىل مەن بيىلعى جىلدى قوسا ەسەپتەگەندە, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا جاسوسپىرىمدەر اراسىنداعى ەرتە جۇكتىلىكتىڭ 800-دەن استام دەرەگى تىركەلدى. ولاردىڭ نەگىزگى بولىگى 17 جاستاعى قىزداردىڭ ۇلەسىندە», – دەدى.
بۇدان كەيىن گ.ابدىقالىقوۆا وتىرىسقا قاتىسۋشىلاردىڭ نازارىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ مورالدىق-جىنىستىق تۇرعىداعى ءتاربيەسىن كۇشەيتۋ, ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارى مەن اتا-انالار تاراپىنان الدىن الۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ, جاسوسپىرىمدەر مەن جاستاردىڭ دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ماسەلەلەرىنە اۋداردى.
جيىن سوڭىندا مەملەكەتتىك حاتشى ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا بىرقاتار ناقتى تاپسىرما بەردى.
جولدىباي بازار,
«ەگەمەن قازاقستان».