بۇرىن سەنبىلىك كەزدەرىندە ماكۋلاتۋرا جيناپ, تاپسىراتىن ەدىك. جازىلىپ بىتكەن وقۋشى داپتەرلەرى مەن سۋرەت داپتەرلەرى, مۇعالىمدەر بولمەسىنەن شىققان قۇشاق-قۇشاق قاعازداردى ابىر-سابىر كوپشىلىك كولىككە تيەيتىن, ال كولىك ولاردى الدەقايدا الىپ كەتۋشى ەدى. بەرىلىپ, بەلسەنە جۇمىس جاساپ جۇرسەك تە, ول قاعازداردى قايدا اپارادى, نە ىستەيدى – ءمانىسىن تۇسىنە بەرمەيتىنبىز. «قاعازدى قايتادان وڭدەپ, ءارتۇرلى نارسەلەر جاسايدى» دەپ ءتۇسىندىرەتىن ينتەرناتتاعى بىزدەن جوعارى سىنىپتاردا وقيتىن وقۋشىلار جاسىنىڭ ۇلكەندىگىنە سالىپ بىلگىشسىنە سويلەپ.
كەيىن بىلدىك, راس ەكەن. بىراق, ماكۋلاتۋرا جيناۋ ساپ تىيىلدى – قوپىراعان قاعازدار اۋىل-ءۇي اراسىنا شاشىلىپ, جەلمەن بىرگە جۇيتكي جۇگىرىپ, شاڭمەن بىرگە كوككە قالىقتاي كوتەرىلىپ بارىپ, جەرگە قۇلديلاي قۇلاعان سوڭ, ءار ءشوپتىڭ باسىنا ىلىنگەن قوقىسقا اينالدى. «قازىر نەگە ماكۋلاتۋرا جينامايدى ەكەن؟ سان-ساپات قاعازدى قايتا وڭدەپ, ودان حالىقتىڭ تۇتىنۋىنا قاجەتتى نارسە جاسايتىن ورىندار نەگە جوق؟» دەگەن وي كەلەتىن. جۋىردا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ مۇنايلى اۋدانى اۋماعىندا اشىلعان جاڭا «اقتاۋ قاعاز زاۋىتى» جشس وسى ويدىڭ جاۋابىن ۇسىندى. دارەتحانا قاعازىن دايىندايتىن تسەح سۇرانىسقا يە ءونىمدى وندىرەتىن وڭىردەگى عانا ەمەس, باتىس ايماقتاعى بىردەن-ءبىر جاڭا كاسىپورىننىڭ ءبىرى.
– 2007 جىلدان باستاپ دارىگەرلىك قالدىقتاردى جويۋمەن اينالىستىق. بىزگە وڭىردەگى كاسىپورىن, مەكەمەلەر ءجيى حابارلاسىپ, ماكۋلاتۋراسىن تاپسىرۋعا نيەت بىلدىرەتىن. وسى كەزدەردە ماعان پايدالانىلعان قاعازداردى قايتا وڭدەۋ تۋرالى وي كەلدى. كەشىكپەي ءوز قارجىما جابدىقتار ساتىپ الىپ, ورناتتىم. ءوڭىردەگى مەملەكەتتىك ورگاندار, ءىرى مۇناي كومپانيالارى مەن ەسكىرگەن مۇراعات قاعازدارىن وڭدەۋ ارقىلى دارەتحانا قاعازدارىن شىعارا باستادىق, – دەيدى «اقتاۋ قاعاز زاۋىتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى سۇڭعات ەدىلباەۆ.
زاۋىت جۇمىسى بىرتە-بىرتە ەڭسەسىن تىكتەپ, جۇمىس كولەمى مەن ءونىم كولەمىن ۇلعايتىپ كەلەدى. باسشىلىق ەندى تەحنيكالىق قاجەتتىلىكتەرگە پايدالانىلاتىن قاعاز سۇلگىلەر دايىنداۋدى جوسپارلاپ وتىر. جاڭا سۇلگى مۇنايشىلار, جۇرگىزۋشىلەر مەن وندىرىستە جۇمىس جاسايتىندار ءۇشىن قولايلى جانە ول قازىرگى قولدانىستاعى جۇققان مايدى, قولدى سۇرتەتىن شۇبەرەكتى الماستىراتىن بولادى. سونداي-اق, قاعاز سالفەتكالار مەن ءۇي تىرلىگىنە ارنالعان قولورامالداردى شىعارىپ, ءارتۇرلى كوڭىل كوتەرۋ ورىندارىنا ۇسىنباق. ساپا جاعىنان جوعارى, قۇنى جاعىنان ارزان بولاتىن ءونىمدى وتانداستارىمىز تۇتىنادى دەگەن سەنىم بار. قازىرگى تاڭدا تاۋلىگىنە 8 ساعات جۇمىس جاسايتىن تسەحتا جاقىن كۇندەرى جۇمىس ورىندارىنىڭ سانىن كوبەيتىپ, تاۋلىك بويى جۇمىس جاساۋ جولدارى جوسپارلانىپ وتىر.
قارجىلىق جاعدايعا بايلانىستى سالقىن تسەح ىشىنە جىلۋدى الماستىراتىن گاز جۇيەسىن ورناتۋعا مۇمكىندىك تۋدى. جۇمىس ورنىنىڭ سالقىن بولۋى جۇمىسشىلاردىڭ تولىققاندى جۇمىس جاساۋىنا مۇمكىندىك بەرمەي, سول ارقىلى ءونىم وندىرۋگە اسەر ەتەتىنى بەلگىلى. وسى كەلەڭسىزدىكتى اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن اقتاۋ قاعاز زاۋىتى باسشىلىعى «دامۋ» كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ قورىنا حابارلاسىپ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋعا باعىتتالعان «دامۋ-ءوندىرىس» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنا قاتىستى. ناتيجەسىندە قازاقستاننىڭ حالىق بانكى ارقىلى جەڭىل پايىزبەن 40 ملن. تەڭگە كولەمىندە نەسيە الۋعا قول جەتكىزسە, بانك جالپى سومادان 17,5 ملن. تەڭگە العاشقى ترانشتى ءبولدى. وعان ارنايى جابدىقتار الىپ, ورنالاستىرعان كاسىپكەر ەكىنشى ترانشپەن بولىنەتىن قارجىعا ماكۋلاتۋرا جانە دايىن ونىمدەر ءۇشىن قويما سالۋدى كوزدەپ وتىر.
جوقتان بار جاساپ, كەتىككە كىرپىش بولۋ ەل دامۋىنا ۇلەس قوسام دەگەن جاننىڭ مۇراتى. ماكۋلاتۋرادان ءونىم جاساپ وتىرعان كاسىپكەر ازاماتتىڭ ءونىمى ەل قاجەتىنە جارايتىنى انىق.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
ماڭعىستاۋ وبلىسى.