جۋىردا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جامبىل ايلىعىنىڭ اياسىندا «ولەڭ-جىردىڭ الىبى» دەگەن تاقىرىپپەن دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. وعان قازاق ادەبيەتى كافەدراسىنىڭ 1-كۋرس ماگيسترانتتارى مەن ستۋدەنتتەرى, سونداي-اق, ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ ءبىر توپ ستۋدەنتتەرى قاتىستى. وسى ورايدا كىتاپ كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.
م.جۇماباەۆ اتىنداعى ادەبي ءبىرلەستىكتىڭ جەتەكشىسى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور راقىمجان تۇرىسبەك ەڭ الدىمەن تالانت يەسىن وزگەلەردەن ەرەكشەلەندىرىپ تۇرعان دارا قاسيەتىنە ماڭىز بەردى.
«جامبىلدى ەرەكشەلەندىرىپ تۇرعان اقىندىق ونەرى, جىراۋلىعى مەن جىرشىلىعى. ول وزىنە دەيىنگى ارنانى بايىتتى. ونىڭ سۋىرىپسالمالىعىنىڭ ءوزى بولەك ءبىر تاقىرىپ. اقىننىڭ 100 جىلدىعىندا جازۋشى ساپارعالي بەگاليننىڭ «جامبىل» دەگەن ەڭبەگى جارىق كوردى. ول جاكەڭدى كوزىمەن كورگەن ادام. سول ەڭبەگىندە جامبىلدى شىن مانىندە حالىقتىڭ ادامى, ءتۋابىتتى زور تالانت يەسى ەدى دەپ كورسەتەدى. ءوز جۇرتى مەن ناعاشى جۇرتىندا اقىندىق, انشىلىك-كۇيشىلىك ارنانىڭ بولعانىن جازادى. جالپى, اقىن تۋرالى ەستەلىكتەردىڭ قاي-قايسىسىنان دا ءبىز بولمىسى بولەك تۇلعانى تانيمىز. سونداي-اق, ءبىر ايتا كەتەتىن نارسە – جۋىردا «قازاقستان» تەلەارناسى 4 سەريالى «جامبىل» تاريحي دراماسىن ءتۇسىردى. ونى اقىننىڭ تۋعان كۇنى, ياعني 28 اقپان قارساڭىندا ارنادان كورسەتەدى», – دەدى ول.
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى بولات قورعانبەكوۆ جامبىل جاباەۆ شىعارماشىلىعىنىڭ بۇگىنگە دەيىن ءوز دەڭگەيىندە تانىلماي كەلە جاتقانىن اڭگىمە ارقاۋىنا اينالدىردى. «بىرىنشىدەن, قوعامدا اۋىز ادەبيەتىن ارحايزم دەپ قارايتىن تۇسىنىك بولسا, ەكىنشىدەن, جامبىل تۇلعاسىن تۇسىنبەۋشىلىك بار. سوندىقتان, ايسبەرگتىڭ سىرتقا شىعىپ تۇرعان بولىگىن عانا كورەتىنىمىز سياقتى, ءبىز ونىڭ تۇلعاسىنىڭ كىشكەنە عانا بولىگىن تانىپ ءجۇرمىز. ونىڭ كوپتەگەن شىعارمالارى بىزگە جەتكەن جوق», – دەگەن عالىم جامبىلدىڭ اقىندىعى ءبىر توبە, جىرشىلىق, جىراۋلىق ونەرى ءبىر توبە ەكەنىن جەتكىزدى. ونىڭ «الپامىس», «شورا باتىر», «مۇڭلىق-زارلىق» داستاندارىن جىرلاعانىن, بىراق, قازاقتار اراسىندا قاعازعا تۇسپەگەنىن, ەسەسىنە بۇل دەرەكتەردىڭ قىرعىزداردا بار ەكەنىن العا تارتتى. ونىڭ سەبەپتەرىن دە ايتتى. ب.قورعانبەكوۆ جامبىل شىعارماشىلىعىنىڭ تارتىمدى بولاتىن سەبەبىن اقىننىڭ رۋحاني ءىلىمدى مەڭگەرگەندىگىمەن ءتۇسىندىردى. جامبىلدىڭ بىزگە بەيمالىم قادىر-قاسيەتتەرى كوپ ەكەنىن, ونى زەرتتەي ءتۇسۋ قاجەتتىگىن دە ەسكەرتتى.
«دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ يەگەرى, اقىن داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى جامبىلدان باتا العان حالىق اقىنى, كومپوزيتور كەنەن ازىرباەۆتىڭ «جامبىل جىر» اتتى داستانىنان ءۇزىندىلەر ورىنداپ, حالىق اقىنىنىڭ ادەبي حاتشىلارى جازىپ قالدىرعان ءبىرشاما ەستەلىكتەرمەن ءبولىستى.
جالپى, دوڭگەلەك ۇستەل ماگيسترانتتار مەن ستۋدەنتتەر ءۇشىن ۇيىمداستىرىلعاندىقتان, شاراعا ولار وتە بەلسەندى قاتىستى. 1-كۋرس ماگيسترانتتارى ايبەك قالي, مۇقيات قويشىباي, سونداي-اق, ەۋرازيا گۋمانيتارلىق ينستيتۋتىنىڭ ستۋدەنتى مەرەكە جۇمابەكوۆ حالىق اقىنىنا ولەڭ ارناسا, ايدانا ساريەۆا, گۇلجاينا التىنبەكوۆا, ايتولقىن مولدابەكوۆا جامبىلدىڭ اتاقتى «وتەگەن باتىر», «سۇرانشى باتىر» داستاندارى مەن ايتىستارى نەگىزىندە بايانداما جاسادى. سونداي-اق, قاجىعالي بورانباي كەزىندە حالىق اقىنىن وداق كولەمىندە تانىمال ەتكەن «لەنينگرادتىق ورەنىم» ولەڭىن ناشىنە كەلتىرە وقىپ بەردى.
ۋنيۆەرسيتەتتىڭ 3-كۋرس ستۋدەنتتەرى رايىمبەك سافيوللاەۆ, كوركەم ورىنجاي, ايجان قاپەزوۆا دا جامبىل ولەڭدەرىن جاتقا وقىپ, شارانىڭ اجارىن اشا ءتۇستى. ستۋدەنتتەر بەيىمبەت سەيىلحان مەن داۋلەت جالەلوۆ ايتىس جاسادى. حالىق اقىنىنىڭ قىتاي قازاقتارىنا تانىلۋى دا بايانداما ارقاۋىنا اينالدى. سوناۋ 1955 جىلدارى ولەڭدەرى قىتاي تىلىنە اۋدارىلىپ, 1980 جىلداردان باستاپ قازاق وقۋلىقتارىنا شىعارمالارى ەنگەن جامبىلدىڭ تانىمالدىعى قىتاي قازاقتارى اراسىندا وتە جوعارى. دوڭگەلەك ۇستەل سوڭىندا ادەبي بىرلەستىكتىڭ جەتەكشىسى, پروفەسسور ر.تۇرىسبەك حالىققا ارقا سۇيەگەن, حالىق مۇددەسىن جوعارى قويا بىلگەن تالانتتىڭ شىعارماشىلىعى قاي زاماندا دا وزەكتىلىگىن جوعالتپايتىنىن ايتىپ, ماگيسترانتتار مەن ستۋدەنتتەردى جامبىل شىعارماشىلىعىنىڭ زەرتتەلمەگەن تۇستارىنا نازار اۋدارۋعا شاقىردى.
ايگۇل سەيىلوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».