ءاربىر سالانى ەلەپ-ەكشەپ, ارتىق-ەرەكشەلىگىن, كەم-كەتىگىن نازارىندا ۇستاپ, ءاردايىم سونى ۇسىنىستار مەن تىڭ يدەيالاردى ورتاعا سالىپ, حالىقتىڭ جۇمىلا جۇمىس ىستەۋىنە نەگىز بولىپ وتىرعان ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» اتتى باعدارلامالىق ماقالاسىندا كۇردەلى كەزەڭدەگى كۇرە جولدى تاعى ءبىر مارتە ايقىنداپ بەردى. ساياسي جاريالانىم – پرەزيدەنتتىڭ بۇعان دەيىنگى قازاقستان حالقىنا ارناعان بەس ينستيتۋتتىق رەفورماسىمەن, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارىمەن, «قازاقستان جاڭا جاھاندىق ناقتى احۋالدا: ءوسىم, رەفورمالار, دامۋ» اتتى جولداۋىمەن استاسىپ جاتقان ۇلكەن باعدارلامالىق قۇجات. وسى ستراتەگيالىق ءمىندەتتەمەلەردى ۋاقتىلى جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا 59 زاڭ قابىلدانىپ, ونىڭ بارلىعى جاڭا جىلدان كۇشىنە ەنىپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسى قالىڭ بۇقاراعا ءبىرتۇتاس ازاماتتىق, «ماڭگىلىك ەل» ۇلتتىق يدەولوگياسى قاعيداتىندا, جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامى ارقىلى ءۇش تۇعىرلى ءتىل ساياساتى نەگىزىندە ءبىرلىگى بەرىك, ىنتىماعى جاراسقان ەلدى نىعايتۋ ءارى دامىتۋدى كوزدەيتىندىگىن جەتكىزىپ, بارشا جۇرتتى وسى كوزدەلگەن ماقساتتى ورىنداۋدا بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە شاقىرادى. ءسوز جوق, ماقالاداعى مىندەتتەردىڭ شەشىمىنىڭ تابىلۋى ۇلى دالا ەلىن ۇلى ىستەرگە جەتەلەپ, جاڭا جاسامپازدىق بيىكتەن كورسەتەدى.
ەڭ باستى ايتارلىعى, ەلباسىنىڭ باعدارلامالىق ماقالاسىندا عاسىر ورتاسىنا قاراي الەمدەگى وزىق دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا قوسىلۋ ارمانىنىڭ ناقتى تەتىكتەرى قامتىلدى. دامۋدىڭ سارا جولىنداعى اتقارىلار جۇمىستاردى سالماقتاپ بەرگەن مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلدىعىنا جاڭا قازاقستاندىق ارمانمەن اياق باسقانىمىزدى, ونىڭ باستى ماقساتى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان «2050» ستراتەگياسىمەن بارا-بار ەكەنىن جەتكىزدى. ماقالاداعى «ءار ۇرپاقتىڭ ءوز ارمانى بار, ولاردا تەك جەكە جانە وتباسىلىق يگىلىكتەرگە عانا ۇمتىلىس كورىنىس تاپپايدى. ولاردا تۋعان جەرگە سۇيىسپەنشىلىك سەزىمى, ءوز حالقى مەن وتانىنىڭ باقىتى تۋرالى اڭسار ايقىن كورىنەدى» دەگەن وي كوپشىلىككە ۇلكەن سەرپىلىس بەرەدى.
مەملەكەت – بەلگىلى ءبىر تەرريتوريالىق اۋماعى, بەكىتىلگەن شەكاراسى, وزىنە ءتان قۇقىقتىق جۇيەسى, قۇندىلىقتارى بار قۇرىلىم. العاشقى كەزەكتە مەملەكەت – ول مەملەكەتتىك اپپارات. ال اپپارات مەملەكەتتىڭ وركەندەۋى مەن سول ينستيتۋتتىڭ دامۋىنا تىكەلەي جاۋاپتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر الدىنا قويىپ وتىرعان تالابى دا وسىدان باستاۋ الادى. قازىر وسىعان وراي, مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرگە تالاپ كۇشەيىپ وتىر. بۇل ورايدا, ەلباسى ماقالادا كورسەتكەن ءبىرىنشى رەفورماسىندا: «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» جاڭا زاڭ مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان... «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» جاڭا زاڭنىڭ ماڭىزدى قىرى ونىڭ ارقاۋلىق نورمالارىنىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دا قاتىستى بولاتىنىمەن بايلانىستى», دەۋى بىزگە جاڭا مىندەتتەردى جۇكتەپ, سەنىمگە ساي بولۋ ءۇشىن ءوزىمىزدىڭ كاسىبي شەبەرلىگىمىزدى ءاردايىم بيىكتە ۇستاپ, ادەپتى دە جوعارى ەتيكالى مامان رەتىندە شىڭدالا ءتۇسۋىمىزدى تالاپ ەتەدى.
ەلباسى بۇرىن دا ەرەكشە نازار اۋدارىپ جۇرگەن ماسەلە – قۇقىق ءتارتىبى جانە زاڭدىلىق جونىندە بۇل جولى دا ناقتى ۇستانىمدار ايتىلادى. ماسەلەن, «ەكىنشى رەفورمانىڭ ءمانى تاۋەلسىز سوت تورەلىگى مەن قازاقستاننىڭ بۇكىل قۇقىق قورعاۋ جۇيەسىنىڭ تەك قانا ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قامتاماسىز ەتۋگە, زاڭداردى قاتاڭ ورىنداۋعا جانە قۇقىق ءتارتىبىن نىعايتۋعا باعىتتالۋى تيىستىگىندە. ...بۇدان بولەك, بىزگە بارلىق قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ جانە بارىنەن بۇرىن پوليتسيانىڭ ادامداردىڭ مۇددەسى مەن قۇقىقتىق ءتارتىپتى نىعايتۋ قىزمەتىندە تۇرۋىنا قول جەتكىزۋىمىز قاجەت», دەگەن تالابى وسى سالادا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن ءبىزدىڭ – ۇلتتىق ۇلاندىقتاردىڭ قاي-قايسىمىزعا دا جوعارى مىندەتتەر جۇكتەيدى.
سونداي-اق, باعدارلامالىق ماقالادا كورسەتىلگەن ىلكىمدى شارالاردىڭ ءبىرى «قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق كارتاسى» ينتەرنەت-پورتالى قۇرىلاتىن بولادى. مۇنداي تەتىك الەمنىڭ بىرقاتار ەلدەرىندە تابىستى قولدانىلىپ كەلەدى. وسى ۆەب-رەسۋرسقا ەلدەگى بارلىق قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار جەدەل ەنگىزىلەدى. بۇل جۇرتشىلىقتىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن باقىلاۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى», دەۋى جۇرتشىلىقتىڭ جەكە باس قۇقىقتارىنىڭ, قاۋىپسىزدىگىنىڭ قورعالۋىنا سەنىمدىلىگىن نىعايتارى ءسوزسىز.
قورىتا ايتقاندا, اتالعان ەڭبەكتى وقىپ وتىرعاندا, ەڭ الدىمەن, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جاسالىپ جاتقاننىڭ ءبارى ادام ءۇشىن, ونىڭ قۇقىعىن قورعاۋ ءۇشىن ەكەنى انىق بايقالادى. قازاقستاندا قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ ورنىقتىرىلۋى – ەلباسى العا قويىپ وتىرعان, سەنىمدىلىك احۋالىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان مارتەبەلى مىندەت. ونىڭ جۇزەگە اسۋىنا بىزدەر, ۇلاندىقتار دا ءوز ۇلەسىمىزدى قوساتىن بولامىز.
مۇحامەدقالي ساتوۆ,
پولكوۆنيك, ۇلتتىق ۇلان باس قولباسشىسىنىڭ تاربيە جانە الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى.