وسى ەستەلىكتى جازۋىمنىڭ سەبەبى, بيىل ۇلى وتان سوعىسىنىڭ جەڭىسپەن اياقتالعانىنا 70 جىل تولدى. ال مەنىڭ ناعاشى اعام بەكۇزاق راقوۆ سۇراپىل سوعىسقا باستان اياق قاتىسىپ, ەلگە امان-ەسەن ورالعاننان كەيىن ۇزاق جىلدار ەل يگىلىگىنە ابىرويلى ەڭبەك ەتكەن جان. حاديشا جەڭەشەم ەكەۋى ۇل-قىز تاربيەلەپ, باقىتتى ءومىر ءسۇردى. اڭگىمە تۇسىنىكتى بولۋ ءۇشىن باسىنان باستايىن.
1941 جىلدىڭ 1 قىركۇيەگىندە قىزىلوردا ءوڭىرىندەگى سەكسەۋىل كەنتىنىڭ مەكتەبىنە 10-سىنىپقا بارعان وقۋشىلاردىڭ قىزدارىن قالدىرىپ, 17-18 جاستاعى بارلىق ەر بالالاردى بىردەن مايدانعا الىپ كەتەدى. ناعاشىم بەكۇزاق سول كەتكەننەن كاسپي تەڭىزى ارقىلى باكۋ پورتىنا بارىپ, كاۆكازداعى سوعىسقا قاتىسادى. 1943 جىلى ول كىسى جارالانىپ, گوسپيتالدا جاتادى. سول جەردە وفيتسەرلەر مەكتەبىندە وقيدى. كەيىن دەنساۋلىعى تۇزەلگەننەن سوڭ تاعى دا مايدانعا اتتانادى. 1945 جىلى ءساۋىر ايىندا ۆەنگريانىڭ بالاتون كولىندە باسىنان جاراقات الىپ, ەس-ءتۇسسىز اۋرۋحاناعا تۇسەدى. ارتىنان ەلگە سوعىستا قازا تاپتى دەگەن قارا قاعاز كەلەدى. جارتى جىلدان كەيىن ەسىن جيناپ, دارىگەرگە اتى-ءجونىن ايتادى. سوعىستىڭ بىتكەنىن ءبىلىپ, اۋىلعا اماندىعى تۋرالى حات جازادى. گوسپيتالدان شىققاننان سوڭ قايتادان چەحوسلاۆاكيا, اۆستريا قالالارىندا ءتارتىپ ساقتاۋعا قاتىسادى.
بەكۇزاق اعا ۇلى وتان سوعىسىن جەڭىسپەن اياقتاپ, جاۋىنگەرلىك ەرلىگى ءۇشىن وردەن, مەدالدارمەن ماراپاتتالىپ, 1946 جىلى تۋعان جەرىنە ورالادى. وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ, تۋرا كەلگەن تالاي اجالدان امان قالىپ, ەلگە ورالعان ناعاشىم بەيبىت ومىردە ەسەلى ەڭبەك ەتۋ ارقىلى ابىرويعا بولەنەدى.
ەڭبەك جولىن ماي زاۋىتىندا ەسەپشىلىكتەن باستاپ, ءوزىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتىنىڭ ارقاسىندا زاۋىت ديرەكتورلىعىنا دەيىن كوتەرىلەدى. وندىرىستەن قول ۇزبەي ءجۇرىپ, قىزىلوردا پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىن بىتىرەدى. 1962-1986 جىلدارى ەت كومبيناتىن باسقارىپ, اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا جوعارعى كورسەتكىشتەرگە جەتىپ, ءوڭىر ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوسادى. ادام بويىنداعى اسىل قاسيەتتەر مىنەزدەن تۋىندايدى عوي. بەكۇزاق راحوۆ اعامنىڭ ءتۋابىتتى ەرمىنەزدىلىگى, باتىرلىعى, اقيقات پەن ادىلەتتىلىككە سۇيەنەتىندىگى, باۋىرمال جاناشىرلىعى ابىرويىن اسقاقتاتا ءتۇستى. ونى تۇرعىلاستارى يىلمەس ەمەنگە بالايتىن.
ناعاشىمىز بەكۇزاققا اكەسى راق اتامىزدىڭ داۋلەتى قونعان ادام. سوندىقتان ول ءوز زامانىنىڭ ىسكەر مەتسەناتى بولدى. «اسىل ادام اينىماس», دەپ اباي ايتقانداي, ءسوزى مەن ءىسى ءبىر ارنادا توعىسىپ, تولاعاي تابىستارعا قول جەتكىزدى. مارتتىگىنەن, ادەپتىلىگىنەن اينىعان جوق. شاڭىراقتاعى جاراسىمدى تىرلىگىمەن, دوس-جارانعا سىيلاستىعىمەن, بالالارىنا كورسەتكەن ۇلگى-ونەگەسىمەن دە ونىڭ ورنى ەرەكشەلەنە تۇسەدى. ەردىڭ ەڭبەگىن باعالاۋ, ماڭداي تەردىڭ قادىر-قاسيەتىن سەزىنۋ, سوعان لايىق قىزمەت كورسەتۋ – باستى ۇستانىمى بولاتىن. وسى ارقىلى ول پاراسات شىڭىنا شىقتى. قينالعاندارعا قول ۇشىن سوزۋعا دايىن, ادامگەرشىلىگى مول, قايىرىمدى وسىنداي ازاماتتىڭ ارقاسىندا ءبىر قاۋىم ەل, سوعىستان قايتپاعان اعالارىنىڭ بالالارى, تۋعان اپالارى مەن قارىنداستارىنان تاراعان جيەندەرى, قۇدا-جەگجاتتارى اعانىڭ شاپاعاتىنا بولەندى.
مەنىڭ ەڭ ءبىر ەسىمدە قالعانى, سول جالعىز ءىنىسى 1950 جىلى كەشكە جاقىن ۇيگە كىرىپ كەلىپ: «اپا, ۇيلەندىم, پويىزبەن كەلىنشەگىمدى الىپ كەتىپ بارا جاتىرمىن», – دەدى. اپام, قۋانىپ ورنىنان ءبىر تۇردى, ءبىر وتىردى. مەن 5 جاسار ءسابيمىن. ءبىز تۇراتىن سەكسەۋىلدەگى مەكتەپكە ورال پەداگوگيكالىق ۋچليششەسىن ءبىتىرىپ كەلگەن جاس مامان قىزدار ايگەنجە مۇزدىباەۆ اعايدىڭ ۇيىنە ورنالاساتىن. ايگەنجە – بەكۇزاق اعامنىڭ ءوز اعاسى. حاديشا جەڭەشەمنىڭ, تاربيەلى جاقسى قىز ەكەنىن بايقاپ, ىنىسىمەن تانىستىرىپ, اللانىڭ قولداۋىمەن وتاۋ بولىپ كەتەدى.
مىنە, وسى كۇننەن باستاپ اعام مەن جەڭەشەمنىڭ ادام ايتىپ جەتكىزە المايتىن, ەرتەگىدەگىدەي باقىتتى ساتتەرى باستالدى. 19 جاستاعى جاس قىز ول اۋلەتكە كەلىن بولىپ تۇسكەندە اجەم, جوعارعى سىنىپ وقۋشىلارى جانكەناي, بازار, التىن دەگەن بويجەتىپ تۇرعان قارىنداستارى, اقاي, قالدىباي سياقتى جىگىت بولىپ تۇرعان ىنىلەرى سول ۇيدە جۇرەتىن. ولارعا باسشىلىق جاساۋ, كيىم-تاماقتارىن تاۋىپ بەرۋ, تولىپ جاتقان باسقا دا جاۋاپكەرشىلىك وتىزعا جەتەر-جەتپەس جاستاعى اعامنىڭ موينىندا بولاتىن. حاديشا جەڭەشەم بىرەۋىنە قاتتى ءسوز ايتپايدى, ك ۇلىپ قانا جۇرەتىن. ول كىسى وتە پاراساتتى, ايەل زاتى قانداي بولۋ كەرەك دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرەتىندەي ءبىر پەريزات بولاتىن.
جازعى دەمالىس باستالعان كۇننەن باستاپ, ارالعا كەلەتىنمىن. ول ۇيدە ىڭ-شىڭ جوق, اجەمنىڭ باسشىلىعىمەن, اركىم وزىنە جۇكتەلگەن شارۋاسىمەن اينالىسادى. جۇمىس ىستەپ تۇراتىن فابريكا سياقتى, قازان قايناپ, قوناقتار ءبىرى كەلىپ, ءبىرى كەتىپ جاتادى. مەن كوبىنە حاديشا جەڭەشەمنىڭ تاپسىرمالارىن ورىندايمىن. بەكۇزاق ناعاشىم ورەسى زور, ادام تانيتىن كىسى عوي. ونىڭ جانىنا جاقسى ادامدار جينالاتىن.
مەن وقۋعا باراتىن 1966 جىلى ناعاشىم شاقىرىپ الىپ: «الماتىدا تۇراتىن زۇلقيا جۇماتوۆاعا بارىڭدار. كۇيەۋى – اۋىل شارۋاشىلىعى ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى. مەنەن سالەم ايتىڭدار», دەدى. حابارلاسىپ, باردىق. وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ الدىنداعى ۇيدە تۇرادى ەكەن. جاسى قىرىققا جەتپەگەن بولۋى كەرەك, كەرەمەت سۇلۋ ايەل ەسىك اشتى. تانىسىپ, اڭگىمەسىن ايتىپ, شاي قويىپ جاتىر. سويتسەك, بۇل كىسى قازاق تەلەۆيدەنيەسىنىڭ العاشقى ديكتورى ەكەن. اڭگىمەسىندە: «ناعاشىلارىڭ ءبىر كەرەمەت ادام», دەپ بەكۇزاق اعانىڭ ادامگەرشىلىگىن, ناعىز ەر ادامعا ءتان قاسيەتتەرىن ايتىپ تاۋىسا الماي جاتىر. كەيىن بىلسەم اپاي اعاممەن 7-ءشى پويىزدا تانىسقان عوي. ماسكەۋدەن كەلە جاتقان ناعاشىم ديكتور زۇلقيانى تانىپ جاقسى لەبىزدەر ايتقان. اڭگىمەلەرى جاراسقان. ارالعا جەتكەن سوڭ قوشتاسىپ, اعالىق اق ساپار تىلەگەن. زۇلقيا اپاي سونى ۇمىتپاپتى.
سوعىس ارداگەرى بەكۇزاق راقوۆ وسىنداي ادام ەدى. قانىمەن بەرىلگەن تەكتىلىگى, مايدان جولدارىنداعى العان بولاتتاي ءتارتىبى ونى ادال جولدان اۋىتقىتپادى. ءومىر تاجىريبەسى ساۋساقپەن سانارلىق ازاماتتارعا ءتان مىنەزىنىڭ ورلىگى, باتىرلىعى باۋىرجان مومىش ۇلىن ەلەستەتىپ وتىراتىن. يىلمەيتىن ەمەن سياقتى اسقاق ادام ەدى.
قىمبات جولىمبەت.
استانا.