سەمەيدەگى اباي قورىق-مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى جاندوس اۋباكىردىڭ ايتۋى بويىنشا, اباي مۇراسى ۇلتتىق تاربيەنىڭ ەڭ باستى قاينار بۇلاعىنا اينالۋى ءتيىس. اقىن مەرەيتويىنا وراي اتقارىلىپ جاتقان ءىس-شارالاردىڭ دەنى وسى ۇستانىمدى نەگىزگە الا وتىرىپ جۇزەگە اسىرىلۋدا.
– جاندوس ماعازبەك ۇلى, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ سەمەيدەگى اباي قورىق-مۇراجايىنا ارنايى اتباسىن تىرەۋى تەك قالا حالقى ءۇشىن عانا ەمەس, جالپى ەل مادەنيەتى ءۇشىن دە ەلەۋلى وقيعا بولىپ سانالۋدا. اڭگىمەمىزدى وسى تاريحي ساتپەن ساباقتاستىرا جالعاستىرساق.
– «اباي ءسوزى – قازاقتىڭ بويتۇمارى. ابايدىڭ مۇراسى – قازاقتىڭ ەڭ قاسيەتتى قازىناسى», – دەگەن بولاتىن ەلباسى ءوزىنىڭ سوزىندە. وسى ويدى ءبىز تەمىرقازىق ەتىپ ۇستاۋىمىز كەرەك. ەل پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇلى تۇلعاعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگى ونىڭ «جيدەباي-ءبورىلى» مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق-مۇراجايىنا ارنايى سوعىپ, اقىن رۋحىنا كورسەتكەن قۇرمەتىنەن انىق اڭعارىلىپ تۇردى. اسا مارتەبەلى ەلباسىنا «اباي ءداۋىرى», «اباي جانە سەمەي», «ابايدىڭ اقىندىق-اينالاسى», «ابايتانۋ», «اباي حالىق جۇرەگىندە» اتتى بولىمدەردەن تۇراتىن ەكسپوزيتسيالىق تۋىندىلاردى تانىستىرۋ باقىتى ماعان بۇيىردى. اقىننىڭ 1885 جىلى ولكەتانۋ مۋزەيىنە تاپسىرعان جەكە زاتتارى مەن تاريحي جادىگەرلەر, فوتوسۋرەتتەرى, قولجازباسى جانە قۇندى كىتاپتارى, ءتۇرلى دەرەكتى قۇجاتتار ەلباسى نازارىنا ۇسىنىلدى.
مەملەكەت باسشىسى سەمەي قالاسىنىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە سويلەگەن سوزىندە: «...ءبىز بۇگىن ەلدەگى دوستىقتى, تۇراقتىلىقتى نىعايتۋدامىز. كوپتەگەن ەلدەر 100 جىلدا دا جەتپەگەن نارسەگە ءبىز نەبارى 23 جىلدا قول جەتكىزدىك. ەگەر تاۋەلسىزدىك ساقتالماسا, ەل ەكونوميكاسى دامىماسا جانە الەۋمەتتىك ماسەلەلەر شەشىلمەسە, حالىق يگىلىككە كەنەلمەيدى. بۇگىندە بارلىق باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. جالپى, قازاقستان دۇرىس جولدا دامىپ كەلەدى, ساياسي تۇراقتىلىقتى, ءوزارا تۇسىنىستىكتى جانە دوستىقتى ساقتاۋ قاجەت», – دەدى.
سول ايتقانداي, ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن جانە ونىڭ اقىندىق-ونەر اينالاسىن, سول زامانداعى تاريح پەن مادەنيەت قۇبىلىستارىن, زاتتىق, قۇجاتتىق جادىگەرلەردى زەرتتەۋ, ساقتاۋ, مولىقتىرۋ, ناسيحاتتاۋ ىسىندە ابايدىڭ مەملەكەتتىك قورىق-مۇراجايى ەلباسى سوزدەرىن تىكەلەي باسشىلىققا الا وتىرىپ, ۇلت مۇراتىنا قىزمەت ەتۋدە.
– رەسپۋبليكالىق مارتەبەسى بار وسىناۋ رۋحاني ورتالىقتىڭ وڭىردەگى فيليالدارى تۋرالى نە ايتىپ بەرە الاسىز؟
– قازاقتىڭ ۇلىلىعىن تانۋ اباي مۇراسىنان باستاۋ الارى ءسوزسىز. دالا دانىشپانىنىڭ ۇلاعاتتى سوزدەرى – حالقىمىزدىڭ رۋحاني ازىعى, باعا جەتپەس اسىلى. ەندەشە, سول اسىل مۇرانى ناسيحاتتاۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقان مۇراجايدىڭ اتقارار قىزمەتى وراسان زور ەكەنى داۋسىز بولار. حاكىم ابايدىڭ قاراشاڭىراعىنىڭ بۇگىندە ەل تاريحىنداعى تۇڭعىش ادەبي-مەموريالدىق مۇراجاي بولىپ سانالاتىنى ءوز الدىنا, ال سونىمەن قاتار ءارى تاريحي-مادەني, ءارى ادەبي-مەموريالدىق, ءارى قورىق-مۇراجايى ءرولىن اتقاراتىندىعى ونىڭ الۋان قىرىن ايشىقتاپ بەرەدى. قازاق دالاسىندا بۇرىن-سوڭدى مۇنداي سان-سالالى قورىق-مۇراجاي بولعان ەمەس. سوندىقتان, مۇراجاي ءۇيىنىڭ كەزىندە ابايدىڭ قاراشاڭىراعى بولعاندىعى عيماراتتىڭ تاريحي ءمان-ماعىناسىن ودان سايىن ايشىقتاي تۇسەتىن ءداستۇرلى دايەك رەتىندە باعامداۋعا نەگىز بار.
ال مۇنداعى بولىمدەرگە جەكە-جەكە توقتالىپ وتسەك, عۇلاما جازۋشى مۇحاڭ دۇنيەگە كەلگەن, بالالىق-جاستىق داۋرەنى وتكەن تۋعان جەرى بورىلىدەگى مۇراجاي-ءۇيى الەم جۇرتشىلىعىنىڭ ۇلىلىققا تاعزىم جاساپ كەلەتىن بىردەن-ءبىر قاسيەتتى ورنىنا اينالسا, دالا دانىشپانى شاكارىمنىڭ سايات قورا ەكسپوزيتسياسى, ابايدىڭ شاكىرتى كوكباي اقىننىڭ مەشىت-مەدرەسە, مۇراجايى مەن كەسەنەسى جالپى حالقىمىزدىڭ قادىر تۇتىپ, ارداقتايتىن ابىز مەكەنى سانالادى. ءسىرا, جيدەباي اتى تىلگە الىنعاندا, تەبىرەنبەيتىن جان بولماس بۇل وڭىردە. قاسيەتتى قارت شىڭعىستاۋدىڭ توپىراعىندا جارالعان دارا تۇلعالاردىڭ دەنى, ونىڭ ىشىندە اباي مەن شاكارىمنىڭ كەسەنەلەرى, اباي قاراشاڭىراعى ءدال وسى جيدەبايدا مەن مۇندالاپ تۇرعان جوق پا... حاكىم ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويى كەزىندە 16 ەسكەرتكىشپەن بىرگە قورعاۋعا الىنعان 6400 گەكتار قورىق القابى ءوزىنىڭ ءاردايىم تاريحي سيپاتىمەن ەرەكشەلەنەدى.
قازىرگى كەزدە اباي مۇراجايى ەلىمىزدەگى ەڭ ءىرى قورىق-مۇراجايلارىنىڭ بىرىنە اينالدى. قىسقاشا اقپارات بەرە كەتەتىن بولساق, مۇراجاي قورىنداعى جالپى جادىگەرلەردىڭ سانى – 20 263. ونىڭ ىشىندە نەگىزگى قوردا – 11 551, قوسالقى قوردا 8712 جادىگەر بار. مۇراجاي كىتاپحاناسىنداعى 12 مىڭنان اسا كىتاپتىڭ 911 كىتابى جانە قورداعى كىتاپتاردىڭ 358 كىتابى 1917 جىلعا دەيىن جارىق كورگەن سيرەك باسىلىمدار ساناتىنا جاتادى. بۇل رەسەيدىڭ باسپالارىنان باسىپ شىعارىلعان ورىس كلاسسيكتەرى مەن باتىس ەۋروپا ويشىلدارىنىڭ كىتاپتارى.
قور بولىمىندە ساقتاۋلى كىتاپتاردىڭ 300-گە جۋىعى اراب گرافيكاسىنداعى ەڭبەكتەر. ال ولاردىڭ 252-ءسى اباي ءبىلىم العان احمەت ريزا مەدرەسەسىنىڭ كىتاپتارى. جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, مۇراجاي قورىنداعى ءار جادىگەر وزىنشە ءبىر تاريحي قۇندىلىققا بالانادى.
– ماقانشىداعى اقىن اسەت نايمانباي ۇلىنىڭ مۇراجايى دا ءسىز باسقاراتىن قورىق-مۇراجايدىڭ قاراماعىندا بولعاندىقتان, اسەت اقىننىڭ دۇنيەدەن وتكەن كۇنىنە بايلانىستى تابىلعان تىڭ دەرەككە قاتىستى ءبىر سۇراق قويعىمىز كەلەدى. وسى قانشالىقتى شىندىققا جاناساتىن اقپارات؟
– ايگىلى ءانشى, تالانتتى كومپوزيتور, اقىن اسەت نايمانباي ۇلىنىڭ ماقانشى اۋىلىنداعى ادەبي-مەموريالدىق مۇراجايى اقىن جونىندە تەك اقپارات بەرۋ ىسىمەن شۇعىلدانىپ قويمايدى, ول نەگىزىنەن عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن دە اينالىسادى, اسەتتىڭ شىعارماشىلىق ءومىر جولىنىڭ حالىققا بەلگىسىز تۇستارىن جان-جاقتى زەرتتەيدى. بۇگىندە اقىننىڭ عۇمىرى, ءبىلىم العان ورداسى, وتباسى, ۇرپاقتارى جايىندا ماعلۇماتتار تولىقتاي جيناقتالىپ ءبىتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. ماقانشىداعى اسەت مۇراجايىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ابەن رازۋەۆ ەكەۋمىز اقىنعا قاتىستى باسقا دا تىڭ دەرەكتەر جيناۋ ماقساتىمەن قىتاي مەملەكەتىنە ارنايى ىسساپارمەن بارىپ كەلدىك. اسەتتىڭ ءومىرىنىڭ سوڭى قىتايدا وتكەنى بارشامىزعا بەلگىلى. ءبىز ونداعى اقىننىڭ قابىرىنە بارىپ زيارات ەتتىك, قۇران باعىشتادىق. قۇلجا اۋدانىنىڭ ءبىر توپ ونەرپاز جىگىتتەرى اسەتتىڭ اندەرىن شىرقاپ, ءبىر كەلەلى باسقوسۋ ءوتتى. قازاقستاننان ارنايى اسەت اقىننىڭ مۇرالارىن ىزدەستىرىپ بارعانىمىزعا ول جاقتاعى اعايىن مارە-سارە قۋانىپ, كوڭىلدەرى كوتەرىلىپ قالدى.
ەرتەرەكتەگى زەرتتەۋلەردە اسەتتىڭ قايتىس بولعان جىلى 1923 جىلى دەپ جازىلسا, ال ەندى ءبىر دەرەكتەردە ول 1922 جىل دەپ كورسەتىلىپ ءجۇردى. اسەتتىڭ ءومىرىنىڭ سوڭى قىتايدا وتكەندىكتەن, وندا ءالى دە ءبىز بىلە بەرمەيتىن كوپ دەرەكتەر جاتقانىنا كوزىمىز ايقىن جەتىپ قايتتىق. اقىن جايىندا بۇل جاقتاعىعا قاراعاندا ونداعى ماعلۇماتتار كوبىرەك پە دەگەن وي كەلدى. اسەتتىڭ قايتىس بولعان جەرى شىڭجان ولكەسى, ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ ورتالىعى قۇلجا قالاسىنىڭ جەلكەسىندەگى بورقورا تاۋىنىڭ ەرەنقابىرعا جوتالارىندا, قايشى جايلاۋىنداعى تاسجوتا ماڭى بولاتىن. بۇل تۋرالى اسەتتى زەرتتەۋشى جازۋشى ءجۇمادىل مامان بىلاي دەيدى: «اسەت 1923 جىلى جازدا جايلاۋ ۇستىندە قايتىس بولدى. ەرتەڭىندە قۇربان ايتتىڭ ءبىرىنشى كۇنى, ايت نامازىنا جينالعان جۇرتتىڭ الدىندا اسەتتىڭ جانازاسىن شىعارىپ, تاسجوتاداعى قورىمعا جەرلەگەن». بۇل پىكىردى زەينوللا سانىك, نۇرتازا قاليوللا ۇلى, مالىك شيپان ۇلى, باياقىن الىمبەك ۇلى, قۇرمانباي تولىباەۆ سياقتى جازۋشىلار قولدادى.
اقىننىڭ قايتىس بولعان كۇنى تۋرالى اسەت مۇراجايىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, مادەنيەت قايراتكەرى ابەن رازۋەۆ اعامىز بىلاي دەيدى: «وسى دەرەك بويىنشا 1997 جىلدان باستاپ 1923 جىلدىڭ قۇربان ايت كۇنى ءبىزدىڭ قولدانىپ جۇرگەن گريگوريان كۇنتىزبەسى بويىنشا قاي كۇنگە كەلەتىنىن ىزدەدىم. سامارقاند, بۇحارا, تاشكەنت قالالارىنداعى مەدرەسەلەرگە سۇراۋ سالدىم. تۇركيا قالاسىنا دا حات جازدىم. الايدا, ناقتى دەرەك تابا المادىم. تەك 2013 جىلى قازاقستان مۇسىلماندار ءدىني باسقارماسى شاريعات جانە ءپاتۋا بولىمىنەن حابار كەلدى. وندا: «1923 جىل حيجرا جىل ساناۋى بويىنشا 1341 جىلعا سايكەس كەلەدى. سوعان وراي حيجرا جىل ساناۋى بويىنشا جوعارىداعى 1923 جىلدىڭ 1-ءشى قۇربان ايت كۇنى 24 شىلدەگە سايكەس كەلەدى», – دەگەن حات الدىم. بۇل سۇراۋدى ءدىني باسقارما وكىلدەرى مەككەدەن العانىن ايتتى. سونىمەن, اسەتتىڭ قايتىس بولعان كۇنى بەلگىلى بولدى».
– اباي مۇراجايى باسقا ەلدەردىڭ مادەنيەت وشاقتارىمەن شىعارماشىلىق بايلانىستا جۇمىس ىستەپ جاتىر دەپ ەستىدىك. وسى ورايدا ءوزىڭىز رەسەيدەگى ىرگەلى مۋزەيلەرگە بارىپ قايتقانىڭىز بار ەدى. ونداعى مەن مۇنداعى جاعدايدى سالىستىرىپ كوردىڭىز بە؟
– ابايدىڭ مەملەكەتتىك قورىق-مۇراجايى اسىرەسە, كەيىنگى جىلدارى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن تىعىز شىعارماشىلىق بايلانىستا جۇمىس ىستەۋدە. ل.تولستويدىڭ ياسنايا پولياناداعى قورىق-مۇراجايىنا, م.لەرمونتوۆتىڭ تارحان قورىق-مۇراجايىنا, ا.پۋشكيننىڭ ميحايلوۆسكوە سەلوسىنداعى مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە تابيعي-لاندشافتى قورىق-مۇراجايىنا تاجىريبە الماسۋ ماقساتىندا ىسساپارمەن بارىپ كەلگەنىمىز راس.
جوعارىدا ايتىپ وتكەندەي, ميحايلوۆسكىدەگى پۋشكين مۇراجايىن تاماشالۋدىڭ ءساتى تۋدى. ول جاقتاعى ەڭ ءبىر قاتتى قىزىقتىراتىن نارسە, پۋشكينگە دەگەن حالىقتىڭ ەرەكشە قۇرمەتى. نە دەگەن سۇمدىق, مۇراجايدا سەگىز جۇزدەن استام ادام جۇمىس ىستەيدى ەكەن. تەك قانا پۋشكينتانۋ ورتالىعىنىڭ وزىندە الپىستان استام ادام عىلىمي قىزمەتپەن اينالىسادى. بۇدان بولەك شتاتتان تىس, ەل-ەلدەن, جەر-جەردەن ءوز اياقتارىمەن كەلىپ, مۇراجايعا قول ۇشىن بەرىپ جاتقان جاستار قانشاما. ولار جىل بويى ارنايى كەستەمەن ەش ءۇزىلىسسىز, اپتالاپ جاتىپ قىزمەت جاسايدى. ال ەندى سالىستىرىڭىز, ءبىز بەن ولاردى. مىسالى, بىزدە جيدەبايدى قاسيەتتى جەرىمىز دەپ تەبىرەنۋ, بارۋ, كورۋ, تاعزىم ەتۋ بار دا, ال وعان قىزمەت ەتۋ جاعى مۇلدە جوق. بىزدەگى مۇراجايدا, سەمەيدەگى, اباي جانە ءۇرجار اۋداندارىنداعى بولىمدەردى قوسا ەسەپتەگەندە, بارلىعى 82 ادام عانا جۇمىس ىستەيدى. ابايتانۋ مەن پۋشكينتانۋ اراسىن مىنە, وسى مىسالدارعا قاراپ, ءوزىڭىز باجايلاي بەرىڭىز.
«ينتەرمۋزەي» حالىقارالىق فەستيۆالىنە بىرنەشە مارتە قاتىستىق, ول بىزگە الەم مۋزەيلەرىنىڭ وزىق تاجىريبەلەرىمەن تانىسۋعا مۇمكىندىك تۋعىزۋدا. مىسالى, 2012 جىلى دۋشانبە قالاسىندا وتكەن «تاريحي-مادەني مۇرا وبەكتىلەرىن قورعاۋ, پايدالانۋ, جاڭعىرتۋ جانە مەملەكەتتىك قورىقتاردىڭ ماسەلەلەرى» كونفەرەنتسياسىنا قاتىستىم. اباي مۇراجايى 2014 جىلى «ICOM» حالىقارالىق مۋزەيلەر قاۋىمداستىعىنا مۇشە بولىپ قابىلداندى. باسقارۋ ورگانى «الەم استاناسى» اتالاتىن پاريج قالاسىندا ورنالاسقان قاۋىمداستىققا مۇشە بولۋ مۇراجايىمىز ءۇشىن ۇلكەن مارتەبە بولىپ سانالادى. 2014 جىلى «مۇراجاي ءىسىنىڭ دامۋىنا قوسقان زور ەڭبەگى ءۇشىن» «يكوم قازاقستاننىڭ ۇزدىگى» اتالىمى بويىنشا جوعارى ماراپاتقا يە بولدىم.
ومبى قالاسىنداعى ا.ءجۇنىسوۆا باسقاراتىن «ءمولدىر» قازاق دياسپوراسى ورتالىعىمەن تىعىز بايلانىستا جۇمىس ىستەۋدەمىز. قازىرگى تاڭدا رەسەيدىڭ ءىرى مۇراجايلارى – ل.تولستويدىڭ ياسنايا پولياناداعى قورىق-مۇراجايى جانە ماسكەۋ قالاسىنداعى ل.تولستويدىڭ, سونداي-اق ا.پۋشكيننىڭ مەملەكەتتىك مۋزەيلەرىمەن شىعارماشىلىق ىنتىماقتاستىق جايلى ءوزارا كەلىسىمدەر جاسالىپ, مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى. اتالمىش مەموراندۋمدار ەكى ەلدىڭ ءىرى مۇراجايلارى اراسىنداعى ءوزارا اقپارات, تاجىريبە الماسۋ جانە مۇنان دا باسقا ءتۇرلى بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
سونىمەن قاتار, ەۋروپاداعى مۋزەيلەرمەن بايلانىس ورناتىلۋدا. اتاپ ايتاتىن بولساق, گەرمانياداعى ارىپتەستەرىمىز يلمەناۋ قالاسىنداعى گەتە مۋزەيى جانە كاسسەل قالاسىنداعى اعايىندى گريممدەر مۋزەيىمەن كورمە اكەلۋ باعىتىندا كەلىسىمدەر جاسالۋدا.
مۇراجاي قىزمەتكەرلەرى شەتەلدەگى مۇراعاتتار مەن كىتاپحانالارعا عىلىمي ىسساپارلارمەن بارىپ كەلىپ جاتادى. ماسكەۋ, ومبى, قازان قالالارىنداعى مۇراعاتتاردا اجەپتاۋىر جۇمىس ىستەدىك. وسىنداي ساپارلار ناتيجەسىندە اباي جانە ونىڭ تۋىستارىنا, اينالاسىنا قاتىستى تىڭ مۇراعاتتىق دەرەكتەر تابىلعانى حابارلانعان بولاتىن.
– بيىل ابايدىڭ تۋعانىنا – 170 جىل. وسىعان وراي قانداي ءىس-شارالار اتقارىلىپ جاتىر؟
– ابايدىڭ مەملەكەتتىك قورىق-مۇراجايى نەگىزىنەن اقىننىڭ ءومىرى مەن ونەرىن زەرتتەۋمەن, ناسيحاتتاۋمەن اينالىسۋدا. وكىنىشكە قاراي, مەرەيتوي كەزىندە عانا بوي كورسەتىپ قالۋعا تىرىساتىن مەكەمەلەر جوق ەمەس. ءبىز ونداي امالدان ادامىز, ويتكەنى, بۇكىل تىرشىلىگىمىزدىڭ تىرەگى اقىن مۇراسىنا ارنالۋدان تۇرادى. ايتكەنمەن دە ابايدىڭ 170 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي اۋقىمدى ءىس-شارالار جوسپارىن ازىرلەدىك. اتقارىلعان جۇمىستارىمىزدىڭ نەگىزگىلەرىنە توقتالساق, اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ 170 جىلدىعىنا جانە ابايدىڭ مەملەكەتتىك قورىق-مۇراجايىنىڭ 75 جىلدىعىنا وراي «حاكىم اباي ۇلاعاتى» اتتى كورمە تۇڭعىش رەت اتىراۋ قالاسىنداعى وبلىستىق ولكەتانۋ مۇراجايىندا اشىلعان بولاتىن. بولاشاقتا قازاقتىڭ باس اقىنىنىڭ مۇراسىن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا وبلىسىمىزدىڭ اۋداندارى مەن قالالارىندا, الماتى, استانا, پاۆلودار, تالدىقورعان قالالارىندا مۇراجاي كورمەلەرىن ۇيىمداستىرماقپىز. «اباي – الەم تىلدەرىندە», «مەرەيلى بەلەستەر جانە رۋحاني قۇندىلىق» سىندى كورمەلەرگە كوپشىلىك ريزاشىلىقتارىن بىلدىرسە, الداعى ۋاقىتتا دا ءتۇرلى تاقىرىپتى قامتۋعا بارىنشا تىرىسىپ-باعامىز.
م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىمەن بىرلەسىپ اباي مۇراسىن زەرتتەۋشى, ادەبيەتتانۋشى عالىم, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور م.بوجەەۆتىڭ تۋعانىنا 105 جىل تولۋىنا وراي «مۇراتبەك بوجەەۆ – ادەبيەت تاريحىن زەرتتەۋشى» اتتى عىلىمي-تەوريالىق كونفەرەنتسيا ۇيىمداستىرىلدى. سونىمەن قاتار, الداعى جوسپاردا ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىمەن قوسىلىپ «اباي قۇنانباي ۇلى: شىعارماشىلىق مۇراسى جانە ابايتانۋ ماسەلەلەرى» دەگەن تاقىرىپتا حالىقارالىق عىلىمي كونفەرەنتسيا وتكىزۋ مىندەتى تۇر. بۇل جيىنعا ەلىمىزدەگى بەلگىلى ابايتانۋشى عالىمدارمەن بىرگە شەتەلدىك ماماندار دا شاقىرىلىپ وتىر. «اباي جانە ابايدىڭ اقىن-شاكىرتتەرىنىڭ شىعارماشىلىق مۇراسىن وقىتۋ ماسەلەلەرى» اتتى قالالىق عىلىمي-تاجىريبەلىك سەمينار ۇيىمداستىرىلدى. الداعى ۋاقىتتا ءتۇرلى تاقىرىپتاردا ايماقتىق, رەسپۋبليكالىق دارەجەدەگى عىلىمي-تاجىريبەلىك سەمينار جۇمىستارى جۇرگىزىلمەك. ۇلى اقىننىڭ تۇڭعىش بيوگرافياسىن جازىپ, ابايتانۋ ءىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاعان تاريحي تۇلعا ءاليحان بوكەيحانوۆقا جانە حالىقارالىق تاريحي ەسكەرتكىشتەردى جانە تاريحي ورىنداردى قورعاۋ كۇنىنە ارنالعان وزگە دە تانىمدىق كەشتەرىمىز كەلگەن جۇرتتى ءدان ريزا ەتتى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ – 20, اباي قۇنانباي ۇلىنىڭ تۋعانىنا 170 جىلدىعىنا وراي «ادامزاتتىڭ ءبارىن ءسۇي باۋىرىم دەپ...» اتتى دوستىق فەستيۆالى ۇيىمداستىرىلدى. ۇلى اقىن شىعارماشىلىعىنىڭ سالتاناتى اسقاقتاعان مەرەكەلىك كەشتە اباي ولەڭدەرى مەن قاراسوزدەرى موڭعول, ورىس, قىتاي, قازاق, ورىس, نەمىس, كورەي, تاتار, اراب تىلدەرىندە وقىلىپ, اباي اندەرى الۋان تىلدە شىرقالدى. باس اقىننىڭ الەم تىلدەرىنە اۋدارىلعان شىعارمالارى حاقىندا اۋقىمدى ماعلۇمات بەرىلدى. ءداستۇرلى تۇردە وتەتىن «ابايدى وقى, تاڭىرقا...», «مۇحتار مۇراسى – ادامزات بايلىعى» جانە «مۇتىلعاننىڭ تاعدىرى» اتتى وقۋشىلار مەن ستۋدەنتتەر اراسىنداعى سايىستارعا كەلسەك, ولار دا اقىن تويىنا كوپ تارتۋ ازىرلەۋدە. سونىمەن قاتار, اباي اۋدانىمەن, شىعىس قازاقستان وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىمەن بىرىگىپ وتكىزەتىن مۇنان دا باسقا كولەمدى ءىس-شارالارىمىز جەتكىلىكتى.
اڭگىمەلەسكەن ءساتجان قاسىمجان ۇلى,
جۋرناليست. سەمەي.