ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن تويلاۋ جاستاردىڭ ءبىر-بىرىنە «سەلتەتكىزەر» سىيلاپ, «ۇيقىاشاردان» ءدام تاتۋىنان باستاۋ الادى. دانا حالقىمىزدان جەتكەن ولەڭ جولدارىنا جۇگىنسەك جىگىت: «...ويتەتىندەي, ەس كىرىپ, ەرتە تۇرىپ, ءوزىڭ ماعان «ۇيقىاشار» بەرىپ پە ەدىڭ؟» دەگەندە, بويجەتكەن: «سىيىڭ بار ما سەلتەتكىزەر بويىم-دى, سوندا بىلەرسىڭ قاماۋداعى ويىمدى», دەپ جاۋاپ قاتادى.
ۇل-قىزىنىڭ بولاشاعىنىڭ باياندى بولعانىن قالاعان حالقىمىز بۇل كۇندى عاشىقتاردىڭ باس قوسىپ, سەزىمىن بىلدىرەتىن ۋاقىتى دەپ ساناعان. سەبەبى ولار التىباقان تەۋىپ, اۋىلدىڭ التى اۋىزىن ايتىپ, ءبىر-بىرىمەن ويناپ-ك ۇلىپ, تاڭنىڭ اتقانىن بىرگە توسقان. جىگىت ۇناتقان قىزىنا «سەلتەتكىزەر» بەرىپ, وتاۋ قۇرۋعا ءازىر ەكەنىن تۇسپالداسا, بويجەتكەن «ۇيقىاشار» ازىرلەپ, كەلىسەتىنىن جەتكىزگەن. وسىلايشا, باعى جاراسقان عاشىقتاردىڭ ءان مەن ءبيى, ويىن-ساۋىعى ءتۇننiڭ بiر ۋاعىنا دەيiن سوزىلعان.
ء«از بولماي, ءماز بولمايدى» دەمەكشى, مالدىڭ تۇياعى كوككە جەتىپ, تولدەپ جاتقاندا, قىستىڭ اۋىرتپالىعىن ارتقا قالدىرعان بوزبالا ناۋرىزبەن بىرگە جارقىراپ, بار ءساندى كيىمىن دايىنداپ, «سەلتەتكىزەرگە» سەزىمىن بىلدىرۋگە بويجەتكەندى شاقىرادى. ارينە, جىگىت ءوز تاراپىنان سۇيەكتەن, اعاشتان جاسالعان قازاقى ويۋ-ورنەكتەرمەن كومكەرىلگەن كۇمىس زەرگەرلىك بۇيىمداردى ازىرلەپ نەمەسە اينا, تاراق, ءاتىر سۋ العىزىپ سىيعا تارتاتىن بولعان. قىزدار جىگىتتى ۇناتسا, جاس مالدىڭ ەتىنە ۋىز قوسىپ, دامدىلەپ تاماق دايىنداپ, «ۇيقىاشار» بەرگەن. وسىلايشا, 21 ناۋرىزدان 22 ناۋرىزعا قاراعان ءتۇنى كوز ىلمەي جاڭا جىلدىڭ العاشقى تاڭىن كۇتكەن. ءسويتىپ, كۇن مەن ءتۇننىڭ تەڭەلگەن شاعىندا جىگىت پەن قىزدىڭ جۇرەگى دە تابىسىپ, بولاشاق ۇلكەن وتباسىن قۇرۋعا العاشقى قادام جاسالادى. جاستار جاعى باستاڭعى جاساپ, اق داستارقان باسىندا ەمىن-ەركىن قالجىڭداسىپ, ءان-جىر ايتىسىپ, تويلاعان.
ۇلت تاريحىمەن جاساپ كەلگەن «سەلتەتكىزەر» مەن «ۇيقىاشار» قازاق حالقىنىڭ ناۋرىزعا ەرتەدەن دايىندالاتىنىن اڭعارتىپ تۇرعانداي. ۇلكەندەر سوعىمنىڭ ابدەن سۇرلەنگەن قادiرلi مۇشەلەرiن وسى كۇنi قازانعا سالامىن دەپ ساقتاعان. بويجەتكەندەر بولسا كەستە, ورامال تiگiپ, بوزبالالار جاعى اعاشتان تۇرمىس بۇيىمدارىن جاساپ, تەمiردەن ساندiك بۇيىمدارىن سوققان. مۇنىڭ ءبارi – كۇن مەن ءتۇن تەڭەسەتiن شاقتا كادەگە اساتىن «ۇيقىاشار», «سەلتەتكiزەر» جورالعىلارىنىڭ سىي-تارتۋلارى.
حالقىمىز ءداستۇر مەن تاربيەنى, ماحاببات پەن سۇلۋلىقتى ۇشتاستىرا بىلگەن كورەگەن ۇلت. بابالارىمىز «سەلتەتكىزەر» مەن «ۇيقىاشار» ءداستۇرىن يناباتتىڭ جانە كىرشىكسىز سەزىم مەن تازا ماحابباتتىڭ شۋاعى دەپ قابىلداعان. جاستاردىڭ ءبىرىن-ءبىرى ۇناتىپ, ءمولدىر سەزىمىن ءداستۇر ارقىلى ءبىلدىرۋى دە وسىنىڭ ايعاعى بولسا كەرەك. ەرتەدەن ايتتىرىلىپ قويعان قىزىن كورگىسى كەلگەن جىگىتتىڭ ءوزى اتالعان ءداستۇردىڭ ەرەجەلەرىن ۇستانعان. ارينە جىگىتتىڭ بەرگەن «سەلتەتكىزەرىن» بويجەتكەننىڭ جەڭگەلەرى سۇلۋلىعىن, اقىلى مەن كوركەم مىنەزىن, يبا-يناباتىن قالاي باعالاعانىن سىناپ, اتا-ەنەسىنە تويدىڭ العاشقى حابارىن جەتكىزەتىن بولعان. ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى «ناۋرىز» ەڭبەگىندە: ء«بىر قۇدايدان باسقانىڭ ءبارى بىرىنەن-ءبىرى تۋىپ, ءوسىپ-ونبەك. تۋىپ, ءوسىپ-ونەتۇعىننىڭ ءبارى دە قارتايماق, ولمەك. كوك بايى دا, جەر قاتىنى. سولاي بولعانى ءۇشىن: «كوكتەن جاۋدىرسىن, جەردەن ءوندىرسىن», دەيدى. اسپاندا بۇلتقا بۇلت شاعىلىسادى, ءسويتىپ جاڭبىر جاۋادى. جاڭبىر كوپ جاۋمايتىن جىلى بۇلت قىسىراپ قالدى دەپ كۇنى بۇرىن ايتىپ وتىرۋشىلار بولادى. جارالعان جاندى-جانسىز ءبارى دە جۇپ جارالعان. جۇپ ءمانىسى ەرلى-بايلى دەگەن ءسوز», دەپ توپشىلايدى.
سوندىقتان «سەلتەتكىزەر» مەن «ۇيقىاشار» ءداستۇرىن جالعاستىرىپ, ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدى ناسيحاتتايىق! ەرتەدەن-اق جىلىنا ءبىر-اق رەت تويلاناتىن ناۋرىز – ماحابباتقا تۇنعان جۇرەكتەر ءلۇپىلىنىڭ گۇل جاراتىن مەزەتى. جاستاردىڭ ءبىر-بىرىنە ۇياڭ سەزىمىن بىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەرىلگەن تاماشا كۇن.
اسەت پازىلوۆ,
ءماشھۇر ءجۇسىپ مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
پاۆلودار وبلىسى,
باياناۋىل اۋدانى,
جاڭاجول اۋىلى