وقۋشىنىڭ كەرەك-جاراعى قانشا تۇرادى؟

بارشاڭىزعا بەلگىلى, 1 تامىزدان ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە جىل سايىنعى «مەكتەپكە جول» رەسپۋبليكالىق قايى­رىمدىلىق اكتسياسى باستالدى. 30 قىر­كۇيەك­كە دەيىن وتەتىن يگى ىسكە ۆولونتەرلەر, كاسىپكەرلەر, مەتسەناتتار, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار جانە وزگە دە نيەتتى جاناشىر ازاماتتار قاتىسا الادى. 15 جىلدان بەرى وتكىزىلىپ كەلە جاتقان اكتسيا جاڭا وقۋ جىلىنا دايىندىق كەزىندە از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىنا كومەك كورسەتۋگە باعىتتالعان. ايتا كەتەيىك, اكتسيا كەزەڭىندە ازاماتتاردىڭ وتىنىشتەرىنە جەدەل جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن سەنىم تەلەفونى مەن قوعامدىق قابىلداۋ ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەيدى. اكتسيا بارىسىندا بالالاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىندە +7 (7172) 74-25-28 جەدەل جەلىسى مەن جانە «Bala Qorǵaý» تەلەگرام-چاتى ارقىلى كەز كەلگەن ادام كومەك الۋ نەمەسە مۇقتاج جاندارعا كومەك كورسەتۋ ءۇشىن جۇگىنە الادى.

«مەكتەپكە جول» اكتسياسىنا قوسا مەملەكەتتەن كورسەتىلەتىن كومەك تە بار. بۇل – «جالپىعا بiردەي ءبىلىم بەرۋ» قورى الەۋمەتتىك وسال توپقا جاتاتىن وتباسىلارداعى ءار بالاعا بەرەتىن 43 407 تەڭگە. مەكتەپ فورماسى مەن كەڭسە تاۋارىن ساتىپ الۋعا ارنالعان ماتەريالدىق كومەك اتا-انالاردىڭ ەسەپشوتىنا جىبەرىلەدى. وسى جەردە بىردەن ەسكەرتە كەتۋ كەرەك, كومەك العان اتا-انالار قاجەتتى تاۋاردى ساتىپ العانىن راستايتىن قاعازدى كورسەتۋگە ءتيىس. سول سەبەپتى اتا-انالار ءار بالاعا بەرىلگەن 43 407 تەڭگەنى جاراتقاندا زاتتاردىڭ چەگىن قوسا ساقتاعانى دۇرىس. ايتپاقشى, مۇنداي ماتەريالدىق كومەكتى الۋ ءۇشىن ءاربىر اتا-انا مەكتەپ ديرەكتورىنىڭ اتىنا ءوتىنىش جازادى.

مىنە, وسىنداي كومەكتىڭ ءبىرىن العان قوستانايلىق ازيا كەمەلبەك 4 بىردەي بالاسىن مەكتەپكە دايىنداپ جاتىر. ول ءار بالاسىنا بەرگەن 43 مىڭ تەڭگەنىڭ وزىنە, وتباسىنا اجەپتاۋىر كومەك بولعانىن, بىراق بۇل سومانىڭ 1 بالانى تولىق دايىنداۋعا جەتپەيتىنىن جەتكىزدى. سەبەبى ونىڭ ايتۋىنشا, ءار بالاعا ەڭ قاجەتتى, باستاپقى زاتتارىن الۋدىڭ وزىنە كەمى 60-70 مىڭ تەڭگە كەتەدى.

«مەملەكەتتەن بەرىلگەن كومەك جاقسى بولدى, ايتپەسە قينالىپ قالۋشى ەدىك. سەبەبى ءبىر بالاعا ۇنەمدەپ جۇمساعاننىڭ وزىندە شامامەن 60 مىڭ تەڭگە اقشا كەتەدى, ال ونى 4 بالاعا كوبەيتسەڭىز, 240 مىڭ تەڭگە بولىپ شىعا كەلەدى. بۇل ءبىر ايلىق تابىسى ءىشىپ-جەۋدەن ارتىلمايتىن وتباسىنا اجەپتاۋىر سالماق بولادى. مىسالى, مەن كەشە بازارعا بيىل 1-سىنىپقا بەرەتىن بالاممەن بارىپ, وعان سپورتتىق كيىم (10 مىڭ تەڭگە), تۋفلي (7000 تەڭگە), سپورتتىق اياقكيىم (8000 تەڭگە), اق جەيدە (4000 تەڭگە), مايكا (2000 تەڭگە), قارا بەلدەمشە (5000 تەڭگە), اق ءتۇستى كولگوتكي (1500 تەڭگە), وقۋ قۇرالدارى (10 000 تەڭگە), سومكە (7000 تەڭگە), بانتيك (1000 تەڭگە) الدىم. وسى ەڭ قاجەت زاتتارىنىڭ وزىنە 55 500 تەڭگە كەتتى, ال شىنداپ كەلگەندە جوعارىداعى كەيبىر زاتتاردى ەكەۋدەن الۋ كەرەك. ايتالىق, اق بانتيك, اق جەيدە, اق مايكا, اق كولگوتكي سەكىلدى وتە ءجيى كيەتىندەرىن ەكى دانادان الىپ, الماستىرىپ كيمەسە بولمايدى, ءبىر اپتاعا شىدامايدى, جۋعاندا كەۋىپ تە ۇلگەرمەي, كيىمنىڭ كەسىرىنەن ساباقتان قالىپ قويۋى مۇمكىن», دەدى ا.كەمەلبەك.

جوعارىدا ايتىلعانداي, اتا-انالار اراسىندا ساۋالناما جۇرگىزدىك. ولاردان ءبىر بالانى مەكتەپكە دايىنداۋ شىعىندارىن سۇرادىق. ساۋالناما بارىسىندا ءبىر بالانىڭ ەڭ قاجەتتى دەگەن زاتتارىن الۋعا كەيىپكەرىمىز ا.كەمەلبەكتەي 60 مىڭ تەڭگەنىڭ جوباسىندا جۇمساعانىن ايتقاندار كوپ كەزدەستى. ماسەلەن, ساندۋعاش بولاتقانقىزى: «1 بالاعا 2 جەيدە – 14 000, 1 شالبار – 7000, بەلدەمشە – 7000, تۋفلي – 15 000, سپورتتىق كيىم – 15 000 تەڭگە جۇمسادىق. بارلىعى – 58 000 تەڭگە. وقۋ قۇرالدارىن ءالى المادىق. ەسكى سومكەسىمەن جۇرە تۇرۋعا كوندىرۋ كەرەك ەندى», دەيدى.

بالدىرعان مامەن ەسىمدى اتا-انا: ء«بىر قىزدى مەكتەپكە دايىنداۋعا 80 مىڭ تەڭگە كەتتى. بۇعان ەكى جەيدە, بەلدەشە مەن جيلەتىن, سارافان, سپورت كيىمى, تۋفلي, دەنە شىنىقتىرۋعا ارنالعان اياقكيىمى, بانتيكتەرى, العاشقى كەزەڭگە وقۋ قۇرالدارى الىندى. زاتتار­دىڭ بارلىعىن بازاردان الدىق», دەپ ءبىر بالانى باستاپقى كەزەڭگە تولىق دايىنداۋعا 100 مىڭ تەڭگەگە جۋىق اقشا جۇمساعانىن جەتكىزدى. بىراق اراسىندا جوعارىداعى رەسپوندەنتتەر ءجيى ايتقان سومادان كوپ جانە از جۇمساعاندار دا بار. ايتالىق, تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇرعىنى انار سپاەۆا: ء«بىر جولعى كيىمگە كوپ بولسا 25-30 مىڭ تەڭگە جۇمسايمىز. اۋىلدا تۇرامىز, بىرەۋلەر مەكتەپ فورماسىن اكەلىپ ساتىپ جاتىر, ساپاسى جاقسى ەكەن. اق جەيدە – 5 500, بەلدەمشە – 5000, جەڭىل اياقكيىم – 9000, بانتيك – 1000, گالس­تۋك – 500, سومكە – 6000 تەڭگە. كەۋدەشەنى ۇلتتىق ناقىشتا تاپسىرىسپەن تىكتىرەمىز. سوندا بارلىعى – 30 000 تەڭگە جوباسى. ەر بالاعا ارزانداۋ شىعادى. كەيىنگىسىن اقىرىنداپ تولىقتىرا بەرەمىز», دەيدى.

ال اتا-انا اينۇر ومار ساۋالىمىزعا: «1 بالانى مەكتەپكە دايىنداۋعا 150 مىڭ تەڭگەدەن اسا كەتتى. 49 000 – تۋفلي, كوس­تيۋم (پەنجەگى, شالبارى, جيلەتى بار كوس­تيۋم) – 85 000, گالستۋك – 8000, جەيدە – 17 000, بەلدىك – 20 000. وسىنىڭ وزىنە 179 مىڭ تەڭگە كەتتى. ءالى سپورت كيىمى الىنعان جوق. بالام تاڭنان كەشكى 5-كە دەيىن جەكەمەنشىك مەكتەپتە وقيدى. تۇستەن كەيىن ەركىن فورمامەن جۇرۋگە بولادى. بىراق ول كوستيۋم-شالبارمەن جۇرەدى. سوندىقتان وتە ىڭعايلى, ساپالى ماتادان تىگىلگەنىن تاڭدايمىز. اياقكيىمدى دە سولاي. ءارى 10-سىنىپ بولعان سوڭ, تالعامى دا جوعارى بولاتىنى بەلگىلى», دەپ جاۋاپ بەردى.

اتا-انالاردىڭ اراسىندا 100 مىڭ تەڭگەدەن اسا قاراجاتتى 3 بالانى دايىنداۋعا جۇمساعاندارى دا كەزدەستى. مىسالى, اسىلبەك تۋمىشەۆ ەسىمدى تۇرعىن: «بالالارىم بىلتىرعى سومكەلەرىن ۇستاپ, سول وتكەن جىلدان قالعان كويلەكتەرىن كيەتىن بولدى. سونىڭ وزىندە 3 ۇلعا 100 مىڭ تەڭگەدەن اسا اقشا كەتتى. بۇل قارجىعا ارقايسىسىنا اياقكيىم, داپتەر-قالامىن, تاعى باسقا زاتتارىن الدىق», دەدى. ءار بالاعا 100 مىڭ تەڭگەنىڭ جوباسىندا جۇمساعاندار دا بار. سونىڭ ءبىرى ءمولدىر نۇرمان ەسىمدى اتا-انا 2 بالاعا 200 مىڭ تەڭگە كەتكەنىن, بۇل تەك كيىمىنە جۇمسالعانى ەكەنىن, ءالى داپتەر-قالامى الىنباعانىن ايتتى. ساۋالناماعا قاتىسۋشى اتا-انالار اراسىندا زاتتارىن الىپ ۇلگەرمەسە دە: ء«بىر بالاعا 200 مىڭ تەڭگە دايىنداپ وتىرمىن, جەتىپ قالار» دەپ جوبالاپ جاۋاپ بەرگەندەرى دە بار. ءلاززات نىعمەت ەسىمدى اتا-انا سەكىلدى: ء«ۇش بالاما ءبىر-بىردەن كيىم العاننىڭ وزىندە (گلاسماننان) 140 مىڭ تەڭگەدەي اقشا كەتتى. اياقكيىم, سومكە مەن وقۋ قۇرالدارىن ءالى المادىم», دەپ ازىرگە الىپ ۇلگەرمەگەن زاتتارىنا جۇمسالاتىن اقشامەن ءار بالاعا 200 مىڭ تەڭگەگە جۋىق قاراجات كەتەتىنىن دايەكتەپ راستاعاندار دا كەزدەستى. ميرا سەمبايقىزى سياقتى: «5 بالاعا 200 000 تەڭگەنى داپتەر-قالامىمەن قوسا جەتكىزۋىم كەرەك. بىلتىرعى كيىم­دەرىن كيەدى, جوعىن عانا الامىن», دەپ جوعارىداعى اتا-انانىڭ ءبىر بالاعا دا­يىنداپ وتىرعان سوماسىن باقانداي 5 بالاعا جەتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرعاندار دا بولدى. ساۋالناما ناتيجەسىنەن وقىرمانداردىڭ وزدەرى بايقاعانداي, ءبىر بالانى دايىنداۋعا ءار اتا-انا ءارتۇرلى سومادا قاراجات جۇمسايدى.

وسى رەتتە ءوزىمىز دە ساۋدا جاساۋعا تالپىنىپ, ءبىر بالانى دايىنداۋعا جۇمسالاتىن سومانى شىعارىپ كوردىك. ونلاين دۇكەندەردى «شارلادىق». 1-سىنىپقا باراتىن قىز بالاعا اق جەيدەنىڭ 3 350 تەڭگەدەن باستاپ 15 000 تەڭگە شاماسىندا تۇراتىن تۇرلەرىن تاپتىق. ونىڭ ىشىنەن كيەتىن اق مايكاسىن 1000 تەڭگەدەن دە, 3 000-4 000 تەڭگەدەن دە الۋعا بولادى ەكەن. اق جەيدەنىڭ سىرتىنان كيەتىن جيلەتى 50 پايىز جەڭىلدىكتە 2 450 تەڭگەدەن تۇر, ورتاشا باعاسى 10 000 تەڭگەنى قۇرايدى. پەنجەگى 3000 تەڭگەدەن باستالىپتى, ورتا ەسەپپەن 10 000 تەڭگە توڭىرەگىندە. ال بەلدەمشەنىڭ ارزانى 3990 تەڭگەدەن كەزدەستى, 8000, 13 000, تەڭگە تۇراتىندارى دا بار. كولگوتكي 900 تەڭگەدەن باستاپ 5 000 تەڭگەگە دەيىن بارادى. قارا ءتۇستى ءتۋفليدىڭ قولجەتىمدىسى 5000 تەڭگەدەن باستالادى, «تابيعي بىلعارىدان تىگىلگەن» دەپ ەرەكشەلەگەن تۇرلەرى ورتا ەسەپپەن 15 مىڭ تەڭگەدەن جوعارى. اق بانتيك 1000-3000 تەڭگە ارالىعىندا. سپورتتىق كيىم 25 پايىز جەڭىلدىكپەن 6 000 تەڭگەدەن تابىلدى, بىراق شولۋ ناتيجەسىندە نەگىزىنەن ورتاشا باعا 15 000 تەڭگە ەكەنىن اڭعاردىق. سوڭعىسى – سپورتتىق اياقكيىم, بۇنىڭ ەڭ ارزانى 2 500 تەڭگەدەن تۇر, الايدا ساتىپ العانداردىڭ پىكىرىنە جۇگىنسەك, جاعىمسىز ءيسى شىعادى ەكەن. ال «تابيعي بىلعارىدان تىگىلگەن» دەپ ەرەكشەلەگەندەرى 8000 تەڭگەدەن 15 000 تەڭگەگە جوبالانادى. وقۋ قۇرالدارىنا 10 مىڭ تەڭگەدەن باستاپ 20-30 مىڭ تەڭگەگە دەيىن جۇمساۋعا بولادى. ارينە, جوعارىداعى باعالار برەندىنە, ماتاسى مەن ساپاسىنا قاراي وسە بەرەدى. ءبىز تەك قولجەتىمدىلەرىن ءتىزىپ شىقتىق. قورىتا ەسەپتەسەك, ەڭ ارزانىن العاننىڭ وزىندە 35 000 تەڭگەدەن باستاپ, ال وتە كەرەمەت دەمەسەك تە ورتاشا, ءتىپتى كەيدە جاقسى ساپاداعى زاتتاردى العىسى كەلگەندەر 1 بالانى مەكتەپكە دايىنداۋعا 100 مىڭ تەڭگەدەن جوعارى قاراجات جۇمسايدى.