بەتپەردە بيزنەسى

سۇزگىنىڭ دە سان ءتۇرى بار

– مىناۋىڭىز تىم جىلدام ەكەن, – دەدىم مەن ولاردان كوز ايىرماعان كۇيى.

– ونىڭىز راس, جۇمىسى وتە تەز, – دەدى ءوزىن ينجەنەر-مەحانيك دەپ تانىستىرعان ارقالىق كەندەباي.

– ءار كۇنى تۇسكەن تاپسىرىسقا بايلانىستى. بۇگىنگى جۇمىستاردى ورىنداۋعا ەكى اپپارات ۇلگەرەدى. تاپسىرىس كوبەيسە, قالعان ءۇش اپپارات تا جۇمىسىن باستاۋعا دايىن. جالپى, ءبىر اپپارات 8 ساعاتتا ءۇش مىڭ بەتپەردە شىعارادى.

– سوندا مىنا بەتپەردەلەر وندىرىسكە ارنالعان بولدى عوي؟

– ارينە.

– ءوزى قاتتىلاۋ ەمەس پە؟ جەر باسىپ جۇرگەلى مەديتسينالىق بەتپەردەمەن عانا بەت-اۋزىمىزدى تۇمشالاپ وسكەن ماعان بۇل دۇنيەنىڭ قولىما جۇمساق تيمەگەنى راس-ەتىن.

– ونىڭىز راس, – دەدى ارقالىق. – قاتتى بولاتىن سەبەبى بار. ويتكەنى بۇل ءۇش قاباتتى عوي.

– باسە, وزىندە سالماق تا بارشىلىق. ويىما تاعى دا ءۇپ ەتكەن جەلدەن كوككە قالىقتاي جونەلەتىن كادىمگى بەتپەردە كەلدى.

– ءيا, الگىندە ايتقانىمداي, ءۇش قاباتتى. مۇنى وندىرىسكە پايدالانامىز. دۇرىسى, كەن ورنىندا, مەتاللۋرگيا, اۆتوموبيل ونەركاسىبى, جەراستى شاحتالارىندا, تەرى وڭدەۋ, اعاش پەن تەمىر ستانوكتارىمەن جانە باسقا اۋا كولەمى لاس جەرلەردە جۇمىس ىستەيتىن مەكەمە قىزمەتكەرلەرىنە تاپتىرماس دۇنيە. قاتتى ءارى سالماقتى بولاتىن سەبەبى دە سول. ەكىنشىدەن, قولىڭىزداعى بەتپەردەنىڭ استىڭعى قاباتىن ءبىز ءوز ارامىزدا «كەچە» دەپ اتايمىز. ال نەگىزگى اتى – needle punch. ورىسشا «حلوپكوۆوە ۆويلوك» دەپ جاتادى. مۇنىڭ مىندەتى – بەتپەردەنىڭ نەگىزگى قالپىن بەرۋ. ارنايى اپپارات ىستىق ۇتىكپەن شىعارىپ بەرەدى عوي, – دەدى ارقالىق دۇرىس ءتۇسىندىردىم بە دەگەندەي جۇزىمە قاراپ.

 – بۇل سوندا استىڭعىسى...

– ءيا, ال ۇستىڭگىسى – spunbond دەپ اتالاتىن ماتا. بەتپەردەنى ادام كيگەندە, ونىڭ تازا كورىنىسىن بەرەدى. ەكى قاباتى تۋرالى ايتتىق. ءۇشىنشىسى – فيلتر. الگى spunbond ءفيلتردىڭ سىرتقى تازالىعىن ۇستاپ تۇرادى.

– ارقايسىسىنىڭ ءوز مىندەتى بار دەسەڭىزشى.

– ءتىپتى ءفيلتردىڭ دە سان ءتۇرلى قىزمەتى بار.

– ءيا, زياندى اۋانى تازالايدى عوي.

– جو-جوق, ءبارى بىردەي ەمەس.

– سوندا..؟

– بۇل ءفيلترىڭىزدىڭ ءوزى ۇشكە بولىنەدى: FFP1, FFP2 جانە FFP3. بۇلار – لاس اۋانى سۇزگىدەن وتكىزۋ دارەجەسىنە بايلانىستى قويىلعان تاڭبا. مىسالى, FFP1 – اۋانى 75%-دان 80%-عا دەيىن سۇزگىدەن وتكىزسە, FFP2 اۋانى 85%-دان 90%-عا دەيىن تازالاپ بەرەدى. ال بەتپەردەدەگى FFP3 ءفيلترى تولىعىمەن 95-97% اۋانى سۇزگىدەن وتكىزەدى. سونداي-اق تۇتىنۋشىلار تاپسىرىسىنا سايكەس بەتپەردەگە بەلسەندىرىلگەن كومىر تالشىقتى ماتا قوسىپ تا جاسايمىز. بۇل ۋلى گازعا تولى جەر استىندا جۇمىس ىستەيتىن ازاماتتارعا ارنالادى. اسىرەسە كومىر شاحتالارىندا...

تسەح اۋقىمى ۇلعايادى

ءبىز بۇعان دەيىن «MFA MASKE TİCARET SANAYİ A.Ş» تۇرىك كومپانياسىنىڭ ينۆەستيتسيا قۇيىپ, جەرگىلىكتى «MFA International» سەرىكتەستىگىنىڭ FFP1, FFP2 جانە FFP3 كلاسىنداعى رەسپيراتورلى بەتپەردەلەر شىعاراتىنىن ەستىدىك. ءارى ونىسىن اتى جەر جارار كوپتەگەن ءوندىرىس وشاعى دا پايدالاناتىنىن بىلدىك. سول قىزىعۋشىلىقپەن تسەح ورنالاسقان استانا قالاسى ماڭىنداعى №1 يندۋس­تريالدى پارككە تارتىپ كەتكەنبىز. ال كورگەنىمىزدى جوعارىدا ءبىرسىپىرا بايانداپ تا قويدىق.

جالپى, «MFA International» كوم­پانياسىنداعى تەحنولوگيالىق وندىرىستىك جەلى سانى قازىر بەسەۋ بولسا, ەندى ءبىر ءۇش-ءتورت جىلدا 10 اپپاراتتى پايدالانۋعا بەرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل جىل سا­يىن 20 ميلليونعا دەيىن رەسپيراتور شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ازىرگە ءبىر جىلدا 10 ملن بەتپەردە شىعارۋعا كۇشى جەتكىلىكتى.

– شيكىزات شەتەلدەن كەلەدى. ماتا مەن قۇرىلعىلاردى انگليا, فرانتسيا, تۇركيا, قىتاي مەملەكەتتەرىنەن الدىرىپ وتىرمىز. بارلىعى 21 ادام جۇمىس ىستەيدى. قىزمەتكەرلەردى تاسىمالداۋ ءۇشىن ارنايى كولىك قاراستىرىلعان. تۇسكى اس تەگىن ۇسىنىلادى. ورتاشا جالاقى 350 مىڭ تەڭگەگە جۋىقتايدى, – دەيدى ديرەكتوردىڭ ورىنباسارى ءاليحان قامي.

ءاليحاننىڭ ايتۋىنشا, كومپانيانىڭ ەندىگى ماقساتى – ءفيلترلى بەتپەردەلەردى ەلىمىزدىڭ بارلىق اۋماعىندا شىعارۋ. قازىردىڭ وزىندە شاعىن وندىرىستەردەن بولەك, كومپانيا ءونىمىن «قازاقمىس», «Qarmet», «قازتسينك» «قازاتومپروم» «قازمۇنايگاز», «ERG», «اك التىن­الماس» اق جانە «KAZ Minerals» سياقتى الپاۋىت كاسىپورىندار پايدالانىپ وتىر.

الدا شەتەلدىك تاپسىرىستاردى قابىل­داۋدى جولعا قويماق. قىرعىزستانعا ءبىر پارتياسىن جىبەرىپ ۇلگەرگەن. ويتكەنى ءونىم ەۋروپالىق ستاندارتقا سايكەس كەلەدى. ءونىم 8 ساعات قولدانۋعا ارنالعان, ياعني ءبىر جۇمىس كۇنىنە جارامدى. جۇمىس ورنىندا اۋا لاس بولسا, پايدالانۋ مەرزىمى دە قىسقارادى.

«ماسكانىڭ ماڭىزىن تۇسىنبەدىك...»

تسەح باسشىلىعى ينجەنەرلەردى جۇمىسقا قابىلداعاندا مۇلدەم وندىرىستە تاجىريبەسى جوق, جاسى 20-30 ماڭايىنداعى جىگىتتەردى عانا تاڭداعان. ولاي ەتۋگە سەبەپ – جاس بۋىن جاڭا دۇنيەنى تەز ۇيرەنۋگە بەيىم. ەكىنشى سەبەپ – بۇرىننان كەلە جاتقان ينجەنەرلەردىڭ جوعارى جالاقى تالاپ ەتۋى. تالاپتى ورىندايىن دەسە, ارداگەر ينجەنەرلەر جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرە المايدى.

– جوسپار بويىنشا 120 ادام الۋى­مىز كەرەك. جوبا 2020 جىلى باستالدى. ودان كەيىنگى جىلى تسەح قۇرىلىسى باستالىپ, 2022 جىلدىڭ اياعىندا تولىق ءبىتتى. بىلتىرعى جىلدىڭ باسىندا تسەح جۇمىسىن ءبىر عانا اپپاراتپەن باستاپ كەتتىك. تۇرىك جانە قىتاي ازاماتتارى زاماناۋي تەحنولوگيانىڭ قىر-سىرىن ۇيرەتتى. قازىر جىل ءوتتى, ءوزىمىزدىڭ جاس ينجەنەرلەر تەحنولوگيانى تولىق يگەردى. قازىر دە وسىنداي اپپارات اكەلگەن جاعدايدا, ءوزىمىزدىڭ ماماندار قۇراستىرىپ, ىسكە قوسا الادى. دۇرىسى, مۇندا تولىعىمەن ءوز ازاماتتارىمىز جۇمىس ىستەيدى. زاماناۋي اپپارات بۇزىلسا دا, ونىڭ كەيبىر قۇرىلعىلارىن ءوز ەلىمىزدە جوندەۋگە بولادى, – دەيدى كومپانيا باس ديرەكتورى نۇرالى ەگەنوۆ.

دەنساۋلىققا قاجەت مۇنداي دۇنيەنى شەتەلدە قاتتى باعالايدى. لاستانعان اۋا بار جەردە قىزمەت ىستەيتىن جۇمىسشى الدىمەن قولىن بەتپەردەگە سوزادى. نۇسقاۋلىقتى وقىپ, سۇزگىدەن وتكىزۋ مەرزىمىنە قاتىستى سۇراققا جاۋاپ ىزدەيدى-ءمىس.

– سىزگە ءبىر عانا مىسال ايتايىن. تەحنيكالىق قاۋىپسىزدىككە قاتىستى ارنايى وقىتۋ-سەميناردا جۇمىسشىلارعا جۇمىس كيىمى مەن باسقا دا قاجەتتىلىكتەر كورسەتىلىپ, ۇسىنىلادى. سوندا ولار جاپاتارماعاي ەتىك پەن سىرت كيىمگە عانا ۇمتىلىپتى. بىردە-بىرەۋى بەتپەردەگە جولاماعان. سوندا شەتەلدىك ينجەنەردىڭ ءبىرى تاڭعالىسىن جاسىرمادى. شىن مانىندە, زياندى جەردە جۇمىس ىستەۋدە الدىمەن بەتپەردە ماڭىزدى ەمەس پە؟ – دەدى باس ديرەكتور.

كومپانيا باسشىلىعى مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بولسا دەيدى. سوندا تسەحتان شىعاتىن 9 ءتۇرلى ءونىمدى ەل ىشىندە تولىق تانىتىپ قانا قويماي, الىس-جاقىن شەتەلگە دە جونەلتۋ مۇمكىندىگى اشىلار ەدى. جوعارىدا ءونىمنىڭ ەۋروپالىق ستاندارتقا ساي ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتىك. ەندەشە, نە كەدەرگى؟!