ءتاتتى تۇبىردە تابىس مول

2026 جىلعا قاراي وڭىردە قانت قىزىلشاسىن 15 مىڭ گەكتارعا دەيىن كوبەيتۋ كوزدەلىپ وتىر. وتكەن جىلعى اۋا رايىنىڭ قولاي­سىزدىعىنا قاراماستان  فەرمەر­لەردىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ناتي­­جەسىندە ءتاتتى ءتۇبىر ەگىلگەن القاپ­تىڭ ءار گەكتارىنان 420 تسەنتنەردەن ءونىم جينالىپ, وبلىس بو­يىنشا 361 مىڭ توننا وندىرىلگەن. بۇل – بۇرىن-سوڭدى بولماعان جوعارعى كورسەتكىش. داقىل وسىرۋدە قاجىرلى ەڭبەك ءسىڭىرىپ, ءونىم بەرەكەسىن تاسىتقان «دۇيسەنبىنوۆ», «ابىلقاسىموۆ», «حيلنيچەنكو», «نام», «مۇقانوۆ ك», «مۇحامادي», «الان» سياقتى ءبىر توپ شارۋا قوجالىعىنىڭ ەڭبەگى وراسان.

مەملەكەتتىك قولداۋ شارالا­رى­نىڭ ناتيجەسىندە وندىرىستىك شىعىنداردى سۋبسيديالاۋ شارۋا­لاردىڭ مول تابىسقا كەنەلۋىنە مۇمكىندىك بەردى. ماسەلەن, تۇقىم, تىڭايتقىش, پەستيتسيد جانە اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى مەن جانار-جاعارماي ماتەريالدارىن ساتىپ الۋعا, سۋارمالى ەگىسكە سۋ جەتكىزۋ قىزمەتتەرىنە جۇمسالاتىن شىعىنداردى ءىشىنارا وتەۋگە 25-50 پايىز جەڭىلدىك بەرىلدى. بۇل ماسەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە وبلىس اكىمدىگى كوپ كۇش سالدى.

«جوعارى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزۋدە جاڭا تەحنولوگيانىڭ ءرولى ەرەكشە. وتكەن جىلى كونۆيزو سمارت جاڭا جۇيەسى 10 شارۋا­شىلىقتا جالپى كولەمى 530 گەك­تار قىزىلشا القابىندا قولدا­نىلدى. ناتيجەسىندە, گەكتارىنان ورتا ەسەپپەن  650 تسەنتنەردەن ءونىم الىندى. كاللەدونيا, دا­نۋتا, الامەيا, يبەريا, سمارت دجا­كوندا گيبريدتەرىنىڭ ءوسىپ-ءونۋ, فوتوسينتەز قارقىندىلىعى باي­قالدى. «گلاديۋس قاراتال» جشس جەتەكشىسى راحىم كاريموۆ 170 گەكتار ەگىستىكتىڭ ءار گەكتارىنان ورتا ەسەپپەن 80 توننا ءتۇسىم, ال جەكەلەگەن تاناپتاردان 100 توننادان ارتىق ءونىم جينادى. بۇل جانە تاعى باسقالارى جونىندە وت­كەن جىلى قازان ايىندا وتكەن دالا­لىق سەميناردا كورسەتىلدى», دەي­دى اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىم­دارى­نىڭ كانديداتى ابۋلحاير بەكسۇلتانوۆ.

جالپى, قانت قىزىلشاسى اگروتەحنولوگياسىندا تولىق شەشىلمەي تۇرعان پروبلەمالاردىڭ ءبىرى – ەگىستىكتى ءتۇرلى ارامشوپتەن قورعاۋ, جاز بويى القاپتى تازا ۇستاۋ. ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك-شىعىس ءوڭىر اگروفونى تابيعاتىندا ارامشوپتەر تىعىز وسەدى. بۇل جەردە ءبىر, ەكى جانە كوپجىلدىق, جازدىق, كۇزدىك, قىستىق, تامىر جانە وزەك تارتاتىن رۋدەرالدى, سيدەرالدى ارامشوپتەردىڭ 40-تان استام ءتۇرى مەن تۇقىمداستارى قالىڭ وسەدى.

«وسى ۋاقىتقا دەيىن ارامشوپ­تەرگە قارسى قولدانىلىپ جۇرگەن گەر­بيتسيدتەردiڭ كلاسسيكالىق جۇيەسى ءتيىمسىز. تۇقىم سەبۋ الدىندا توپىراققا شاشاتىن دۋال گولد, فرونتەر وپتيما, ۆەگەتاتسيا مەرزىمىندە بەرىلەتىن لونترەل, زەللەك سۋپەر, بيتسەپس گارانت, بەتانال ءارامشوپتىڭ 92-95 پايى­زىن جويادى. ال كوپجىلدىق شىر­ماۋىققا, كەكىرەگە, پوۆيليكاعا (سارى شىرماۋىق) شاماسى جەت­پەيدى. عىلىمي انىقتالعان اناليز بويىنشا سۋارمالى وڭىردە ورتاشا 1 گەكتار جىرتۋ تەرەڭدىكتە جارتى ميلليارد شاماسىندا ءارام­شوپ تۇقىم قورى جاتادى, ولاردىڭ تىرشىلىك مەرزىمى – 20-30 جىل. سوندا 5-7 پايىز گەربيتسيدكە جويىلماي قالعان قۋراي ءشوپ وسكىندەرى سۋعارعان سايىن جاز بويى تاعى ميلليونداپ شىعادى. كوپ جاعدايدا  شارۋاشىلىقتار ەگىستى قوسىمشا قولمەن وتاپ, تاپ­كىلەۋگە ءماجبۇر  بولادى. قانت قىزىلشاسى وسىمدىگىنىڭ تابي­عاتىنان ارامشوپتەرگە توزىمدىلىگى وتە تومەن ەكەنىن ەسكەرسەك, بۇل جاعداي­دا كونۆيزو سمارت جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى 99-100 پايىز بولعاننىڭ وزىندە ولاردىڭ ءوسۋ قارقىنى جوعارى بولىپ تۇر», دەيدى ا.بەك­سۇل­تانوۆ.

KWS كومپانياسى تاراپىنان ارنايى وكىل رۋفات نادجاپوۆ وسى جىلدار ىشىندە بەلسەندى جۇمىس جۇرگىزدى. كوپتەگەن كەزدەسۋ مەن سەمينار وتكىزىپ, ماسەلەنى تالقىلاپ, گيبريدتەردى سورتسىناۋ نەگىزىندە جاڭا گيبريد-بۋدان (تەررانوۆو, كونتسەرتينا, سمارت گيبريد, كاليدونيا, يبەريا, دانۋتا, تاعى باسقالارى) اۋدانداستىرىلىپ, قر مەملەكەتتىك تىزىلىمىنە ەنگىزىلدى.

بۇگىندە توزىعى جەتكەن تەحني­كا­لاردى جاڭالاۋ, سۋبسيديالاردى رەتكە كەلتىرۋ, كوكسۋ, اقسۋ قانت زاۋىتتىرىنىڭ كۇزگى ءونىمدى قا­بىلداۋعا كۇشى جەتە مە جانە ونىڭ دايىندىعى قالاي دەگەن ساۋال مازالايدى. بۇعان قوسا قانت قىزىلشاسىن ءوسىرۋ مەن سۋ شارۋا­شىلىعىنداعى تۇيتكىلدى پروب­لەمالار, ساپالى تۇقىمعا قول جەتكىزۋ, تىڭايتقىشتاردى دۇ­رىس پايدالانۋ, باسقا دا سۇراق­تار بويىنشا ءبىراز ماسەلە بار. وسى­نىڭ الدىن الۋ ءۇشىن وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسى جۇيەلى جۇمىستار جاساپ جاتىر. شارۋالارمەن تىكەلەي بايلانىسىپ, قاجەت ماتەريالداردى ۋاقىتىندا بەرۋگە ۋاعدالاستى.

وبلىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەن­سەك, بۇگىنگى كۇندە ىلعال جابۋ, تىرمالاۋ, سەبۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. بيىلعى ونىمگە قاجەتتى 57,7 مىڭ توننا جازدىق داقىلدار تۇقىمى دايارلانىپ, ساپاسى زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىلىپ جاتىر. وسى جىلعا 11,5 مىڭ گەكتار قانت قىزىلشاسىن سەبۋ جوسپارلانسا, وعان قاجەتتى 16,1 مىڭ سەبۋ بىرلىگى كولەمىندەگى تۇقىم تولىعىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى, سونىڭ ىشىندە 9,6 مىڭ سەبۋ بىرلىگى كوكسۋ قانت زاۋىتىندا, 6,1 مىڭ سەبۋ بىرلىگى «جەتىسۋ» اكك-دە قاراستىرىلعان.

«قازىرگى كەزدە 444 شارۋاشىلىق 10,7 مىڭ توننا مينەرالدى تىڭايت­قىش ساتىپ الدى. سونداي-اق قوي­ما­لاردا 3 049 توننا مينەرالدى تىڭايتقىش بار. كوكتەمگى دالا جۇ­مىس­تارىنا 4 124 توننا ديزەل وتى­نى ءبولىندى, ونىڭ ءبىر ءليترىنىڭ باعاسى – 250 تەڭگە. كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا تارتىلاتىن 23 مىڭ بىرلىك تەحنيكانىڭ دايىندىق دەڭ­گەيى – 99 پايىز. سول سياقتى بيىل قانت قىزىلشاسىن وسىرۋگە باعىت­تالعان 8 سەرۆيستىك-دايارلاۋ ورتا­لىعى قۇرىلدى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن 2,5 ملرد تەڭگەگە سەپ­كىش, جاپىراق جيناعىش, كوم­باين سياقتى 62 بىرلىك جاڭا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى الى­نىپ جاتىر. بۇدان بولەك «قاز­اگروقارجى» فيليالىنا 2,2 ملرد تەڭگەگە 106 ءوتىنىم ءتۇسىپ, 70 شارۋا­شىلىققا 1,4 ملرد تەڭگەگە 131 بىر­لىك اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى الىندى. وعان قوسا كوكتەمگى دالا جۇمىستارىنا «اگرارلىق نە­سيە كورپوراتسياسى» 61 شارۋاشى­لىق­قا 948 ملن تەڭگە نەسيە بەر­دى», دەلىن­گەن باسقارمانىڭ انىقتا­ماسىندا.

جەتىسۋ وبلىسى