بەرەكەسى كەتكەن «بەرەكە» قالاشىعى

ەڭسەلى تۇرعىن ۇيلەر وسىدان 4 جىل بۇرىن بىرتىندەپ پايدالانۋعا بەرىلە باس­تادى. الايدا مەملەكەتتىك باعدارلاما ارقىلى باسپاناعا قول جەتكىزگەن تۇر­عىن­داردىڭ قۋانىشى ۇزاققا سوزىلماي, كوتتەدج قالاشىعىنداعى ۇيلەردىڭ ماسەلەسى كوپ ەكەنى ايتىلدى. سو­دان بەرى «بەرەكە» اتاۋىن يەلەنگەن شا­عىن اۋدانعا قاتىستى شۋ تولاستاعان جوق. ءتىپتى جاۋاپتى ماماندار جارتى ملرد-تان اسا تەڭگەنى ۇنەمدەپ قالعانى انىق­تال­عان. سويتسەك, ىسكە جاۋاپتى ماماندار ءىشىنارا مەملەكەتتىڭ ءۇيىن ساۋداعا سالعان ەكەن. جەتىسۋ وبلىسىنىڭ پروكۋراتۋراسى بۇل ءىستى زەرتتەي باستاعاندا بىرقاتار شي­كى­لىك­تى انىقتادى.

­ەل ىشىندەگى قايعىلى وقيعادان كەيىن ۇكىمەت كوپبالالى اتا-انالارعا بارىنشا كومەكتەسۋدى تاپسىرعان ەدى. وسى رەتتە الماتى وبلىسىنىڭ بۇرىنعى اكىمى اماندىق باتالوۆ كوپبالالى وتباسىلارعا قالا سىرتىنان سۋ جاڭا جەر ۇيلەردىڭ كىلتىن تاپسىردى. كوپ ۇزا­ماي الەۋمەتتىك جەلىدە بەرىلگەن ۇي­لەردىڭ سىلاعى ءتۇسىپ, كىرپىشى دۇرىس قالانباعانى جاريالاندى. ەل ىشىندەگى دۇرمەككە قالا اكىمدىگى ارالاسىپ, ايتە­ۋىر شۋدى لەزدە باستى. جالپى, «بەرە­كە» كوتتەدج قالاشىعى اتالاتىن تۇر­عىن ءۇي ماسسيۆىندە جوسپار بويىنشا 606 ءۇي سالىنۋعا ءتيىس. بۇل ۇيلەردىڭ قۇرى­لىسىن جۇرگىزگەن – «پمك 7 ك» قۇرى­لىس كومپانياسى. ال ەندى بۇگىندە و باستا كوتەرىلگەن ماسەلەنىڭ بەكەر ەمەس ەكەنى ايقىندالعانداي. ايتسە دە تالان-تاراج­عا تۇسكەن حالىقتىڭ اقشاسى كەرى قايت­پاي­تىن سەكىلدى.

وبلىس ەكىگە ءبولىنىپ, قالاشىق جەتى­سۋ­عا تيەسىلى بولعان شاقتا وڭىرلىك پروكۋ­را­تۋرا وكىلدەرى سول ۇيلەرگە قايتا زەرت­تەۋ جۇرگىزدى. وسىلايشا, وڭىردە مىڭعا تاياۋ باسپانا زاڭسىز بەرىلىپ, پاتەر كە­زە­گى زاڭسىز العا جىلجىعانى بەلگىلى بولدى. سونىڭ سالدارىنان 2 مىڭعا جۋىق تۇرعىننىڭ كەزەگى بۇزىلىپ, ناعىز مۇق­تاج جاندار دالادا قالىپ, تانىس-تامىر تاپقاندار وڭاي ولجاعا يە بولعان.

«ۇيلەر سالىنا باستاعاندا جا­ۋاپ­­تى ماماندار بىزگە وسى جەردەن پاتەر الاسىڭدار دەگەن» ەدى. بىراق قۇرىلىس بىتكەندە كەزەگىمىز تومەن ءتۇسىپ كەتكەنىن بايقادىم. قالا اكىمىنە حات تا جازدىق, ارنايى ۇيىمدارعا دا باردىق, بىراق قۇجات رەتى سولاي بولدى دەگەن جاۋاپتان باسقا تۇك بىتىرە المادىق. كەيىن بۇل باسپانالاردىڭ تانىس ارقىلى الدىن-الا ۇلەستىرىلگەنىن ەستىپ تاڭ­عال­دىم», دەيدى كوپبالالى انا زاۋرەش ەسكەندىرقىزى.

وتكەن ايدا وبلىستىڭ باس پروكۋرورى ماديار باسشىباەۆ اقپارات وكىلدە­رى­مەن كەزدەسكەندە وسى ماسەلە بويىنشا تەكسەرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىن العا تارتقان ەدى. ءتىپتى سىرتى كوز سۇيىن­دىر­گەن ءزاۋلىم نىسانداردىڭ ساپاسى سىن كوتەرمەيتىنىن دە ايتقان.

«كەيبىر باسپانالار قاعاز جۇزىندە ساپالى بولعانىمەن, ءىس جۇزىندە جاعدايى مۇشكىل. پروكۋراتۋرا وكىلدەرى 230 ءۇي­دىڭ ساپاسىنا تەكسەرىس جۇرگىزىپ, جارتى ميللياردتان اسا تەڭگەنىڭ قۇرى­لى­­سى ورىندالماعانىن انىقتادى», دەيدى ماديار باسشىباەۆ.

بۇگىندە وبلىس پروكۋراتۋراسى تالدى­قورعان اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ 750 پاتەردى زاڭداستىرىپ, 1 400 ادام كەزەككە قايتا قويىلعان. ونىڭ ۇستىنە ەلەكتروندى كەزەك تە جولعا قويىلىپ, كوپجىلعى ماسەلەنىڭ شەشىمىن تابۋدىڭ جاڭا جولى قاراستىرىلعان. وكىنىشكە قاراي, وسى ىسكە قاتىسى بار 3 اكىمدىكتىڭ لاۋازىمدى تۇلعاسى مەن تەحنيكالىق قاداعالاۋدى جۇ­زەگە اسىرۋشى 2 مامان قاماۋعا الىن­عان.

باسپانا ماسەلەسىنە ۇڭىلسەڭىز, جەم­قور­لىقتىڭ ناعىز قازانىنا باس سۇعاسىز. ونىڭ باسىندا لاۋازىمدى قىزمەت­كەر­لەردىڭ تۇرعانى دا جاسىرىن ەمەس. قا­زىر وبلىستا مەملەكەتتىڭ مۇلكىن تالان-تاراجعا سالۋ جانە سىبايلاس جەم­قورلىق ارەكەتى دە ازايماي تۇر. ماسەلەن, قۇزىرلى ورگان قىزمەتكەرلەرى 16,5 ملرد تەڭگەنى قولدى قىلۋعا ۇمتىل­عان­دارعا قاتىستى 5 قىلمىستىق ءىس قوزعاپ, وسى ىسكە قاتىستى 15 تۇلعا قۇقىق قور­عاۋ­شىلاردىڭ قۇرىعىنا تۇسكەن. ءتىپتى كەيىنگى مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 420 ملن تەڭگەنى قونىشىنا تىققان 5 تۇلعا قۇرىقتالىپ, 2 قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. وبلىستىق پروكۋراتۋرانىڭ بەلسەنە ارالاسقانىنىڭ ناتيجەسىندە 200 ملن-نان استام قارجى مەملەكەت مەنشىگىنە قاي­تا­رىلىپتى. قازىر وسى باعىتتا جۇيە­لى جۇمىستار ءجۇرىپ جاتىر.

«پاتەر ماسەلەسى جەتىسۋدىڭ دەرتىنە اينالىپ وتىر. كەزەك كۇتكەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار مەن سوڭىنان بالاسىن ەرتكەن ايەلدەر وتە كوپ. قالا شاعىن, قانشاما ءۇي تۇرعىزىلىپ جاتىر. قاراساڭىز, جاعدايلى كىسىلەر مەن مەملەكەتتىك لاۋا­زىمدى قىزمەتتە وتىرعان تۇلعالار 3-4-تەن باسپانا الىپ العان. بۇل – ءبىزدىڭ قالادا عانا ەمەس, ەل بويىنشا دا اسقىنىپ تۇرعان ماسەلە. كەزەكتە 10-15 جىلداپ تۇرعاندار ەندى ءۇي الىپ جاتىر. ويلاپ وتىرساڭىز, ماسقارا عوي!», دەيدى قوعام بەلسەندىسى نازىم وتاۋباەۆا.

شىنىندا, كەيىنگى ۋاقىتتا وڭىردە ۇيگە قاتىستى ماسەلەلەر جەلدەي گۋلەپ كەتتى. زاڭسىز بەرىلگەن ۇيلەر, ونى زاڭداستىرا الماي دال بولعان ادامدار, كەزەگى جوعالعان اتا-انالار, باسپاناسىنا تىركەلە الماي جۇرگەن تۇرعىندار – وسىنىڭ ءبارى الماتى وبلىسىنان قالعان كۇرمەۋى قيىن ماسەلەگە اينالىپ تۇر. مىڭعا جۋىق زاڭسىز پاتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى زاڭداستىرىلعان, ياعني 541-ءى – پاتەر يەسىنە راسىمدەلسە, قالعانى مەملەكەتتىك ورگاندار بالانسىنا بەرىلگەن.

«300-دەي پاتەرگە قاتىستى قۇجاتتار سوتقا جولداندى. پاتەرلەردى زاڭسىز ۇلەستىرۋ بويىنشا قازىر تەرگەۋ امالدارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. وعان جاۋاپتى تۇلعالار دا تەكسەرىس ۇستىندە. مىڭنان اسا كەزەك رەتكە كەلىپ, شىن مۇقتاج جانداردىڭ جا­يىنا ءمان بەرىلدى. الداعى ۋاقىتتا زاڭسىز ءۇي العان جانداردىڭ قۇجاتى تولىق شەشىلەدى. ءبارى رەتكە كە­لەدى دەگەن ويدامىز», دەيدى جاۋاپتى ماماندار.

جەتىسۋ وبلىسى پروكۋراتۋراسىنىڭ مالى­مەتىنشە, 23 قازاندا تالدىقورعان قالاسىنىڭ سوتىندا «بەرەكە» كوتتەدج قالاشىعىنىڭ ساپاسىز قۇرىلىسى بارىسىندا زاڭسىزدىققا جول بەرگەن كىنالى شەنەۋنىكتەرگە قاتىستى ۇكىم شى­عا­رىل­عان. وبلىستىق پروكۋرورلار بۇل نىساندى سالۋ كەزىندە جىمقىرۋ فاكتىسى بو­يىنشا قىلمىستىق ءىستى تىركەپ, تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇرگىزگەن.

پروكۋرورلىق تەكسەرۋدى باستاۋعا بۇ­قارالىق اقپارات قۇرالدارىنداعى قۇرىلىسى اياقتالماعان ۇيلەر تۋرالى بىرنەشە جاريالانىم سەبەپ بولدى. قىلمىستىق ءىستى تەرگەۋ شەڭبەرىندە مەر­دىگەر كەلتىرىلگەن زالالدى وتەپ, 36 ءۇيدى ءوز قاراجاتىنان سالدى. بيىل 30 قىركۇيەكتە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگان 25 ءۇيدىڭ كىلتىن كوپبالالى وتباسىلارعا بەردى. جاقىن ارادا تاعى 11 ءۇي بەرۋ جوسپارلانعان.

«سوت ۇكىمىمەن مەردىگەر ۇيىمنىڭ باسشىسى, قۇرىلىستى تەحنيكالىق قاداعا­لاۋ­دى ىسكە اسىراتىن كومپانيانىڭ جۇ­مىسشىلارى جانە تاپسىرىس بەرۋشى – «تالدىقورعان قالاسىنىڭ قۇرىلىس ءبولىمى» مم-ءنىڭ لاۋازىمدى تۇلعالارى قىلمىستىق كودەكستىڭ 189-بابى 4-بولىگى, 361-باپتىڭ 4-بولىگى جانە 280-بابىنىڭ 1-بولىگى بويىنشا كىنالى دەپ تانىلىپ, جازانىڭ ءار تۇرىنە سوتتالدى», دەلىنگەن پروكۋراتۋرا حابارلاماسىندا. ۇكىم زاڭدى كۇشىنە ەنگەن جوق.

قازىر وڭىردە وسى پاتەرگە قاتىستى جايتتار اندا-مۇندا بوي كوتەرىپ تۇرادى. وبلىس اكىمدىگى شاماسىنشا تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسىپ جاتىر. وتكەن بىلىقتى ءبىر جىلدا رەتكە كەلتىرۋ مۇمكىن ەمەس. وعان كىنالى تۇلعالار دا قازىر مۇندا جوق.

جەتىسۋ وبلىسى