تالدىقورعاننىڭ تۋعان كۇنىن جەتىسۋلىقتار ەرەكشە اتاپ ءوتتى. اي بويى ءتۇرلى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلىپ, «جاستار ساياباعىنا» جينالعان حالىقتىڭ كوڭىلى شات بولدى. اسىرەسە شاھار سىرتىنداعى ء«ۇيتاس» ساياجايىنىڭ تۇرعىندارى كوپتەن بەرگى تىلەگىنە جەتىپ ءماز-مەيرام. ەندى ولاردىڭ ۇيلەرىنە كوگىلدىر وتىن كەلىپ تۇر. شاتتىققا تولى ءساتتىڭ شىمىلدىعىن وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ كوتەردى. حالىقپەن ەمەن-جارقىن اڭگىمە ءوربىتىپ, وڭىردەگى سوڭعى جاڭالىقتاردى جەتكىزدى.
توتىداي تۇرلەنگەن شاعىن شاھار جىل ساناپ جاندانىپ كەلەدى. جاڭا شاعىن اۋداندار قوسىلىپ, كوز تارتار ءزاۋلىم ۇيلەر بوي كوتەرىپ, جاستاردىڭ تالابىنا ساي دامىپ كەلەدى. بۇرىن تالدىقورعاندى زەينەتكەرلەردىڭ قالاسى دەپ اتايتىن ەدى, ال قازىر بۇل ۇعىم بارا-بارا ۇمىتىلىپ بارا جاتقانداي. جان-جاقتان ءبىلىم ىزدەگەن جاستار كەلىپ, قالانىڭ كەلبەتىن ودان ءارى ساندەۋدە. جاڭا ءوڭىردىڭ تاريحى وسىلاي جازىلىپ جاتىر. قازىر وبلىس ورتالىعىنا جاقىن اۋداندار مەن اۋىلدىق وكرۋگتەرگە بىرتە-بىرتە تابيعي گاز تارتىلىپ, حالىقتىڭ تۇرمىسى تۇزەلىپ كەلەدى. سونىڭ ءبىرى – ء«ۇيتاس» ساياجايى. كوبىنە كوپبالالى اتا-انالار تۇراتىن اۋماققا كوگىلدىر وتىن اۋاداي قاجەت ەدى. سەبەبى تۇرعىندار قىستا كوپ وتىن جاعاتىنىن, كومىردەن تاپشىلىق تارتاتىنىن ايتىپ, اكىمدىككە تالاي ءوتىنىش جولداعان. بۇگىن, مىنە, ماقساتىنا جەتتى. ەندى مۇنداعى 4200-دەن استام تۇرعىننىڭ نەمەسە 1500-دەن استام ابونەنتتىڭ گازعا قوسىلۋعا مۇمكىندىگى بار.
ءوڭىر اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇل تۇرعىن الابىن گازداندىرۋ جوباسى 2020 جىلى باستالعان. وعان 388 ملن تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىنىپ, 43 كم گاز جەلىلەرى سالىندى. قازىر قالا ىرگەسىندەگى ساياجايلاردى تولىق گازبەن قامتاماسىز ەتۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. الداعى ۋاقىتتا تۇرعىندار بىرتىندەپ تابيعي گازعا تولىق قول جەتكىزەدى. وسى ءبىر مەرەكەلى مەزەتتە وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ تۇرعىنداردى قۋانىشتارىمەن قۇتتىقتادى.
«ەل پرەزيدەنتى مەملەكەتتىك ساياساتتىڭ وڭ ناتيجەلەرىن ءبىرىنشى كەزەكتە حالىق سەزىنۋگە ءتيىس ەكەنىن ۇدايى ايتىپ كەلەدى. ويتكەنى جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمالاردىڭ ءبارى دە الەۋمەتتىك جاعدايدى جاقسارتۋعا, ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋعا باعىتتالىپ وتىر. حالىققا ەڭ الدىمەن ساپالى جول, جارىق, گاز, مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار, لايىقتى جالاقىسى بار جۇمىس كەرەك. سوندىقتان ءبىز ءوڭىردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا, ەلدى مەكەندەردى, ونىڭ ىشىندە ساياجاي قاۋىمداستىقتارىن اباتتاندىرۋعا ەرەكشە نازار اۋدارىپ كەلەمىز. بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن بۇل تۇرعىن ءۇي ماسسيۆىنە جارىق پەن سۋ تارتىلىپ, كوشە جارىعى ورناتىلعان, ەندى مىنە, گاز كەلدى, جولدارىڭىز دا جوندەلىپ جاتىر. كوگىلدىر وتىنمەن بىرگە ۇيلەرىڭىزگە جىلۋ ۇيالاسىن. ەندى گاز جەلىسىنە بەلسەندى قوسىلاسىزدار دەپ سەنەمىن», دەدى ب.يساباەۆ.
سونداي-اق ول بيىل «جاستار-2», «ىنتىماق» جەكە تۇرعىن الاپتارىنداعى 11,5 مىڭ تۇرعىن, سونداي-اق تالدىقورعان قالاسىنداعى قالعان ۋچاسكەلەردىڭ 585 تۇرعىنى گازعا قول جەتكىزەتىنىن ايتتى. ال 2024 جىلى مويناق اۋىلىندا گاز جەلىلەرىن سالۋ جۇمىستارىن اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«پرەزيدەنت ءبىزدىڭ وبلىسقا وتكەن جىلعى ساپارى كەزىندە بەرگەن تاپسىرماسىنا سايكەس 2025 جىلعا دەيىن كەربۇلاق اۋدانىنان تالدىقورعانعا دەيىنگى ەلدى مەكەندەردى تولىق گازداندىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز, ال 2030 جىلعا قاراي ءوڭىردى گازداندىرۋ 100 پايىزعا جەتەدى نەمەسە 192 ەلدى مەكەندى قامتيمىز. ءبىز ءوڭىردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ جۇمىستارىن بۇدان ءارى دە جالعاستىرامىز», دەدى ب.يساباەۆ.
ء«ۇيتاس» ساياجاي قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ليۋدميلا حاديسوۆا تۇرعىنداردىڭ اتىنان العىس ايتتى. مۇنان سوڭ سالتاناتتى تۇردە گاز قوسۋ ءراسىمى اتقارىلدى. ماسەلەن, ء«ۇيتاس» ساياجاي الابىنىڭ العاشقى گاز تۇتىنۋشىلارىنىڭ ءبىرى, التى بالانى جالعىز تاربيەلەپ وتىرعان كوپبالالى انا ءاسيا چۋكۋباسوۆانىڭ ءۇيى الەۋمەتتىك قولداۋ رەتىندە گازعا تەگىن قوسىلدى. بۇل – قالا اكىمدىگىنىڭ, «قازترانسگازايماق» وندىرىستىك فيليالىنىڭ, «جەتىسۋگازسەرۆيس» مكك جانە «تارازستروي 2004» جشس مەردىگەر ۇيىمىنىڭ بىرلەسكەن جۇمىسىنىڭ ناتيجەسى.
تۇرعىندارمەن اڭگىمەلەسۋ بارىسىندا وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ قابىلداۋعا ءار ۋاقىتتا ورتا ەسەپپەن 14-15 ادام كەلەتىنىن, ولاردىڭ كوتەرگەن ماسەلەلەرىنىڭ شامامەن 80 پايىزى وڭ شەشىلەتىنىن اتاپ ءوتتى. سونىڭ ىشىندە مەملەكەتتىك قوردان تۇرعىن ءۇي بەرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جۇگىنەتىندەر دە كوپ.
«تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى – ءبىرىنشى كەزەكتەگى ماسەلە. دەسەك تە زاڭعا قايشى ارەكەت ەتىپ, كەزەكسىز تۇرعىن ءۇي بەرۋگە بولمايدى. بىراق شۇعىل كومەك قاجەت بولاتىن كەزدەر بولادى, ادامنىڭ ماتەريالدىق جاعدايى, دەنساۋلىق جاعدايى, بىرقاتار الەۋمەتتىك ماسەلەلەرى اۋىر بولۋى مۇمكىن. سوندىقتان ءبىز مۇنداي جانداردىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايلارىن جاقسارتىپ العانعا دەيىن ولارعا بوس ورىندارى بار ستۋدەنتتىك جاتاقحانالاردان وتباسى مۇشەلەرىنىڭ سانىنا قاراي 1-3 بولمە بولگەن ءجون دەپ شەشتىك. جاتاقحانالاردى كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزگەننەن كەيىن وتباسىلار ءۇشىن بولەك كىرەبەرىس قاراستىرىلادى. قازىر جاڭا جاتاقحانالار سالۋ كەزىندە دە وسىنداي جاعدايلاردى بىردەن ەسكەرۋدى كوزدەپ وتىرمىز. جالپى, بيىل تالدىقورعاندا جالگەرلىك تۇرعىن ءۇيدىڭ رەكوردتىق كولەمى پايدالانۋعا بەرىلەدى. ياعني كەزەكتە تۇرعان 2 مىڭ ادامعا پاتەر بەرىلەدى. قازىر 2009-2010 جىلدارى كەزەكتە تۇرعاندار الا باستادى», دەدى ب.يساباەۆ.
بۇگىندە جاڭا 9-شاعىن اۋداندا تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. ەگەر جىل سايىن بيىلعىداي 300 مىڭ شارشى مەتردەن استام تۇرعىن ءۇيدى ىسكە قوساتىن بولسا, وندا الداعى 4-6 جىلدا كەزەكتە تۇرعاندار سانى ەكى ەسەگە قىسقارماق. سوندا كەزەكتەگى ازاماتتار قازىرگىدەي 10-20 جىلدان كەيىن ەمەس, ءارى كەتسە 5-6 جىل ىشىندە تۇرعىن ۇيگە قول جەتكىزەتىن بولادى. وسى ماقساتتا ءوڭىر ىشىندە ءتيىستى شارالاردى قابىلداپ جاتىر.
اتاپ وتسەك, بۇگىندە 8 ساياجاي ءماسسيۆىن – «قاراتال», «قىزىلتاس», «مەرەكە», «بالىقتى», «سارىبۇلاق», «المالى», «اششىبۇلاق», «1-بولىمشە» تۇرعىن الاپتارىن گازداندىرۋ ءۇشىن جسق ازىرلەنىپ جاتىر. جوبالىق جۇمىستاردىڭ اياقتالۋ مەرزىمى – 2024 جىلعى قاڭتار-اقپان. سونداي-اق جەتىسۋ وبلىسىن تولىق گازداندىرۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا.
جالپى, قالا كۇنى اياسىندا تالدىقورعان قالاسىنداعى يپپودرومدا تاڭەرتەڭنەن بەرى ۇلتتىق ات سپورتى تۇرلەرىنەن جارىستار وتكىزدى. وقۋشىلار سارايىنىڭ جانىنداعى الاڭدا «Kinder fest» بالالار فەستيۆالى ۇيىمداستىرىلدى. ونىڭ اياسىندا قالا كاسىپورىندارىنىڭ ءبىرى بالالارعا سالماعى 25 كگ 1,5 مەترلىك ءتاتتى تورت تارتۋ ەتتى. مەرەكەدە جاڭا قونىسقا كىرگەندەر دە بار. 25 كوپبالالى وتباسىنا «بەرەكە» كوتتەدج قالاشىعىنداعى ۇيلەردىڭ كىلتتەرى تابىستالدى. ال كەشكە «جاستار» ساياباعىندا وتاندىق ەسترادا انشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كونتسەرتتىك باعدارلاما ۇيىمداستىرىلادى.
جەتىسۋ وبلىسى