اقتوبە وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ 3-سەسسياسىندا جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتىن دۇرىس يگەرمەگەن باسقارمالار اتالدى. ماسەلەن, وتكەن جىلى قۇرىلىس, ساۋلەت جانە قالا قۇرىلىسى باسقارماسى – 25 ملرد تەڭگە, ەنەرگەتيكا, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باسقارماسى 1,3 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قارجىسىن يگەرمەگەن. «بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرىنىڭ قارجىنى ۋاقىتىندا يگەرمەۋىنە جانە مەردىگەرلەردىڭ الەۋمەتتىك نىسانداردى دەر كەزىندە اياقتاي الماۋىنا قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ باياۋ ءجۇرۋى سەبەپ بولدى», دەدى وبلىستىق قارجى باسقارماسىنىڭ باسشىسى نۇرلىبەك ونەرباەۆ.
اشىعىن ايتقاندا, مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا قاتىسۋشى جوسىقسىز مەردىگەرلەردىڭ كەسىرىنەن وڭىردە بىرنەشە اۋىل مەكتەبى مەن دەنەشىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەندەرى اياقتالماي جاتىر. باسقارمالار مەردىگەرلەردىڭ نىسانداردى قالاي سالىپ جاتقانىن جەتكىلىكتى دارەجەدە باقىلاماعاندىقتان, جىل سايىن اۋىسپالى قۇرىلىس رەتىندە قالدىرىلىپ كەلەدى. بىلتىر قۇرىلىس ماتەريالدارى ەكى ەسەگە دەيىن قىمباتتاپ كەتكەندىكتەن, بيۋدجەتتىك وتىنىمدەرگە بىرنەشە رەت وزگەرتۋ ەنگىزىلدى.
مەردىگەرلەر مەن قوسالقى مەردىگەرلەردىڭ جۇمىس بارىسىن قاتاڭ قاداعالاۋعا ءتيىس تەحنيكالىق باقىلاۋ, اۆتورلىق باقىلاۋ قىزمەتىنىڭ ماماندارى وزدەرىنەن جاۋاپكەرشىلىكتى ىسىرىپ تاستاعان. ال مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا تەحنيكالىق جانە اۆتورلىق باقىلاۋشى رەتىندە قاتىسقان جوبالاۋشى سەرىكتەستىكتەرگە ءجۇز ميلليونداعان بيۋدجەت قارجىسى ءبولىنىپ كەلەدى. مەملەكەتتىك تاپسىرىسقا قاتىسىپ, تەندەر شارتى بويىنشا جەڭىمپاز دەپ تانىلعان كوپتەگەن باس مەردىگەردىڭ مەنشىگىندە تەحنيكاسى دا جوق. مۇنداي جاۋاپسىز مەردىگەرلەر كوبىنەسە اۋىلىشىلىك جولدار قۇرىلىسىن سالۋعا مەملەكەتتىك تاپسىرىس العان. 2015 جىلعى مەملەكەتتىك تاپسىرىس تۋرالى زاڭ تالاپتارى بويىنشا الەۋمەتتىك نىسان قۇرىلىسىنا تاپسىرىس العىسى كەلگەن سەرىكتەستىك يەلىگىندە جەكە مەنشىك تەحنيكانىڭ بولۋى مىندەتتەلمەيدى. زاڭ تالابىنىڭ تىم جەڭىلدەتىلۋى كەسىرىنەن تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, جول قۇرىلىسى, مەكتەپتەر مەن اۋرۋحانالار سالۋعا كىم كورىنگەن قاتىساتىن بولدى. وسىلايشا, مەملەكەتتىك تاپسىرىس تۋرالى زاڭنىڭ زاردابىن اۋىل ادامدارى دا تارتىپ وتىر.
سولاردىڭ قاتارىندا 2018 جىل قۇرىلىسى اياقتالۋعا ءتيىس قوبدا اۋدانى تەرىساققان اۋىلى مەن مۇعالجار اۋدانى التىندى اۋىلىنداعى 60 ورىندىق مەكتەپ بار. وڭىردەگى قۇرىلىسى اياقتالماعان «ساقالدى قۇرىلىستاردىڭ» قاتارىنا بيىل ىرعىز اۋدانىنداعى جارما اۋىلىندا سالىنۋعا ءتيىس 60 ورىندىق مەكتەپ تە قوسىلدى. سونداي-اق اقتوبە قالاسى ىرگەسىندەگى 320 ورىندىق مەكتەپ-ينتەرنات التى جىلدان بەرى نە سالىنبادى, نە بۇزىلمادى. جارتىلاي سالىنعان مەكتەپتىڭ قابىرعالارىن قىزىل تۇسكە بوياپ قويعانى بولماسا, بيىل دا ءبىتىپ جاتقان جۇمىسى جوق. 2018 جىلى 1 ملرد تەڭگەدەن استام بيۋدجەت قارجىسىنا جوسپارلانعان وسى مەكتەپ قۇرىلىسىنا بىرنەشە مەردىگەر كەلدى, بىراق ەش ناتيجە جوق. ءاۋ باستا قۇرىلىس سالىنار كەزدە مەكتەپتىڭ تۇرعان ورنى, اۋىلداعى بالا سانى دۇرىس ەسەپتەلمەگەن. مەكتەپ سالىنعان كۇننىڭ وزىندە دە اۋىلدا اۋىز سۋ جوق, وعان 30 شاقىرىم جەردەن سۋ قۇبىرىن تارتۋ كەرەك. «اقتوبە-ورسك» تاسجولىنىڭ بويىنداعى اۋىلعا اۋىز سۋدىڭ جوقتىعىنان ادام تۇراقتاماي وتىر. ون شاقتى عانا ءۇيى بار اۋىلعا 320 ورىندىق مەكتەپ-ينتەرنات سالا ما ەكەن؟
تەكسەرۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قانات كەنجيننىڭ حابارلاۋىنشا, 2022 جىلى وبلىستىق بيۋدجەتتىڭ بەرەشەگى 7 ملرد 550 ميلليون تەڭگەنى قۇرادى. قۇرىلىس سالاسىندا بىلتىر 25 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قارجىسى يگەرىلمەي قالسا, 5 ملرد تەڭگە ءتيىمسىز پايدالانىلعان, 16 ملرد 606 ملن تەڭگە ءتيىمسىز جوسپارلانعان. بيۋدجەت قارجىسىن ءتيىمسىز جوسپارلاعاندار مەن يگەرمەگەندەر قاتارىندا قۇرىلىس, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, اۋىل شارۋاشىلىعى, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم باسقارمالارى بار. الداعى ۋاقىتتا بيۋدجەتتىك باعدارلامالار اكىمشىلەرى باسقارما باسشىلارىنىڭ قارجىنى جوسپارلاۋ مەن يگەرۋگە جاۋاپكەرشىلىكتەرىن ارتتىرۋ كەرەك. مەكتەپ, مەديتسينالىق پۋنكت, اۆتوكولىك جولدارى, سپورتتىق ساۋىقتىرۋ نىساندارى, قوعامنىڭ وسال توپتارىنا ارنالعان الەۋمەتتىك تۇرعىن ۇيلەر قۇرىلىسىندا جوسىقسىز مەردىگەرلەردىڭ كەسىرىنەن الدەقاشان قولدانىسقا ەنگىزىلۋگە ءتيىس نىساندار سالىنباي جاتسا, تاپسىرىس بەرۋشى بيۋدجەتتىك باعدارلاما اكىمشىلەرى دە تىكەلەي جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس. سوڭعى جىلدارداعى بيۋدجەت قاراجاتىن ماقساتسىز يگەرۋ دەرەكتەرىن انىقتاعان وبلىستىق تەكسەرۋ كوميسسياسى 63 ماتەريالدى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا جىبەرگەن.
اقتوبە وبلىسى