كوزدەرىندە وت ويناعان جاستارى مىقتى ەلدىڭ كەلەشەگى جارقىن ەكەنى راس. بۇگىندە بيلىك تاراپىنان جالىندى جاستاردى قولداۋ ماقساتىندا ىلكىمدى ىستەر قولعا الىنعان. ال بيىلعى ناۋرىزدان باستاپ, ەلىمىزدەگى 14-35 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار جاستار ساناتىنا قوسىلدى. بۇرىن 14-29 جاس ارالىعىنداعى ازاماتتار جاستار ساناتىنا جاتاتىن.
ەلىمىزدەگى «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە قازاقستانداعى جاس بۋىننىڭ سانى 3,5 ميلليوننان 6 ميلليونعا جەتسە, جامبىل وبلىسىندا 93 مىڭعا ارتقان. وڭىردە سالاعا قاتىستى جۇمىستار جۇيەلى تۇردە جولعا قويىلعان. اسىرەسە, NEET ساناتىنداعى جاستارمەن ناقتى جۇمىستار جۇرگىزىلىپ جاتىر. ولاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرى باسىمدىق بەرىپ وتىر.
«بۇگىندە وبلىس جاستارىنىڭ سانى 327 مىڭنان اسادى. بۇل ءوڭىر حالقىنىڭ 26,8 پايىزىن قۇرايدى. ولاردىڭ 41,9 پايىزى قالالىق بولسا, 58,1 پايىزى ەلدى مەكەندەردە تۇرادى. وبلىس بويىنشا بارلىق «جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارىندا» NEET ساناتىنداعى جاستارمەن جۇمىس جۇرگىزۋ ءبولىمى اشىلىپ, اتالمىش جاستارمەن جۇمىس جۇرگىزەتىن ينسپەكتور بەكىتىلدى», دەيدى وبلىستىق جاستار ساياساتى ماسەلەلەرى باسقارماسىنىڭ باسشىسى جومارت زۇلپىحار.
باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە جۇمىسسىز جۇرگەن جاستاردىڭ سانى ءبىرىنشى توقساننىڭ قورىتىندىسىمەن 5,1 پايىزدى قۇراعان. بۇگىندە NEET ساناتىنداعى ازاماتتاردى جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە نازارعا الىنىپ وتىر.
«اتقارىلعان جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە NEET ساناتىنداعى جاستاردىڭ ۇلەسى 8,6 پايىزدى قۇرايتىنى انىقتالدى. ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنە سايكەس, وڭىردە انىقتالعان 36 987 ۋاقىتشا بوس جۇرگەن جاستىڭ الەۋمەتتىك مارتەبەسىن انىقتاۋ ماقساتىندا ادرەستىك تالداۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, «وتباسىنىڭ تسيفرلىق كارتاسى» اقپاراتتىق جۇيەدە وزەكتەندىرىلدى. ادرەستىك تالداۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسىندە 5 818 ازاماتتىڭ NEET ساناتىنداعى جاستاردىڭ قاتارىنا ەنگەنى انىقتالدى. وسى جىلدىڭ 1 مامىرىنداعى دەرەكتەرگە كوز جۇگىرتسەك, جۇمىسپەن قامتۋ مەكەمەلەرىنىڭ ىقپالىمەن 35 جاسقا دەيىنگى 8 988 جاس ازامات جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى شارالارىنا تارتىلعان. ولاردىڭ قاتارىندا ۋاقىتشا جۇمىسسىز جۇرگەن 140, پروباتسيا قىزمەتى تىزىمىندە تۇرعان 16 تۇرعىن بار. ناقتىراق ايتار بولسام, 3 106 ادام بوس تۇرعان جۇمىس ورىندارىنا ورنالاسسا, 553 جاس ونلاين وقۋعا, 631 تۇلەك «جاستار تاجىريبەسىنە», 275 جاس الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىنا جولدانىپ, 1 836 ازامات اقىلى قوعامدىق جۇمىستارعا تارتىلدى. سونداي-اق 12 جاس «ۇرپاقتار كەلىسىمى شارتى» جوباسىنا, 149 ازامات «العاشقى جۇمىس ورنى» جوباسىنا, 2 335 ازامات «باستاۋ-بيزنەس» جوباسىمەن كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقۋعا جولداندى, 91 جاس قايتارىمسىز گرانت الدى», دەيدى ج.زۇلپىحار.
باسقارما باسشىسى كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سەنسەك, وڭىردە ۇيىمداستىرىلعان بوس جۇمىس ورىندارىنىڭ جارمەڭكەسى دە جاستاردىڭ ەكى قولعا ءبىر كۇرەك ۇستاۋىنا سەپ بولعان. ناتيجەسىندە 111 ادام اقىلى قوعامدىق جۇمىستارمەن قامتىلسا, 168 ازامات تۇراقتى جۇمىس ورىندارىنا جولدانعان. ال «جاستار تاجىريبەسى» باعدارلاماسى اياسىندا جولدانعان ازاماتتاردىڭ سانى 50 تۇلەكتى قۇراعان. ءوڭىر جاستارىن ماۋسىمدىق جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالماعان.
ء«وڭىر جاستارىن جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەسىنە وبلىس اكىمى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ ايرىقشا دەن قويىپ وتىر. بيىل جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن 136,2 ملن تەڭگە قاراستىرىلىپ, 1800 جاستى ماۋسىمدىق جۇمىسپەن قامتۋ جوسپارلاندى. قازىرگى تاڭدا «جاسىل ەل» جاستار ەڭبەك جاساقتارى جوباسى ءوز جۇمىسىن باستاپ, تاراز قالاسى مەن اۋدانداردان جالپى 556 جاس ماۋسىمدىق جۇمىستارعا تارتىلسا, ونىڭ 92-ءسى ۋاقىتشا بوس جۇرگەن جۇمىسسىز جاس ەكەنىن ايتا كەتكەن ءجون», دەيدى ول.
وتكەن جىلى قولعا الىنعان «اۋليەاتا جاستارى» باعدارلاماسى اياسىندا جەڭىلدىكپەن نەسيە الىپ, باسپانامەن قامتىلعان جاستاردىڭ سانى ارتا ءتۇستى. ولاردىڭ قاتارىندا وبلىس ورتالىعى تاراز قالاسىنىڭ تۇرعىندارىنان بولەك, بارلىق اۋداننىڭ ازاماتتارى بار.
«وڭىرىمىزدە 2022 جىلى باستالعان, وبلىس جاستارىنا جەڭىلدىكپەن نەسيە بەرۋگە ارنالعان «اۋليەاتا جاستارى» وڭىرلىك تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسىنىڭ جاستاردىڭ ءۇيلى بولۋىنى زور مۇمكىندىك تۋدىرعانىن ايتپاي كەتۋگە بولماس. جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە پاتەرگە ءزارۋ جاس وتباسىلار ارمانىنا جەتتى. 2022 جىلى باعدارلاماعا جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 500 ملن تەڭگە قاراجات قاراستىرىلدى. باعدارلاما اياسىندا تۇرعىن ءۇي الۋعا بارلىعى 737 ءوتىنىم ءتۇسىپ, 89 قاتىسۋشىعا «وتباسى بانك» اق-نا جولداما بەرىلگەن. «وتباسى بانك» اق جامبىل وبلىستىق فيليالى تاراپىنان 40 قاتىسۋشىنىڭ ءوتىنىمى ماقۇلدانىپ, اتالعان ازاماتتار باعدارلامانىڭ شاراپاتىن كورىپ, باسپانالى بولدى. جاڭا پاتەرگە قونىستانعان جاستاردىڭ 35-ءى تارازدىق بولسا, قالعان بەسەۋى – اۋدانداردا تۇراتىن ازاماتتار. جالپى العاندا ءبىلىم بەرۋ سالاسىنىڭ – 12, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ – 21, سپورت سالاسىنىڭ – 2, مادەنيەت سالاسىنىڭ – 2, جۋرناليستيكا سالاسىنىڭ 3 مامانى تۇرعىن ۇيمەن قامتىلدى. اتالعان باعدارلاما اياسىندا اتقارىلاتىن جۇمىس از ەمەس. باسپانامەن قامتىلاتىن جاستاردىڭ سانىن ارتتىرۋ ماقساتىندا جالپى سوماسى 2 ملرد تەڭگە قاراجات ءبولىندى. ونىڭ 1 ملرد تەڭگەسى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن, قالعان 1 ملرد تەڭگەسى «وتباسى بانك» اق تاراپىنان قاراستىرىلدى. ءوڭىر جاستارى ءۇشىن مول مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىرعان باعدارلاما اياسىندا جوبامەن بيىل 140 جاستى باسپانامەن قامتۋ جوسپارلانىپ وتىر», دەيدى ج.زۇلپىحار جاعدايدى ءتۇسىندىرىپ.
جاۋاپتى باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, NEET ساناتىنداعى جاستاردى جۇمىسپەن قامتۋ باعىتىنداعى جۇمىستار جالعاسىن تابادى. سونداي-اق «اۋليەاتا جاستارى» باعدارلاماسى اياسىنداعى جۇمىستاردى شيراتا ءتۇسۋ نازاردان تىس قالماق ەمەس.
جامبىل وبلىسى