اقىننىڭ «بولماعان بالالىق شاعى»

اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي, جەتىم با­لانىڭ تاعدىرىنان سىر شەرتەتىن اۆتو­بيوگرافيالىق اڭگىمە جەلىسى كومەسكى تارتقان وتكەن جىلداردى سۋرەتتەيدى. درامادا اۆتور اقبەرەن ەلگەزەكتىڭ قيا­لىنداعى عۇمىرى, ومىردەن كورگەن تاۋ­قىمەتى, ارپالىسقا تۇسكەن باقىتسىز كۇن­دەرى بەينەلەنگەن. Əكەسىنەن جاس­تايىنان ايىرىلعان ول, اناسىنان دا تىرىدەي ايىرىلىپ, قورشاعان ورتادان پانا ىزدەيدى. ومىردەن ءوزى ارمانداعان ورنىن تابۋعا ۇمتىلعان ماقساتى, ۇلى مۇراتتارعا باس­تار اسقاق ارمانى بايان­دالاتىن دراما رەجيسسەردى ەڭ اۋەلى شى­نايىلىعىمەن باۋراپ الىپتى.

«اقىن اقبەرەن ەلگەزەكتىڭ «بولما­عان بالالىق شاعىن» وقىپ شىققاننان كەيىن قاتتى تولقىدىم. جۇرەككە جەتكەن شىعارما بولدى دەسەم دە بولادى. ادەتتە, كوپشىلىك شىعارماشىلىق ادامدارى «تاعدىرىم ۇقساس بولعاندىقتان وسى تۋىندىعا توقتادىم» دەپ ايتىپ جاتادى عوي. مەندە ونداي سايكەستىك جوق. بىراق بۇل – ومىرشەڭ دۇنيە, ومىردە بولعان وقيعالاردى باياندايتىن تاعدىرلى تۋىندى. ونىڭ ۇستىنە ءوزىم دە اقبەرەن اعا­نى ىزدەپ ءجۇرىپ وقيتىن وقىرماندارى­نىڭ ءبىرىمىن. اسىرەسە پوەزياسىن جاقسى كورەمىن. سوندىقتان سۇيىكتى اۆتورىمنىڭ شىعارماسىن ساحناعا الىپ شىققانىم مەن ءۇشىن ۇلكەن باقىت دەسەم دە بولادى. بۇل تۋىندىنىڭ ومىرشەڭدىگى سول – ءاربىر كورەرمەن تۇتاستاي شىعارماداعى وقيعانى باسىنان كەشىرمەسە دە, ارقايسىسى ءوزىنىڭ بالالىق شاعىنداعى ساتتەرمەن جولىعادى دەپ ويلايمىن. اۆتوردىڭ كىتاپقا جازعان بالاڭ شاقتاعى قيالي ويلارى تالاي تاع­دىر­لاستارىنىڭ وتكەنىن ەسكە الۋعا سەپ­تىگىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىن. بۇگىنگى قويى­لىمنان كەيىن لەبىزىن ايتىپ كەلگەن كورەرمەننىڭ رياسىز كوڭىلى سونىڭ ايعاعى», دەيدى سپەكتاكلدىڭ رەجيسسەرى ءالي بيداحمەت.

پوۆەستى ءتورت جىل ساناسىندا ابدەن ءپىسىرىپ الىپ, ساحنالىق نۇسقاسىن جاساعان رەجيسسەردىڭ سۋرەتكەرلىك شەشىمىمەن درامادا وقيعا نەگىزىنەن اۆتوردىڭ اتىمەن باياندالادى جانە سول نەگىزدە قويىلىم سيۋجەتى ءارى قاراي ءوربىپ وتىرادى. ارينە, تەاتر ۇجىمدارى اسىرەسە پروزالىق شى­عارمالاردى ساحناعا شىعارۋدا مۇنداي تاجىريبەلەرگە ءجيى بارعانىمەن, ءدال وسى تۋىندىدا بۇل ءادىس پوۆەستىڭ سپەكتاكلگە اينالۋىنا كوپ كەدەرگىسىن كەلتىرگەندەي اسەردە قالدىردى. ادەبيەت ءتىلى باسقا, ساحنا ءتىلى مۇلدەم بولەك ەكەندىگىن ەس­كەر­سەك, پوۆەستىڭ قويىلىمعا اينالۋ ۇردى­سىندە ءالى دە ءبىر قايناۋى ىشىندە كەتكەن اتتەگەن-ايلار كوپ. سونىڭ ءبىرى دە وسى – اۆتوردىڭ اتىنان بەرىلەتىن بىرسىدىرعى بايانداۋ ءتاسىلى. وسىنىڭ سالدارىنان قويىلىم ساحنالىق كونفليكتى مەن شى­تىرماندىعىن باسەڭسىتىپ العان. ياعني ينس­تسەنيروۆكانىڭ السىزدىگىنەن قويىلىم پوۆەسكە ەسە جىبەرىپ الدى, بىزدىڭشە. ودان بولەك, بولاتىن وقيعالاردىڭ بار­لىعى سيۋجەتىنەن الدىن الا حابار بەرىپ قويا­دى, سالدارىنان ساحنا تۋىندىسى سىيلار ەموتسيالىق اسەرلەر السىرەپ قالىپ جات­قانىن دا باسا ايتۋ ادىلەتتى بولادى دەپ ەسەپتەيمىز. قويىلىمعا ءالى دە جۇيەلىلىك ءھام ساحنالىق تۋىندى رەتىندەگى بەي­نەسىن ايقىندايتىن كوركەمدىك پەن سۋرەتكەرلىك تاسىلدەر جەتپەي قالىپ جاتتى. كەيىپكەرلەر مىنەزىنىڭ مۇسىندەلۋى تۇر­عىسىنان ەكپىن تەك باس كەيىپكەرگە تۇس­كەن دە, ونىڭ مىنەزى مەن جالپى بولمىس تابيعاتىن, ىشكى پسيحولوگيالىق كۇي­­لەرىن جەتكىزۋگە قىزمەت ەتۋشى اينا­لا­­سىنداعى قوسالقى كەيىپكەرلەردىڭ حاراك­­تەرى كومەسكىلىككە ۇرىنعان. ىشىندە جۇ­­رەككە جەتەتىن جالعىز مونولوگ ەستىسەك, ول – اناسىنىڭ قايىن ىنىسىنە جازعان حاتىنداعى انا مەن بالانىڭ بايلانىسى تۋراسىنداعى جۇرەك تەبىرەنتەرلىك اياۋلى سوزدەر عانا.

رەجيسسەردىڭ كورەرمەن كوڭىلىنە كۇلكى سىيلايمىن دەپ ساحناعا كولىكتى شىعارىپ, ونىڭ ىشىندەگى ەر مەن ايەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى تاپتىشتەي بايانداۋعا ۇمتىلعان شەشىمدەرىن دە تەاتر مادەنيەتى مەن ەستەتيكاسى بيىگىنەن قاراساق, اسا ءساتتى شەشىمدەر دەپ ايتا الماس ەدىك. بىراق ءدال وسىنداي ارزان دۇنيەلەردى رەجيسسەر ەزۋگە كۇلكى شاقىرۋدىڭ ءھام وتكەن ءداۋىردىڭ اتموسفەراسىن بەرۋشى باستى كوركەمدىك قۇرالدارى ەتىپ الۋى كوڭىلدى كۇمىلجىتتى. شىنى كەرەك, ساحناعا ەسكى ماشينانىڭ جارىعىن جاعىپ شىعىپ كەلە جاتقانىن كورگەندە ەلەڭ ەتىپ, جاڭالىق كۇتكەن كوڭىلمەن جادىراي قارسى العانىمىز راس. الايدا ءارى قارايعى وقيعانىڭ ءور­بۋى, وكىنىشكە قاراي, ول ءۇمىتتى اقتامادى. الدىڭعى وقيعالارمەن ەش قابىسپايتىن, تەك قولدا بار ساحنالىق رەكۆيزيتتەردى رەتتى-رەتسىز پايدالانا سالۋ ءۇشىن عانا جاسالا سالعان ءساتسىز شەشىمدەردىڭ بىرىندەي اسەر قالدىردى. ەسەسىنە, ستسەنوگرافيا جاعىنان ىزدەنىستەر كوڭىلگە قۇرمەت ور­نىق­تىردى. ساحنا تورىنەن كورىنىس بەرگەن جاۋىن مەن باس كەيىپكەردىڭ وكسىك تولى جانىنىڭ قابىسۋى نەمەسە جارقىراعان باداناداي جۇلدىزدارمەن ەگىز ورىلگەن بولاشاق اقىننىڭ ارمانشىل كوڭىلى – وسى سىندى ءساتتى شەشىمدەر از دا بولسىن تەاتردىڭ زاماناۋي تەحنيكالار سىي­لاعان جەتىستىكتەرىن پاش ەتتى جانە سونىسىمەن كوڭىلگە قۋانىش تا سىيلادى. قويىلىمدى مۋزىكامەن كوركەمدەگەن سۇلتان تۇرسىنبەكوۆتىڭ ىزدەنىستەرىنە دە قۋانا قول سوقتىق.

ال جوعارىدا اتاپ وتكەنىمىزدەي, ەكپىن تۇسىرىلمەگەندىكتەن دە جارقىراي كورىنۋگە ءتيىستى, دراماعا وتكىرلىك سىيلاۋعا قىزمەت ەتەر قوسالقى كەيىپكەرلەردىڭ كوپشىلىگىنىڭ مىنەزى كومەسكى تارتقان, ءالى دە ىزدەنىسكە سۇرانىپ تۇر. سالدارىنان باس كەيىپكەر بەينەسى دە سولعىندىققا ۇرىنعان.

– بۇعان دەيىن دە «ماۋگلي» سياقتى ەرتەگىلەردە بالالاردىڭ ءرولىن ويناپ جۇرگەنىممەن, ءدال اقوش سياقتى تاعدىرى قيىندىققا تولى كەيىپكەر بەينەسىن شى­عارۋ وڭاي بولعان جوق. سپەكتاكلگە دا­يىندالعان ءبىر جارىم اي ۋاقىتتىڭ ىشىندە بارىنشا جان-جاقتى ىزدەنۋگە تىرىستىم, ىشكى ەموتسيالارىما ەرىك بەردىم. ودان كەيىن پرەمەرادان بۇرىن اۆتورمەن الدىن الا كەزدەسىپ, كوڭىلىمىزدە جۇرگەن سۇ­راقتارىمىزدى قويىپ, ساۋالىمىزعا تو­لىققاندى جاۋاپ الۋىمىز دا ءرول سوم­داۋعا كوپ كومەگىن تيگىزدى. ارينە, اۆتور­دىڭ الدىندا ونىڭ ءپروتوتيپىن ويناۋ وڭاي ەمەس. بىراق اقبەرەن اعا بىزگە بارلىق جاعىنان ەركىندىك بەردى. كەيىپكەرىمىزدى ىشتەي قالاي كوردىك, سولاي ساحناعا دا بارىنشا شىنايى شىعارۋعا تىرىستىق», دەيدى سپەكتاكلدە باس كەيىپكەردى ويناعان اكتەر قازىبەك امانجول.

راس, رەجيسسەر دە, اكتەر دە باسا اتاپ وت­­­كەن­دەي, بولعان وقيعانى, بوياماسىز ءومىر­­­دى باياندايتىن شىعارما قاي كەزدە دە كو­­­رەر­­مەن كوڭىلىنە جەتەدى. وسى تۇرعىدان كەل­­­گەندە «بولماعان بالالىق شاق» ءوز دىت­­­تە­­گەنىن باعىندىردى. ونى اۆتور دا قۋاتتادى.

«بولماعان بالالىق شاق» ەكىنشى رەت ساحنالانىپ جاتىر. ءبىرىنشى رەت الما­تىداعى ع.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك اكادەميالىق بالالار مەن جاسوسپىرىمدەر تەاترىندا تالانتتى ءىنىم فارحات مولداعاليەۆ قويدى. قويىلىم كۇنى بۇگىنگە دەيىن انشلاگپەن وتەدى. ەندى مىنە, استاناداعى ءا.مامبەتوۆ اتىنداعى مەم­لەكەتتىك دراما جانە كومەديا تەاترىن­دا جاس بولسا دا تالانتتى رەجيسسەر ءالي بيداحمەتتىڭ ساراپتا­ۋىندا پوۆەسىمە تاعى ءبىر ساحنالىق ءومىر سىيلاندى. ەكەۋى ەكى بولەك سپەكتاكل, ەكى بولەك رەجيسسەردىڭ كوزقاراسىمەن قويىلدى. سوندىقتان دا ءار قويىلىم­نىڭ اسەرى بولەك. كونتراستى دۋش قابىل­داپ تۇرعانداي ءبىر ك ۇلىپ, ءبىر جىلادىم», دەپ قويىلىم سوڭىندا ساحنا تورىنە كوتەرىلگەن اۆتور اقبەرەن ەلگەزەك «بول­ماعان بالالىق شاعى» تۋرالى ءسوزى مەن سەزىمىن تەبىرەنە تۇيىندەدى.

ءومىردىڭ وزىنەن ورىلگەندىكتەن دە اقىننىڭ «بولماعان بالالىق شاعى» كورەرمەنىن ءتۇرلى كوڭىل كۇيگە جەتەلەدى. ك ۇلىپ وتىرىپ جىلاعان دا, جىلاپ الىپ كۇلگەن دە كورەرمەن كوپ بولدى. دەمەك قويىلىم كوپشىلىك كوڭىلىنە جەتتى. ال ءبىز ايتقان ازدى-كەم كەمشىلىك ۋاقىت جانە دايىندىقپەن بىرگە ءوز ورنىنا تۇسەدى دەپ سەنەمىز.