كەز كەلگەن شىعارماشىل جاننىڭ جۇرەك تۇكپىرىندە بۇلكىلدەپ جۇرگەن ءبىر ويى, ياكي تاقىرىبى بولسا كەرەك. ء«بارىن تۇگەسىپ, تاۋىسىپ جازدىم» دەگەن ەشكىم جوق. قالام ۇستاعان ءار ادامنىڭ ايتەۋىر ءبىر جازارى بار.
ادەبي ساۋالدامامىزدىڭ كەزەكتى اۆتورى – ادەبيەتتانۋشى-عالىم, ەسسەيست ماقسات ءتاج-مۇرات. ءداستۇرلى سۇراق: نە جازىپ ءجۇرسىز؟
– وتكەن كۇزدە قانشاما ۋاقىت دايىندىقپەن كەلگەن ەڭبەگىمدى اياقتادىم. قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن باتىر قىزى مانشۇكتىڭ بايشەشەك-عۇمىرىن قالامعا ارقاۋ ەتۋ ازەلگى ماقسات ەدى. سول كىتاپ بىلتىر مانشۇك اپامىزدىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا ەكى تىلدە جارىق كوردى. بىرەۋى باتىس قازاقستان وبلىسى اكىمدىگىنىڭ تاپسىرىسىمەن شىقسا, بىرەۋى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ «الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ادەبيەتتەردى باسىپ شىعارۋ» باعدارلاماسى اياسىندا باسىلدى.
بۇل ءوزى 2015 جىلى باستالعان جۇمىس بولاتىن. تۇپنۇسقاسى ورىسشا جازىلدى. ءبىراز ۋاقىت تارتپادا جاتتى – باتىردىڭ مەرەيتويىن كۇتتىم. كەيىن قوسىمشا مالىمەتتەرمەن تولىقتىرىلىپ وقىرمانعا جول تارتتى. سونىمەن بىرگە قازاقشا نۇسقاسىن دا قاتار جازدىم. ءوزىم ەكى تىلدە جازىپ ۇيرەنگەن سوڭ ءوز ەڭبەگىمدى ەشقاشان اۋدارۋعا بەرمەيمىن.
كىتاپتى مانشۇكتىڭ تولىق عۇمىرناماسى دەپ ايتا الامىن. بۇعان دەيىن ونىڭ از عانا ءومىرىن جىلىكتەپ جازعان تۋىندى بولماعان سياقتى. سول ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرماققا وقتالىپ, مانشۇكتىڭ ادامي جانە تۇلعالىق ءومىربايانىن جاسادىم. جالپى, مانشۇك تۋرالى 600-گە تاياۋ دەرەككوزى بار ەكەن. سونىڭ ءبارىن بولماسا دا دەنىن قاراپ شىقتىم. بۇل ماتەريالداردان بولەك ينسايدەرلىك مالىمەتتەردىڭ نەگىزىندە جازىلدى. بىرەۋى – 22, ەكىنشىسى – 25 باسپاتاباق.
زەرتتەسەك, مانشۇكتىڭ بيوگرافياسىندا كەرەعار دەرەكتەر كوپ. ءتىپتى تۋعان كۇنىنە قاتىستى بىرنەشە نۇسقا بار. وسىنداي قاتە ايتىلىپ جۇرگەن پىكىرلەر مەن فاكتىلەردى سالىستىرىپ قاراپ, حال-قادەرىمشە ءبىر ىزگە تۇسىرگەندەي بولدىم. تۋعان جەرىنەن باستاپ, جان تاپسىرعان توبەسىنە دەيىنگى جيىرما ءبىر جىل عۇمىرىن جىكتەپ, ءار كەزەڭىن تولىق باياندادىم. قازاقشا نۇسقاسى «تاڭبا», ورىسشاسى «ابزال-اي» دەگەن باسپادان جارىق كوردى. ورىس تىلىندەگى نۇسقاسى مەملەكەتتىك باعدارلامامەن شىققاندىقتان كىتاپحانالارعا تارادى. ال قازاقشاسى وبلىستىق دەڭگەيدە عانا تاراتىلدى.
مانشۇكتى بالا كەزدەن جاقسى كورەمىن. ادەبيەتىمىزدە قازاق قىزىنىڭ جيىنتىق وبرازى جاسالماعان ەكەن. بۇل وبراز كەسكىندەمەدە دە, ەسسەيستيكادا دا, كينودا دا جوق. ىسساپارمەن شەتەلدە تالاي بولىپ ءجۇرمىن عوي, سوندا قازاق قىزدارى سياقتى ارۋ, وجەت, انانىڭ تاربيەسىن, ۇلتىنىڭ تابيعاتىن بويىنا سىڭىرگەن جۇرتتى كەزدەستىرۋ قيىن.
بۇل كىتاپ ءوزىمنىڭ «قازاق قىزدارى» دەگەن سەريامنىڭ جالعاسى بولدى. العاش رەت وسى سەريامەن مايرا شامسۋتدينوۆا تۋرالى ەڭبەك جازدىم (ول دا ورىسشا). كەيىنگى كەيىپكەر – قۇرماناي وماروۆا بولدى. ەندى, مىنە, مانشۇك. بۇل جوبا ءارى قاراي دا جالعاسادى.
2017 جىلدىڭ 16 مامىرىندا ديماش تۋرالى كىتاپ جازا باستادىم. 2022 جىلى 22 ساۋىردە سوڭعى نۇكتەسىن قويىپپىن. بۇل اۋقىمدى ەڭبەك بولىپ شىقتى – شامامەن 90 باسپاتاباقتان تۇرادى. ورىسشا جازىلدى, قازاقشاسى دا دايىندالىپ جاتىر – «ديماش. شىعان داۋىستى اڭساۋ – Singer-2017» دەپ اتالادى. جالپى, ديماشتىڭ داۋىسىن العاش رەت 2017 جىلى قاسكەلەڭدە شىعارماشىلىق ۇيىمدە جاتقاندا ەستىدىم. سوندا ول قىتايدا وتكەن بايقاۋدىڭ توعىزىنشى ەپيزودىن اياقتاپ, كەلەسى كەزەڭگە دايىندالىپ جاتىر ەكەن. مەن العاشقى ورىنداۋىنان باستاپ سول ەپيزودىنا دەيىن قالت ەتپەي تىڭدادىم. تاڭعالدىم. ءدال وسى ساتتە ىشىمدە مۇنداي داۋىستىڭ يەسى تۋرالى جازۋ تۋرالى وي تۋسا كەرەك. بىراق نوتادان ەش حابارىم جوق – قالاي بولار ەكەن دەپ ۇزاق تولعاندىم. ەكى جىل تاقىرىپقا ەنۋمەن بولدىم. ديماش جارق ەتكەن جوبانىڭ 13 كونكۋرسىنا جەكە-جەكە توقتالدىم. ءار كەزەڭدەگى تولقىنىس, دايىندىق, ورىنداۋ, باعا مەن ناتيجە – ۆوكالدىق تالداۋ جاسادىم. ءسويتىپ, ديماشتىڭ ارقاسىندا مۋزىكالىق ساۋاتىم ءتاپ-ءتاۋىر اشىلدى. اراسىندا ىلگەرىلى-كەيىندى جۇرەتىن تاراۋلار قوستىم. ياعني ورىنداعان ءانىنىڭ تاريحى, ودان بولەك, ديماشتىڭ بالالىق شاعى, وتباسى قوسا ءورىلىپ وتىرادى. ءبارىن قوسقاندا 22 تاراۋ بولىپ شىقتى. ال قازىر وسى كىتاپتىڭ جارىق كورۋى ماسەلە بولىپ وتىر. كىتاپ نارىعىندا باسەكەنىڭ بولماۋىنان شىعاراتىن باسپا تابىلماي تۇر. ديماشتىڭ الەمدەگى ابىرويى بارشاعا ايان. ال وزىمىزدە ءالى كۇنگە دەيىن جاس بالا دەپ مويىنداماۋ بار سياقتى. ماسەلەن, وسى كىتاپقا شەتەلدىكتەر دە قىزىعۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىر. الايدا ولارعا بەرۋگە ازامات رەتىندە نامىستانامىن. ءبىز ءوز التىنىمىزدى الدىمەن ءوزىمىز باعالاۋىمىز كەرەك. قازىر كىتاپتىڭ شىعۋىنا دەمەۋشى ىزدەپ ءجۇرمىن.
بار بىتىرگەن شارۋام وسى. بۇلاردىڭ اراسىندا, ارينە, باسقا دۇنيەلەرگە دە سوعىپ كەتەسىڭ. بىرقاتار ەسسە جازدىم. جازۋشىلاردىڭ ادەتى عوي, جازىپ وتىرىپ, دەمالۋ ءۇشىن باسقا جانرلارعا اۋىسىپ, كوشىپ وتىرادى. سول سياقتى ومىرباياندىق ەسسەلەر جازدىم. جالپى, ءوزىم تۋرالى مەمۋار جازۋعا قارسىمىن. ءوزىڭدى جازساڭ, مىندەتتى تۇردە ماقتايسىڭ. ناقتىلىقتى جوعالتپاۋ ءۇشىن وسىلاي شاعىن-شاعىن ەسسەلەر جازىپ تۇرامىن.
– شىعارماشىلىق سىرىڭىزبەن بولىسكەنىڭىزگە راحمەت.
دايىنداعان
مارجان ءابىش,
«Egemen Qazaqstan»