وڭىردە ءونىم كولەمى ارتىپ كەلەدى

وسى جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارىنداعى كورسەتكىشتەرگە زەر سالساق, ءوڭىر كاسىپورىندارى 390,7 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىر­دى. 2021 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭى­مەن سالىستىرعاندا ناقتى كولەم يندەكسى 108,1%-دى قۇراعان. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جىل سوڭىنا قاراي تاعى دا ەسەلەنە تۇسپەك. ويتكەنى ناقتى جوسپار بار, سوعان ساي تىندىرىلاتىن تىرلىك تە از ەمەس.

وبلىس اكىمدىگى كاسىپكەرلىك جا­نە ­يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دا­مىتۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى اسپانديار سەيسەباەۆتىڭ ايتۋىن­شا, تاۋ-كەن ءوندىرۋ ونەركاسىبى سالا­سىنداعى جۇمىستار اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي ناتيجە بەرگەن. جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىن­دى­سى بويىنشا وندىرىلگەن ءونىم كولە­مى 46,7 ملرد تەڭگەنى نەمەسە وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 100,6 پايىزدى قۇراعان. البەتتە, جىل سوڭىنا دەيىن ءونىم كولەمى تاعى دا ارتادى.

«وڭىرىمىزدە وڭدەۋ ونەركاسىبى دە ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەنى بەلگىلى. جارتى جىلداعى ناتيجەگە كوز جۇگىرتسەك, ءونىم كولەمى 277,9 ملرد تەڭگەگە جەتكەن. تيىسىنشە, وت­كەن جىلمەن سالىستىرعاندا ناق­تى كولەم يندەكسى 105,9 پايىزدى قۇراعانىن ايتا كەتكەن ءلازىم. جالپى ايتار بولساق, وندىرىلگەن وندىرىستىك ءونىم كولەمىنىڭ ۇلەس سالماعى 71,1 پايىزدى قۇرادى. قىسقاسى, سالاداعى تىندىرىلعان جۇمىستار كوڭىل توعايتادى. الدا­عى ۋاقىتتا وسى قارقىندى ۇدەتە تۇسۋگە نيەتتىمىز. سەبەبى جۇمىستى تولىق قۋاتىندا جانداندىرۋعا بارلىق مۇمكىندىگىمىز بار.

وڭدەۋ ونەركاسىبى قۇرىلىمىن­دا ۇلكەن ۇلەسكە يە باعىتتاردى ايتا كەتكەننىڭ ارتىقتىعى بول­ماس. حيميا ونەركاسىبى – 33,8%, مەتاللۋرگيا ونەركاسىبى – 10,8%, تاماق ونىمدەرى ءوندىرىسى – 12,8%, وزگە دە مەتالل ەمەس مينەرالدىق ونىمدەر ءوندىرىسى 6,1 پايىزعا جەتكەن. جىل سوڭىنا دەيىن بۇل كورسەتكىشتەردىڭ تاعى دا ۇلعايا تۇسەتىنى داۋسىز», دەيدى باسقارما باسشىسى سالاداعى جۇمىستاردىڭ ناتيجەسى تۋرالى.

وڭىردە دايىن مەتالل بۇيىم­دارىن ءوندىرۋ, جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋعا دا باسا نازار اۋدارىلىپ وتىر. ال حيميا ونەر­كاسىبىن وركەندەتۋدە «قازفوسفات» جشس مەن «Talas Investment Com­pany» جشس فيليالدارى جانە شاعىن كاسىپورىنداردىڭ الا­تىن ورنى ايرىقشا. اتالعان جاۋاپ­كەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەس­تىك­تەردىڭ وندىرگەن ءونىمىنىڭ ناتي­جەسىندە وڭدەۋشى ونەركاسىپ قۇرى­لىمىنداعى سالانىڭ ۇلەسى 47,5 پايىزعا جەتكەن.

«وسى جىلدىڭ العاشقى جار­تىسىنداعى كورسەتكىشتەرگە سۇيەن­سەك, ءوندىرىس كولەمى 132,1 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. «قازفوسفات» جشس كومپانياسىنىڭ فيليالدارى سارى فوسفور جانە ونىڭ قوسىندىلارىن, فوسفورلى جانە ازوتتى مينەرالدى تىڭايتقىش­تار وندىرۋگە مامانداندىرىلعان. ال «Talas Investment Company» جشس ناتري ءتسيانيدى مەن امموني سۋلفاتىن ءوندىرىپ كەلەدى. سالا كاسىپورىندارىنىڭ تۇراق­تى جۇمىسى ارقىلى كورسەتكىش ايتارلىقتاي ارتىپ وتىر.

ناقتىراق ايتار بولساق, 43,1 مىڭ توننا سارى فوسفور, 10 مىڭ توننا ناتري تريپوليفوس­فاتى, 20,5 مىڭ توننا ازوت تى­ڭايت­قىشتارى, 7 342 توننا نات­ري ءتسيانيدى ءوندىرىلدى. بۇل باعىت­تاعى جۇمىستار الداعى ۋاقىتتا دا قارقىندى جۇرگىزىلە بەرەدى. ويتكەنى سۇرانىس بار. ال سۇرا­نىس بار جەردە ءونىمنىڭ كوپتەپ وندىرىلەتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سوندىقتان كاسىپورىن دا قول قۋ­سىرىپ وتىرمايدى», دەيدى اسپان­ديار سەيسەباەۆ سالاداعى جۇمىس جايىن ءتۇسىندىرىپ.      

باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىن­شا, وڭىردە مەتاللۋرگيا ونەر­­كاسىبىن وركەندەتۋگە بارىنشا جاعداي جاسالعان. وبلىس اكىمى نۇرجان نۇرجىگىتوۆتىڭ ءوزى دە بۇل سالاعا قولداۋ كورسەتىپ وتىر. ال­عاشقى التى ايدىڭ وزىندە 42,1 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. بۇل كورسەتكىشتى ەسەلەۋگە مۇمكىندىك جەتكىلىكتى.

«سالانىڭ نەگىزگى كاسىپ­ورىن­دارىنىڭ اتقارىپ جاتقان جۇ­­مىسى وتە اۋقىمدى ەكەنىنە توقتال­­ماسقا بولماس. فەرروقورىتپالار ء­ون­دى­رى­­سى بويىنشا «تاراز مەتاللۋر­گيا-­­­ لىق زاۋىتى» جشس, باعالى مەتال­دار (التىن جانە كۇمىس) وندىرەتىن «اك التىنالماس» اق, التىن جانە كۇمىس وندىرەتىن «Golden Compass Capital» اق, بولات قۇيۋ بۇ­يىمدارىن وندىرەتىن «زاپچاست» اق سەكىلدى كاسىپورىندار ءوز جۇ­مىس­تارىن جۇيەلى جۇرگىزىپ جاتىر. وسى جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا 15 220 توننا فەرروسيليكومارگانەتس, 1 133,2 كيلوگرامم التىن ون­دىرىلگەن بولاتىن. بەلگىلى ءبىر سە­بەپتەرگە بايلانىستى ءوندىرىس كو­لەمى ءبىراز ازايعانىمەن, الداعى ۋاقىتتا قارقىندى قايتادان ۇدەتە ءتۇسۋ جوسپارلانىپ وتىر. سول با­عىتتا بارىنشا ەڭبەكتەنۋگە ءازىر­مىز», دەيدى باسقارما باسشىسى ماسەلەنىڭ مانىسىنە ءۇڭىلىپ.

وڭىردە ازىق-ت ۇلىك ونىمدە­رىن وندىرۋگە دە باسا نازار اۋدا­رى­لىپ وتىر. العاشقى جارتى جىل­داعى كورسەتكىشتەرگە زەر سالساق, قاڭتار-ماۋسىم ايلارى ارا­لىعىندا وندىرىلگەن ءونىم كولەمى 50,2 ملرد تەڭگەگە جەتىپ جىعىلىپتى.

«تاراز قانت زاۋىتى», «مەركى قانت زاۋىتى», «بۋرنىي ءسۇت كومپانياسى», «مەركى ىرىمشىك زاۋىتى» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى مەن ءسۇت, ماكارون جانە كونديتەرلىك ءونىم وندىرەتىن شاعىن كاسىپورىندار بۇگىنگى تاڭدا تىنباي جۇمىس ىستەپ جاتىر. ناتيجەسىندە 95,2 توننا قانت, 1 214 توننا سۇزبە ساۋدا اينالىمىنا شىققان.

«بۇگىندە پورتلاندتسەمەنت ءون­دىرۋ بويىنشا «جامبىل تسەمەنت وندىرىستىك كومپانياسى» جشس, قۇرىلىس گيپسىن جانە ونىڭ قۇ­رىلعىلارىن وندىرەتىن «جام­بىلگيپس» اق, تەمىر بەتون بۇيىمدارىن, بەتوننان جا­سالعان قۇرىلىس قۇراستىرمالى قۇرى­لىمدارىن وندىرەتىن «گيمارات تەمىربەتون» جشس, «جام­بىل­حيمستروي» جشس-ءنىڭ دە ءوڭىر ءوندىرىسىن ۇلعايتۋدا ايتارلىقتاي ءرول اتقارىپ وتىرعانىن ايتا كەتۋگە ءتيىسپىز.

جالپى العاندا, سالانىڭ ءون­دىرىس كولەمىنىڭ ۇلعايۋى نەمەسە ازايۋى تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ سۇرانىسىنا, قۇرىلىس مونتاج جۇمىستارىنىڭ ماۋسىمدىق سيپاتىنا بايلانىستى بولىپ وتىر. بۇگىنگە دەيىن پورتلاندتسەمەنتتىڭ 737,3 مىڭ تونناسى وندىرىلسە, 115,9 مىڭ توننا قۇرىلىس گيپسى, 33,5 مىڭ توننا تاۋارلى بەتون ءوندىرىلدى. الداعى ۋاقىتتا ءوندىرىستى ۇلعايتۋدىڭ جولدارى قاراستىرىلىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, ونىمگە دەگەن سۇرانىس ازاي­ماعانى قۋانتىپ وتىر», دەيدى ا.سەيسەباەۆ.

وبلىستا مۇناي ونىمدەرىن ءون­دىرۋ جۇمىستارى سوڭعى جىلدارى ناقتى قولعا الىنا باستاعان بولاتىن. ناتيجەسىندە قازىرگى كەزگە دەيىن 4,8 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەنىن ايتا كەتكەن ءلازىم.

«جەڭىل ونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋعا بۇگىندە مىقتاپ كوڭىل ءبولىنىپ جاتىر. سالادا 2022 جىل­دىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارى ارا­لىعىندا 2,3 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلدى. وڭدەۋ ونەركاسىپ قۇرىلىمىنداعى ۇلەسى 0,8 پايىزدى قۇراپ وتىر. بۇل كورسەتكىشتى دە ارتتىرۋعا نيەتتىمىز.

وڭىردە بىلعارى اياق كيىم ءوندىرىسى, توقىما بۇيىمدارى, كيىم ءوندىرىسى جولعا قويىلعانىن جۇرت­­شىلىق جاقسى بىلەدى. سالا­نىڭ نەگىزگى كاسىپورنى – «تاراز­كوجوبۋۆ» جشس. اتالعان سە­رىكتەستىكتىڭ نەگىزگى قىزمەتى تەرى بۇيىمدارىن وندىرۋگە جانە بىل­­عارى اياق كيىمنىڭ كەڭ اسسور­تي­مەنتىن تىگۋگە نەگىزدەلگەن. سالا­دا ءونىم كولەمىنىڭ ۇلعايۋى نەمەسە ازايۋى تاپسىرىستارعا, سۇرانىسقا بايلانىستى.

2022 جىلعى قاڭتار-ماۋسىمدا 94,4 مىڭ جۇپ اياق كيىم تىگىلدى. اۋماقتىق كەسىمدە ونەركاسىپ ءوندى­رىسىنىڭ كولەمى 7 اۋداندا ارتتى: جامبىل (104,6%), قورداي (102%), سارىسۋ (102,9%), تالاس (101,4%) جانە شۋ (100,2%), بايزاق (100,3%), مەركى (101,7%).

تاراز قالاسىنىڭ كاسىپورىن­دارىمەن 2022 جىلدىڭ قاڭ­تار-ماۋسىم ايلارىندا 238,3 ملرد تەڭگەگە ءونىم ءوندىرىلىپ, 2021 جىلدىڭ ءتيىستى كەزەڭىمەن سالىس­تىرعاندا 108,5%-دى قۇراپ وتىر. وبلىس ورتالىعىنىڭ جالپى ونەركاسىپتەگى ۇلەسى 61 پايىزدى قۇرايدى.

دايىن مەتالل بۇيىمدارىن وندىرۋگە باسقارما تاراپىنان ايرىقشا نازار اۋدارىلىپ وتىر­عانىن اتاپ وتكىم كەلەدى. سالادا 2022 جىلدىڭ قاڭتار-ماۋسىم ايلارى ارالىعىندا 4,4 ملرد تەڭگەگە ءونىم ءوندىرىلدى. ءونىمنىڭ نەگىزگى بولىگىن «جزمك يمستالكون» جشس جانە «مەتاللوكونسترۋكتسيا جانە رەزەرۆۋارلار زاۋىتى» جشس بەرىپ وتىر», دەيدى ول.  

وبلىستا ونەركاسىپ, كاسىپكەر­لىك سالالارىنىڭ وركەندەۋىنە ء­وڭىر باسشىسى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ ­ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعانىن ايتا كەتكەن ءجون. ونىڭ ويىنشا, ءناسىبىن كاسىبىنەن تاپقان ازا­ماتتارعا قولداۋ تولاستاماۋعا ءتيىس. جەرگىلىكتى جەردەگى شەنەۋنىكتەر كاسىپ يەلەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس ىستەۋى كەرەك.

«جالپى العاندا, كاسىپكەرلەر مەن شارۋالار بىزگە ەمەس, ءبىز ولارعا جۇمىس ىستەۋىمىز كەرەك. جاعداي جاساپ, قولداۋ ءبىلدىرىپ, ءتيىستى جەڭىل­دىكتەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن كو­مەك كورسەتۋىمىز قاجەت. وسىنى بار­لىق دەڭگەيدەگى باسشىلار قاپەر­دە ۇستاۋى كەرەك», دەيدى ءوڭىر باسشىسى.

البەتتە, وڭىردە ءوندىرىس سالاسىن وركەندەتۋگە سوڭعى جىلدارى بارىنشا قولداۋ كورسەتىلىپ جاتىر. قىسقاسى بىرنەشە جىل بۇرىن ەلىمىزدەگى كارانتينگە بايلانىس­تى ءوندىرىس كولەمىن قىسقارتقان كاسىپورىندار ەندى قايتادان ەس جيىپ, جۇمىس قارقىنىن ارتتىرا ءتۇستى. ولار الداعى ۋاقىتتا دا ءوڭىر ەكونوميكاسىن وركەندەتۋ جولىن­دا ايانباي ەڭبەكتەنۋگە ءازىر.

ء«وندىرىس كولەمىنىڭ ارتۋى وب­لىس ەكونوميكاسىن كوتەرۋگە ايرىقشا ىقپال ەتەتىنىن بىلەمىز. سول باعىتتاعى جۇمىستاردى ۋاقىت وتكەن سايىن جانداندىرا تۇسۋگە بەيىلمىز», دەيدى ا.سەيسەباەۆ.

جامبىل وبلىسى