قارجى پيراميداسى: الدانعاندار ازايار ەمەس

قارجى پيراميداسىنىڭ باستى ۇيىمداستىرۋشىسى – ويىل اۋدانىنىڭ تۇرعىنى جانبولات ەسىركەپوۆ. ول الاياقتىق ارەكەتتەرىن 2017 جىلدىڭ 13 اقپانىندا اقتوبە قالاسىندا «CRYPTOINVEST» جشس تىركەۋدەن باستايدى. سەرىكتەستىك جارعىسىندا ەلەكتروندى اقشالاردى پايدالانۋدى ۇيرەتۋ دەپ جازىلادى. الايدا ادامداردىڭ ەلەكتروندى اقشاعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزا الماعان ج.ەسىركەپوۆ كومپانيانى «ۆىگودنىي زايم» دەگەن اتپەن 2018 جىلدىڭ 17 ساۋىرىندە قايتا تىركەۋدەن وتكىزەدى. جۇمىسىن شاعىن نەسيە بەرەتىن ميكروقارجى ۇيىمى رەتىندە باستاپ, اقتوبە قالاسىندا بىرنەشە عيماراتتى جالعا الادى.

جۇرتشىلىققا نەسيە بەرۋگە باس­تاپ­قى قارجى جيناۋ ءۇشىن جانبولات ەسىركەپوۆ جەكە ادامداردىڭ كولىكتەرىن نارىقتاعى باعادان 20-30 %-عا قىمباتقا ساتىپ الامىن دەپ حابارلاندىرۋ بەرەدى. كولىكتى «تەز ارادا جوعارى باعامەن ساتىپ بەرەمىن» دەگەن حابارلاندىرۋلارعا سەنگەن جۇرت كومپانيا كەڭسەسىنە كەلىپ, سەنىمحات نەگىزىندە م ۇلىكتەرىن تابىس­تايدى. بۇل جەردە ساۋدالاناتىن كولىك باعاسىنىڭ 30 پايىزى بىردەن بەرى­لىپ, قالعانى 3-4 ايدان سوڭ تولىق وتەلەدى دەپ ۋادە ەتىلەدى. ەسىركەپوۆتىڭ «مەنەد­جەر­لەرى» كولىكتى يەسىنىڭ سەنىمحاتىمەن نارىقتاعى باعاسىنان 20 پايىز ارزانعا ساتادى. ودان تۇسكەن قاراجات شاعىن نەسيە رەتىندە جۇرتقا ۇسىنىلادى.

ول ەندى سالىمشىلار سانىن كوبەيتۋ ماقساتىندا ءوز قاتارىنا سىبايلاستار ىزدەيدى. ەڭ الدىمەن, تۋعان باۋىرى ەلتاەۆتى «ۆىگودنىي زايم» جشس ديرەكتورى ەتىپ تاعايىندايدى. ودان كەيىن تانىستارى كەنجەباەۆ جانە ناسىروۆتى ارىپتەس بولۋعا شاقىرىپ, ارقايسىسىنا مىندەتتەر جۇكتەيدى. الاياقتار توبىنا 2018 جىلدىڭ كۇزىندە بانكتە جەكە تۇلعالاردىڭ بەرەشەكتەرىن قايتارۋ بويىنشا جۇمىس ىستەگەن تامباشەۆ قوسىلادى. ول كولىك نە جىلجىمايتىن م ۇلىكتەرىن قىمباتقا ساتۋعا كەلگەن سالىمشىلارمەن سەرىكتەستىك ديرەكتورى اراسىنداعى شارت جوباسىن ازىرلەيدى. ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپ مۇشەلەرى وسى شارتپەن تۇرعىنداردىڭ كولىك قۇرالدارى مەن جىلجىمايتىن م ۇلىك­تەرىن قىمباتقا ساتىپ الىپ, ار­زان­عا ساتۋمەن اينالىسادى. تۇسكەن اقشانىڭ ءبىر بولىگى الدىڭعى سالىم­شى­لارعا تولەنەدى.

جانبولات ەسىركەپوۆ 2019 جىلدىڭ اقپان-شىلدە ايلارىندا الماتى, اقتاۋ, اتىراۋ, نۇر-سۇلتان, شىمكەنت, قىزىلوردا, پاۆلودار, ورال, قاراعاندى قالالارىندا «گارانت 24 لومبارد», «ەستەت لومبارد», «ۆىگودنىي زايم» جشس فيليالدارىن اشادى. ۇيىم­داس­قان قىلمىستىق توپقا قوسىلعان سەك­سەنباەۆ, قۋانىش ۇلى جانە قادىر­بەر­گەنوۆ باسقا قالالارداعى فيليال­دارىنداعى قىزمەتكەرلەردى «وقىتۋمەن» اينالىسادى. وڭىرلىك فيليالدارعا بانك قىزمەت­كەرلەرى, جەلىلىك ماركەتينگتە تاجىريبەسى بار ادامدار, IT مامان­دارى كوپتەپ تارتىلادى. الاياقتار قاتا­رىنداعى IT ماماندارى سالىم­شى­لاردىڭ ورتاق مالىمەتتەر بازاسىن قۇراستىرادى, وندا وڭىرلىك كومپانيا­لار كاسسيرلەرى مەن مەنەدجەرلەرى سا­لىمشىنىڭ جەكە مالىمەتتەرىن, اكەل­گەن قاراجات سوماسى مەن تولەگەن كۇنىن, بە­رىلەتىن سىياقى مولشەرلەمەسىن تىر­كەي­دى. سالىمشىلاردىڭ جەكە مالى­مەت­تەرىن قارجى پيراميداسىنىڭ ۇيىم­داس­تىرۋشىلارى عانا كورە العان.

ج.ەسىركەپوۆ توبىنىڭ الاياقتارى 300 مىڭ تەڭگەدەن 3 ميلليون تەڭگەگە دەيىن قارجى اكەلگەن سالىمشىلارعا اي سايىن 30-40 پايىز مولشەرىندە سىياقى بەرۋگە ۋادە ەتەدى. سەگىز قالاداعى ينكاسساتورلار وزدەرىنىڭ فيليال باسشىلارىن تانىماسا دا, اقتوبە قالاسىنداعى ۇيىمداستىرۋشىلارمەن تىكەلەي بايلانىستا بولعان. وسىنداي كۇردەلى الاياقتىق جولمەن ءۇش جىلعا جۋىق ەمىن-ەركىن اڭقاۋ جۇرتتى پايدالانىپ كەلگەن قارجى پيراميداسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلارى اقتوبە قالاسىنىڭ تۇرعىندارى بولىپ شىقتى. ولار بىرنەشە كومپانيانى ادىلەت ورگاندارىندا ەش كەدەرگىسىز تىركەگەن جانە قايتا تىركەۋدەن وتكىزگەن, سەنىمحات ارقىلى جۇرتتىڭ مۇلكىن ءوز اتتارىنا راسىمدەپ, ءۇشىنشى تاراپتار ارقىلى كەدەرگىسىز ساتىپ وتىرعان. سەگىز فيليالداعى سالىمشىلاردىڭ قارجى قوز­عالىسىن باس ەسەپشى كنيازباەۆا قا­تاڭ باقىلاۋدا ۇستايدى. كۇن سايىن تۇسكەن قارجىنىڭ ەسەبى, ساۋداعا سالىناتىن كولىك پەن ءۇي قۇجاتتارى جونىندە ج.ەسىركەپوۆكە ەسەپ بەرىلەدى. بارلىق قالانىڭ كەڭسەلەرىندە ينكاسساتور, دي­رەك­­تورلار, كاسسيرلەر, مەنەدجەرلەر تا­­عايىندالادى. باس ەسەپشى كنيازباەۆا سى­­بايلاستارىمەن «جامال ماكساتوۆنا, قازتۋعانوۆا, سيۋزاننا, دانا, سەيتەنوۆا بانۋ» دەگەن لاقاپ ەسىمدەرمەن بايلانىسىپ وتىرعان. كەيىنگى سالىمشىلاردىڭ قارجىسى الدىڭعى سالىمشىلاردىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەلەرىن تولەۋگە جۇمسالسا, قالعانى ۇيىمداسقان قىل­مىس­تىق توپتىڭ باسشىلارى مەن قىزمەت­كەر­لەرىنىڭ قالتاسىنا تۇسەدى.

سالىمشىلار قاتارىن كوبەيتۋ ءۇشىن Instagram جەلىسى مەن تەلەارنالار­دا جارنامالار ورنالاستىرىپ, ءانشى ا.تولەپ­بەرگەنوۆ پەن ءارتىس تورە­باەۆ, ارالاس جەكپە-جەكتىڭ چەمپيونى قۋات ءحاميتوۆتىڭ قاتىسۋىمەن تۇسى­رىل­گەن جارنامالىق قىسقا روليكتەر كور­سەتىلەدى. قارجى پيراميداسىن ۇيىمداستىرۋشىلار سالىمدى تەز كوبەيتەتىن ءتيىمدى باعدارلامالار تۋرالى جارنامالىق روليكتەر ءتۇسىرىپ تاراتادى. WhatsApp جەلىلەرىندە اشىلعان ءتۇرلى توپتاردا ادامدار وتە جوعارى پايىزدىق مولشەرلەمەمەن از ۋاقىتتىڭ ىشىندە پايدا تابۋعا تانىستارىن, تۋىس­قاندارىن شاقىرعان.

ۋادە ەتىلگەن ۇستەماقىلارىن, ءتىپتى باس­تاپقى سالعان قارجىسىن الا الماعاندار 2020 جىلدىڭ قاڭتارىنان باستاپ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا ارىز تۇسىرە باستادى. سول جىلدىڭ اقپان-ناۋرىز ايىندا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى ەلىمىزدىڭ سەگىز قالاسىنداعى قارجى پيراميداسىنىڭ كەڭسەلەرىن جاپتى, بىرنەشە فيليال ديرەكتورلارى مەن قىزمەتكەرلەرى قاماۋعا الىن­دى. قىلمىستىق كودەكستىڭ ءىرى كو­لەم­دەگى الاياقتىق, قارجى پيراميدا­سىن ۇيىمداستىرۋ باپتارى بويىنشا جۇز­دە­گەن قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. تەرگەۋ بارىسىندا «گارانت 24 لومبارد», «ۆىگودنىي زايم», «ەستەت لومبارد» كوم­پا­نيالارى قۇرىلعان كۇننەن باس­تاپ ەشقاشان دا كاسىپكەرلىك قىزمەتپەن اينالىسپاعانى بەلگىلى بولدى.

تەز ارادا بايىپ كەتۋگە سەنىمدى بولعان ادامدار بانكتەردەن بىرنەشە ميلليونداعان تەڭگە نەسيە الىپ, پيراميدا كەڭسەلەرىنە ءجۇز مىڭ تەڭگەدەن باستاپ, ون ميلليونعا دەيىن ءوز قول­دارىمەن اكەپ تاپسىرعان, باسپانالارى مەن كولىكتەرىن ساۋدالاۋعا سەنىمحات جازىپ بەرگەن. ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتىڭ ارەكەتىنەن زارداپ شەگۋشىلەردىڭ اراسىندا زەينەتكەرلەر, مەدبيكەلەر مەن دارىگەرلەر, بانك قىزمەتكەرلەرى, مەكتەپ مۇعالىمدەرى مەن كول­لەدج وقىتۋشىلارى, كىشى تەحني­كالىق قىزمەتكەرلەر, ءىرى كومپانيا قىز­مەتكەرلەرى بار. ايىپتاۋ قورى­تىن­دىسىندا پيراميدانى قۇرۋ­شىلار ادامداردىڭ قارجىلىق ساۋاتسىزدىعىن پايدالانعانى كورسەتىلگەن. بىراق زارداپ شەگۋشىلەردىڭ اراسىندا جوعارى ءبىلىمدى ازاماتتار كوپ.

باسپاناسىن قارجى پيراميداسىنا سالىپ جىبەرگەن قانشاما ادام پاتەر جاعالاپ كەتتى. الاياقتاردىڭ كەسىرىنەن قان­شاما وتباسىندا ۇرىس-جانجال تۋدى, ءتىپتى اجىراسىپ, ومىردەن ءتۇڭىلىپ كەت­كەندەر دە بار. پيراميدا قانشاما وتباسىنا قايعى اكەلدى, ارامىزدا بار جيعان-تەرگەنىنەن ايىرىلىپ ىشىنەن تىنىپ جۇرگەندەر جەتەرلىك.

48 الاياق ءۇش جىل بويى ەلىمىزدىڭ بارلىق قالالارىندا ەمىن-ەركىن ارەكەت ەتكەن, كەز كەلگەن قالادا كەڭسە جالداپ, قۇرباندارىن كوبەيتۋ ءۇشىن ءتۇرلى الداۋ-ارباۋ تاسىلدەرىن پايدالانعان. ولاردىڭ قىلمىستىق ارەكەتتەرى قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ كوز الدىندا بولدى. وسىدان كەلە ادامداردىڭ كوز جاسىنان اقشا جاساعان ارسىزداردى ەرتەرەك توقتاتۋعا بولمادى ما دەگەن سۇراق تۋىندايدى. ەڭ باستىسى تالاي ادامنىڭ كوز جاسى مەن ۋايىمىنا اينالعان 30 ميلليارد تەڭگە يەلەرىنە قايتا ما, جوق پا؟ الاياقتار سونشاما قارجىنى قايدا تىعىپ ۇستاپ وتىر؟ بۇل سۇراققا جاۋاپ جوق. وكىنىشتىسى, وڭاي جولمەن تەز بايۋدى كوزدەيتىندەر ءالى دە ارامىزدا كوپ. ادامدارىمىز ءار جىلدارى قارجى پيراميداسىنا وڭباي الدانىپ, تالاي رەت تاياق جەپ كەلە جاتسا دا, الدانا بەرەدى, اربالا بەرەدى. ونىڭ ۇستىنە, وسى كەزگە دەيىن تالاي قارجى پيراميداسىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءىسى سوتقا جەتىپ, قىلمىستارى دالەلدەنسە دە, ۇرلانعان اقشا تابىلعان ەمەس.

اقتوبە وبلىسى