وتكەن اپتادا الماتىدا قاڭتارداعى وقيعالار كەزىندە شىعىنعا باتقان شاعىن جانە ورتا بيزنەس وكىلدەرىنە العاشقى وتەماقى تولەۋ باستالعانى تۋرالى حابارلانعان ەدى. وسى ارالىقتا مەگاپوليس اكىمى دە اۋىستى. كەشە قالا اكىمى ەربولات دوساەۆ كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسىپ, قاڭتارداعى وقيعالار سالدارىنان شىعىنعا باتقان بيزنەس وكىلدەرىنە وتەماقى تولەۋدى جەدەلدەتۋ ماسەلەلەرىن تالقىلادى.
قازىر وڭىرلىك كوميسسيا شاعىن جانە ورتا بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە كەلتىرىلگەن شىعىننىڭ سوماسىن انىقتاۋ جۇمىستارىن جالعاستىرىپ جاتىر. وتكەن جۇمادا العاشقى ەكى كاسىپكەرگە تارتىپسىزدىك كەزىندە كەلتىرىلگەن زالال ءۇشىن وتەماقى تولەندى. كاسىپكەر الەكساندر تكاچەنكونىڭ «موبيلكا» ساۋدا ۇيىندەگى ۇيالى تەلەفون ساتاتىن بۋتيگى وزگەلەردىكى سياقتى تۇگى قالماي تونالىپ, قيراتىلعان ەدى. سالدارىنان 3,2 ملن تەڭگە شىعىنعا ۇشىراعان ا.تكاچەنكو بارلىق قاجەتتى قۇجاتتى راسىمدەگەننەن كەيىن, وعان تولىق كولەمدە قاراجات اۋدارىلدى. ەكىنشى كاسىپكەر اركەنجان ميرزاباەۆ «ازيا پارك» جانە «ماكسيما» ساۋدا-ويىن-ساۋىق ورتالىقتارىندا 2 بۋتيكتى جالعا الىپ, بالالار كيىمىن ساتىپ, تابىس تاۋىپ كەلسە, تارتىپسىزدىك سالدارىنان ونىڭ بيزنەسىنە 1,8 ملن تەڭگە زالال كەلتىرىلدى. وعان دا وتەماقى قاراجاتى اۋدارىلدى.
ءبىز بۇعان دەيىن دە الماتىدا تارتىپسىزدىك پەن توناۋ سالدارىنان 1 581 كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى زارداپ شەككەنىن, شىعىن سوماسى 45,6 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن حابارلاعان ەدىك. بۇعان دەيىن دە وڭىرلىك كوميسسيا شىعىندى وتەۋ تەتىكتەرىندە كىنارات بارىن انىقتاپ, ءوز تاراپىنان ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزگەن بولاتىن. اكىمدىكتىڭ ۇسىنىستارى 2022 جىلعى 1 اقپاندا ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىمەن جەدەل تۇردە كەلىسىلىپ, ۇكىمەتتىك كوميسسيا دەڭگەيىندە ماقۇلداندى. ەندى شىعىندى وتەۋ ەرەجەسىنە ءتيىستى وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلەدى. نەگىزگى وڭالتۋ شارالارى تاۋارلىق-ماتەريالدىق قۇندىلىقتارعا كەلگەن م ۇلىكتىك زالالعا قاتىستى. ەندى 5 ملن تەڭگەگە دەيىنگى ەڭ جوعارى تولەم سوماسىمەن جەڭىلدەتىلگەن مەحانيزم بويىنشا ب ۇلىنگەن جىلجىمالى ءارى جىلجىمايتىن م ۇلىككە, قالپىنا كەلتىرۋگە كەلمەيتىن جانە جوعالعان جابدىقتارعا دا شىعىندى وتەۋ جولدارى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل ءوز كەزەگىندە زارداپ شەككەن بيزنەس سۋبەكتىلەرىن كەڭىنەن قامتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
مەملەكەتتىك بيۋدجەت قاراجاتىنان بولەك قورلاردىڭ جەكە اقشاسىنان دا تولەم جۇرگىزۋ ماسەلەسى قارالا باستادى. ياعني وتەماقى تولەۋ پروتسەسىن جەتىلدىرۋ جولىنداعى ىزگى جۇمىستار جالعاسا بەرەدى.
ەسكە سالا كەتەيىك, قالانىڭ بۇرىنعى باسشىسى قاڭتاردا زارداپ شەككەن كاسىپكەرلەر كوممۋنالدىق شىعىنداردى تولەۋ 3 ايعا, ال قالاداعى كوممۋنالدىق مەنشىكتى جالعا الۋشىلاردى 6 ايعا جالعا الۋ تولەمىنەن بوساتۋعا شەشىم شىعارعان ەدى. سونىمەن قاتار «الماتى بيزنەس-2025» قالالىق باعدارلاماسى بويىنشا اينالىمداعى قاراجاتىن ەسەلەپ الۋ ءۇشىن كاسىپكەرلەرگە كەپىل ۇسىنۋ ارقىلى 10 ملن تەڭگەگە دەيىن جىلدىق 2 پايىزبەن 12 ايعا نەمەسە «الماتى» اوك ءىشىنارا كەپىلدىگىمەن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەرىلەدى. «الماتى فينانس» جشس مەن «مفو الماتى» جشس زارداپ شەككەن كاسىپكەرلەرگە نەگىزگى قارىزدى وتەۋ مەرزىمىن ۇزارتادى, ايىپپۇلدار مەن ءوسىمپۇلداردى 180 كۇنگە دەيىن شەگەرەدى.
سونداي-اق الماتى قالاسىنىڭ اكىمدىگى قالا تۇرعىندارى كوتەرگەن ماسەلەلەر قاتارىنداعى, پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ 2019 جىلعى 29 قازانداعى تاپسىرماسىنا سايكەس قالاداعى جەر تەلىمدەرىندە قۇرىلىس جۇرگىزۋگە تىيىم بار ەكەنىن مالىمدەدى. بىراق قولدانىستاعى زاڭناما مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن بۇزعان زاڭسىز ارەكەتتەر انىقتالىپ وتىر. وسىعان بايلانىستى قالا اكىمى ە.دوساەۆ بارلىق ءمان-جاي انىقتالعانعا دەيىن بەلگىلى نىسانداردا (19 ۋچاسكە), ونىڭ ىشىندە سامال-3 شاعىن اۋدانى مەن دوستىق, 125 ۋچاسكەلەرى ورنالاسقان اۋماقتا ءجۇرىپ جاتقان جۇمىستاردى توقتاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. قالا بيلىگى باق وكىلدەرىنە جوعارىداعى ءتىزىم بويىنشا قازىرگى ۋاقىتتا ءمان-جايدى انىقتاۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقانىن جانە الداعى كۇندەرى ماسەلەگە تولىعىراق تۇسىنىكتەمە بەرىلەتىنىن حابارلادى.
الماتى