«جاس قازاق»! ءان ونەرىنىڭ جاۋھارى سانالاتىن بۇل تۋىندىنىڭ داڭقى ەل ىشىندە قانشالىقتى ءماشھۇر بولسا, تۋ تاريحى سونشالىقتى مۇڭدى. ال مايدان دالاسىنان حالىق ورتاسىنا جەتۋ تاعدىرى جۇرەك تەبىرەنتەرلىك.
«جاس قازاق» – كومپوزيتور رامازان ەلەباەۆتىڭ كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, جاۋ تىلىندا اسقان ەرلىكپەن قازا تاپقان مايدانداس سەرىگى تولەگەن توقتاروۆقا قويعان ماڭگىلىك ەسكەرتكىشى.
...1942 جىلى اقپان ايىنىڭ ىشىندە بورودينو قىستاعىندا كەسكىلەسكەن سوعىس ءجۇرىپ جاتتى. جاۋ اسكەرى التى رەت قايتا-قايتا شابۋىلعا شىعادى. اسا اۋىر وتكەن التى شابۋىلدىڭ بەسەۋىن كوپتەگەن شىعىنمەن تويتارىپ, ەندى سوڭعى قيان-كەسكى ۇرىستىڭ ورتاسىنا تۇسكەندە جالىنداپ تۇرعان جاس باتىر تولەگەنگە زەڭبىرەكتىڭ جارىقشاعى ءتيىپ, اۋىر جارالانادى. ەندى قايتىپ ءومىر قىزىعىن كورە المايتىنىن بىلگەن تولەگەن جارىق دۇنيەمەن قوشتاسۋ نيەتىمەن كوزىن اشىپ, جان-جاعىنا قارايدى. ءدال سول كەزدە نەمىستىڭ جارالى وفيتسەرى بىرەۋدى اتقالى جاتقانىن كورەدى. تولەگەن اقتىق دەمىن جيىپ, نەمىستى جويۋعا بەت الادى. جارىلعان ءىشىن سول قولىمەن باسىپ الىپ, ەڭ سوڭعى كۇشىن جيناپ, جاۋعا جولبارىسشا ءبىر-اق اتىلادى. مىلتىقتىڭ دۇمىمەن باسىنان ۇرىپ نەمىستى ولتىرەدى دە, ءوزى دە سول جەردە كوز جۇمادى.
مايدان دالاسىندا جۇرگەن كومپوزيتور رامازان ەلەباەۆقا جاس باتىردىڭ ءولىمى قاتتى اسەر ەتەدى. ءىشىن كەرنەگەن قايعى مەن وكىنىش ارادا ءبىراز ۋاقىت وتكەندە سىرتقا ءان بولىپ شىعادى. العاشىندا «جاس قابىردىڭ باسىندا» دەپ اتالعان تۋىندى اتاۋى كەيىن ءانشى جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ پەن جازۋشى عابيدەن ءمۇستافيننىڭ ۇسىنىسىمەن «جاس قازاق» بولىپ وزگەرەدى. سول اتپەن ەل اراسىنا تارالىپ, تانىلادى.
بۇل تۋرالى كەزىندە قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى – جۇسىپبەك ەلەبەكوۆتىڭ جارى, عاسىر جاساعان عيبراتتى عۇمىر يەسى حابيبا ەلەبەكوۆانىڭ اۋزىنان وقيعانى قاز-قالپىندا جازىپ الۋ مۇمكىندىگى تۋعان ەدى. «جاس قازاق» جايلى اكتريسا بىلاي دەگەن ەدى سوندا:
«سۇراپىل اجال ساعاتىن ءتوندىرىپ تۇرعان مايدان شەبىن كوزىمەن كورگەن جۇسىپبەك عالامات قيىنشىلىقتاردى ءوز باسىنان وتكىزگەندەي سەزىنەتىن. 1942 جىلدىڭ قاراشاسىنان باستاپ 1943 جىلدىڭ قاڭتارىنىڭ اياعىنا دەيىن ءۇش اي بويى جاۋىنگەرلەرگە بەرگەن كونتسەرتى سانالى عۇمىرىنىڭ ماعىنالى بولشەگىندەي بولعانى راس. مايداننان ەلگە جۇرگەلى تۇرعاندا, اياعىندا شاڭعى, ارقاسىندا اككوردەون, ونە بويىن تەر جاۋىپ كەتكەن رامازان ەلەباەۆ ەنتىگىن باسا الماي: «ۇلگەردىم-اۋ ايتەۋىر, جۇساعا, ۇيرەنە كورىڭىز. وسى ءانىمدى ەلگە جەتكىزىڭىز! ەل ەسىندە قالارلىقتاي ارتىمدا ەسكەرتكىش بولىپ وسى ءان قالسا ارمانىم جوق!» دەپ ءالى سياسى دا كەۋىپ ۇلگەرمەگەن ايگىلى ءانىن جۇسەكەڭنىڭ قولىنا تابىستاپ, اماناتتايدى. ءسويتىپ, جۇسەكەڭ وزىمەن بىرگە مايدان دالاسىنان «جاس قازاقتى» دا الا كەلگەن ەدى», دەپ ەسكە الادى اكتريسا.
ءاندى الىپ, امانات جۇگىن ارقالاعان ءانشى قايتار جولدا وتاربادا وزىمەن بىرگە كەلە جاتقان جازۋشى اعاسى عابيدەن مۇستافينگە قولقالاپ وتىرىپ الگى انگە ءسوز جازعىزادى. مايدان دالاسىنداعى كۇيدى كوزبەن كورىپ, ىشپەن دە سەزىنىپ كەلگەن قالامگەر از عانا ويلانىپ وتىرىپ:
...قار جامىلعان كەڭ دالا
قانعا بوگىپ,
گۇرىلدەيدى سۇم اسپان ءولىم توگىپ.
جاس قازاق,
مۇرتتاي ۇشتى ۋرالاپ.
التىن شاپاق, اق يەك اتقاندا تاڭ,
قالعانىنشا دەنەدە ءبىر قاسىق قان.
جاس قازاق,
جاتتى جاۋىن جانىشتاپ.
سول بەتىندە جان بەردى ول,
تۇرمادى,
ارى ءۇشىن ەلىنىڭ بوپ قۇربانى.
جاس قازاق,
ءبارىڭ سوعان ۇقساپ باق!
دەگەن ولەڭ جولدارىن توگىپ-توگىپ جىبەرەدى. ءسوز اۋەنگە قۇيىپ قويعانداي بىردەن ۇيلەسە كەتەدى.
«رامازانعا بەرگەن ۋادەم اقتالسا, وت كەشىپ جۇرگەن اسىل ازاماتتىڭ الدىندا بورىشىمدى وتەگەنىم» دەپ وزىنە ءوزى سەرت بەرگەن جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ ەلگە كەلگەن سوڭ ءاندى العاش رەت ءوزى ورىنداپ, كوپشىلىككە تانىستىرادى. ەستى ءانشىنىڭ ورىنداۋىنداعى «جاس قازاق» حالىقتىڭ جۇرگەنىنەن بىردەن ورىن الادى. ەل اراسىندا اۋىزدان اۋىزعا ءوتىپ, تەز تارالادى.
جۇسىپبەك ەلەبەكوۆ سوعىس دالاسىنان اكەلگەن بۇل باتىرلىق ءان شىن مانىندە ونەرگە قوسىلعان جاڭالىق بولدى. ويتكەنى «جاس قازاق» بۇكىل مايدان كورىنىسىن سۋرەتتەگەن, سوعىس دالاسىندا قىرشىننان قيىلعان بوزداقتاردىڭ ارمانىن جەتكىزگەن جاۋىنگەر سالەمدەمەسى ەدى.
پوەزيادا جىر جولبارىسى جامبىل جاباەۆتىڭ «لەنينگرادتىق ورەنىم!» دەگەن ولەڭى مايدانداعى جاۋىنگەرلەرگە رۋحاني كۇش بەرىپ, جاۋعا شابۋىل جاساردا الدىنا ۇستاعان جالاۋداي اسەر ەتسە, «جاس قازاق» ءانى دە ارتتاعى ەلگە سولاي اسەر ەتتى. ەل جۇرەگىن تەربەتەر زارلى ۇنمەن قوسا, بويىنا كۇش, قۋات بەرىپ, جاۋعا دەگەن وشپەندىلىك ءورشي ءتۇستى. «جاس قازاق» ءانى ءوزىنىڭ ىزالى, زارلى, كەكتى, قاجىرلى كۇشىمەن سول ۋاقىتتا شىن مانىندە بۇكىل قازاق دالاسىنىڭ, بەيىبىت كۇندى اڭساعان جالىندى جاستاردىڭ ايبىندى ءانۇرانىنداي ەدى.
الايدا... الايدا ەڭ وكىنىشتىسى, «جاس قازاعىن» ەرەكشە اماناتتاعان جالىندى جاس رامازان ءانىن ۇلكەن ساحنادان ءبىر تىڭداپ ۇلگەرمەگەن كۇيى مايدان دالاسىندا قىرشىننان قيىلىپ, ءۇزىلىپ كەتە باردى...