بىرنەشە مەملەكەتتىڭ اۋماعىن كەسىپ ءوتىپ, الىپ دالانىڭ القاسىنداي كىشى ارال تەڭىزىنە قۇياتىن سىرداريانىڭ سوڭعى جىلدارى مازاسى كەتىپ-اق تۇر. ەگىن-تەگىننىڭ ۋاقىتىندا ارناسى تومەندەپ, قىستا كەمەرىنە قايتا كەلەتىن وزەننىڭ قازىرگى كەيپى ءتىپتى ادام ايارلىق. ارناسى ورتايىپ قالعان داريانىڭ باياعى دۇلەي مىنەزىن ساعىنا باستاعاندايمىز. بيىل وبلىس ديقاندارى ەگىلەتىن كۇرىش كولەمىن قىسقارتىپ, وزەن سۋىنىڭ ءار تامشىسىن ساناپ ءجۇرىپ ناۋقاندى اۋپىرىممەن وتكىزدى.
ەگىستىك سۋى تارتىلعانمەن, داريا جىلداعى دەڭگەيىنە جەتە الماي تۇر. ماسەلەگە تۇرعىندار دا نازار اۋدارىپ, الەۋمەتتىك جەلىلەردە كەي تۇستارى جىلعالانىپ قالعان داريانىڭ سۋرەتتەرىن جارىسا جاريالاپ جاتىر. ءتىپتى «وزەن وسى ارادان ءۇزىلىپ تۇر, اعىس توقتاعان» دەگەن دە اقپاراتتار تارالۋدا. جۇرت وسى ماسەلەگە بايلانىستى ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ نەندەي شارا قولدانىپ جاتقانىن بىلگىسى كەلەدى.
ەلدى الاڭداتقان ماسەلەگە بايلانىستى ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگى الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى اقپارات بەرىپتى. وندا ارال-سىرداريا باسسەينىندە 2019 جىلدان باستاپ سۋدىڭ ازايۋى جالعاسىپ كەلە جاتقانى ايتىلادى.
وزەن ارناسىنداعى احۋال قىرعىزستان, تاجىكستان جانە وزبەكستان اۋماعىنداعى سۋ شارۋاشىلىعى جاعدايىنا جانە كوبىنەسە قىرعىزستاننىڭ توقتوعۇل سۋ قويماسىنداعى كولەمگە تىكەلەي بايلانىستى. بيىل توقتوعۇلدا سۋدىڭ جيناقتالۋى 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 5 ملرد تەكشە مەترگە كەم بولعان.
تاجىكستان جانە وزبەكستان ەلدەرىندە ۆەگەتاتسيا كەزەڭى قازاننىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاساتىنى تاعى بار. وسى جىلعى قاراشادا مەملەكەتارالىق ۇيلەستىرۋ سۋ شارۋاشىلىعى كوميسسياسىنىڭ كەزەكتى 81-وتىرىسىندا سىرداريا وزەنىنىڭ باسسەينى بويىنشا 2021 جىلعى ۆەگەتاتسيالىق كەزەڭنىڭ قورىتىندىلارى شىعارىلىپ, 2021-2022 جىلعى سۋارۋ ماۋسىمىندا مەملەكەتتەردىڭ سۋ الۋ ليميتتەرى, نارىن-سىرداريا سۋ قويمالارى كاسكادىنىڭ بولجامدى جۇمىس رەجىمى كەلىسىلەدى.
داريا ارناسىنداعى جاعدايدى جەرگىلىكتى وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى باۋىرجان شامەنوۆ, ارال-سىرداريا باسسەيندىك ينسپەكتسياسى باسشىسى سەيىلبەك نۇرىمبەتوۆ, «قازسۋشار» رمك قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جورابەك ەرنازاروۆ باق وكىلدەرىنە ءتۇسىندىرىپ ءوتتى.
وبلىستىق تابيعي رەسۋرستار جانە تابيعات پايدالانۋدى رەتتەۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى باۋىرجان شامەنوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىركۇيەك ايىنان باستاپ شاردارا سۋ قويماسىنان سىرداريا وزەنىنىڭ تومەنگى اعىسىنا جىبەرىلىپ جاتقان سۋ كولەمى 30 تەكشە مەتر بولىپ تۇر. بۇل, ارينە, جىلداعىدان از. وسىعان بايلانىستى وبلىس اكىمدىگى پرەمەر-مينيسترگە جانە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنە قىرعىزستان, تاجىكستان, وزبەكستان مەملەكەتتەرىمەن سىرداريا وزەنىنىڭ تومەنگى اعىسىنا سۋ جىبەرۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ماسەلەسى بويىنشا كەلىسسوزدەر جۇرگىزۋ جونىندە ۇسىنىستار جولداعان. سونىمەن قاتار 18 قازاننان باستاپ شاردارا سۋ قويماسىنان سىرداريا وزەنىنىڭ تومەنگى اعىسىنا سەكۋندىنا 50 تەكشە مەتر سۋ تاستالۋدا.
ترانسشەكارالىق وزەن سانالاتىن سىردارياداعى سۋ كولەمىن جىلىنا ەكى رەت حالىقارالىق كوميسسيا ارنايى تەكسەرەدى. وسى كوميسسيا وتىرىسىندا بيىل سىرداريا وزەنى ارقىلى قازاقستان اۋماعىنا ءساۋىر مەن قىركۇيەك ايلارىندا 4 ملرد تەكشە مەتر سۋ كەلەتىنى بولجانعان. قازىر سونىڭ 60 پايىزى عانا جەتىپ وتىر. كوكساراي سۋ رەتتەگىشى جانە شاردارا سۋ قويماسىندا تولىق پايدالانۋعا جانە شەكتى پايدالانۋعا 650 ملن تەكشە مەتر سۋ قالدى.
– وسىنداي سەبەپپەن قىركۇيەك جانە قازان ايلارىندا جوعارىدان كەلىپ جاتقان سۋ كوبەيگەن جوق. قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستىڭ شەكاراسىنان 60-65 تەكشە مەتر, ال قىزىلوردا قالاسى تۇسىنان 66 تەكشە مەتر سۋ ءوتىپ جاتىر, – دەدى ارال-سىرداريا باسسەيندىك ينسپەكتسياسى باسشىسى سەيىلبەك نۇرىمبەتوۆ.
«قازسۋشار» رمك قىزىلوردا وبلىسى بويىنشا فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى جورابەك ەرنازاروۆ ەگىستىك سۋارۋ ماۋسىمى كەزىندە قىزىلوردا سۋ تورابىنان تومەنگى اعىسقا 75-80 تەكشە مەتر سۋ جىبەرىلىپ وتىرعانىن, نەگىزسىز اقپاراتقا سەنۋگە بولمايتىنىن ايتادى.
ورتاق داريانى پايدالانۋدا ويلاسار ماسەلەنىڭ كوپ ەكەنى راس. ونىڭ ۇستىنە رەسمي بيلىك وكىلدەرى وزەن سۋىنىڭ ازايۋى 7-8 جىلدا قايتالانىپ وتىراتىن قۇبىلىس ەكەنىن ايتىپ, ابىرجىعان ەلدى سابىرعا شاقىرۋدا. بىراق بۇل ءۋاج داريانىڭ قازىرگى جايىن كورىپ وتىرعان جۇرتتىڭ كوڭىلدەگى الاڭىن باسا الماي تۇرعانى انىق.