كەشە استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءماجىلىس زالىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى-2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزىن سارالاعان قالا اكتيۆىنىڭ كەڭەيتىلگەن ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بايانداما جاسادى.
كەشە استانا قالاسى اكىمدىگىنىڭ ءماجىلىس زالىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «قازاقستان جولى-2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىنىڭ ەلىمىز ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزىن سارالاعان قالا اكتيۆىنىڭ كەڭەيتىلگەن ءماجىلىسى بولىپ ءوتتى. وندا استانا قالاسىنىڭ اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ بايانداما جاسادى.
«بيىلعى جولداۋ ءبىز ءۇشىن ورتالىق ويدى سارالاپ, ونىڭ ءاربىر ءتۇيىنىن جاڭالاپ تۇرعان, حالىق بولىپ بىرىگىپ, قوعام بولىپ جۇمىلىپ اتقارار ەڭ باستى قۇجات... ءسوز جوق, وسىناۋ تۇتاس حالقىمىز ءۇشىن ورتاق تاريحي جولدا ەل ورداسى استاناعا جۇكتەلەتىن مىندەتتىڭ ورنى ايرىقشا, جۇگى سالماقتى بولماق. مۇنى ەلباسى ءوز جولداۋىندا قالامىمەن قاداپ, شەشىمىمەن شەگەلەپ بەردى», دەپ باستادى بايانداماسىن يمانعالي تاسماعامبەتوۆ. ودان ءارى بايانداماشى يننوۆاتسيا, عىلىمي قامتىمدى ەكونوميكا, اگروونەركاسىپتىك كەشەن, ەنەرگەتيكالىق جانە كولىكتىك سالالارداعى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, الەۋمەتتىك سالاداعى قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ ارقىلى قازاقستاندىقتاردىڭ الەۋەتىن اشۋ سىندى ەلباسىنىڭ جولداۋىندا جۇكتەلگەن ناقتى تاپسىرمالاردى جىكتەي كەلىپ, استانانىڭ تاياۋ بولاشاقتاعى دامۋ باعدارىنا كەڭىنەن توقتالدى.
جولداۋدا ۇكىمەت بيىل ءىجو ءوسىمىن 6-7 پايىز دەڭگەيىندە قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىستى ەكەندىگى اتاپ كورسەتىلگەن بولاتىن. اكىمنىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى قالا ەكونوميكاسىنىڭ ءوسىمى شامامەن تۇراقتى تۇردە 7 پايىز دەڭگەيدى كورسەتىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ باس قالاسىندا جالپى وڭىرلىك ءونىم ءوندىرۋ كولەمىنىڭ ءوسىمىن 8-9 پايىزعا جەتكىزۋ ءۇشىن تولىق ەكونوميكالىق مۇمكىندىكتەرى بار. جولداۋدا اتاپ كورسەتىلگەنىندەي, 2050 جىلعا تامان ەلىمىزدە ءىجو كولەمىن جان باسىنا شاققاندا 4,5 ەسەگە ۇلعايتىپ, قازىرگى 13 مىڭ دوللاردان 60 مىڭ دوللارعا دەيىن ارتتىرۋ ماسەلەسى كوزدەلگەن. بۇگىنگى ناقتى ەسەپتىك كورسەتكىشتەر بويىنشا, استانادا 2017 جىلعا قاراي بۇل كورسەتكىش 4,7 ميلليون تەڭگە نەمەسە 30 مىڭ دوللارعا جەتەتىن بولادى.
ەلىمىزدىڭ بولاشاق دامۋ بەلەستەرىن ايقىنداعان بۇل جولداۋدا 2050 جىلعا قاراي ەلىمىز بويىنشا ەڭبەك ونىمدىلىگىن 24,5 مىڭنان 126 مىڭ دوللارعا دەيىن ارتتىرۋ مىندەتى قويىلعان. ەلوردادا بۇل كورسەتكىش قازىرگى كۇننىڭ وزىندە ادام باسىنا شاققاندا 36 مىڭ دوللاردان اينالىپ وتىر. 2016 جىلى قالاداعى يندۋستريالىق پارك اۋماعىندا جاڭادان 30 ءوندىرىس ورنى ىسكە قوسىلىپ, يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىنداعى كاسىپورىندار تولىق قۋاتىندا جۇمىس ىستەي باستاعاندا جانە №3 جەو-نىڭ العاشقى كەزەڭى ىسكە قوسىلعاندا باس قالامىزداعى ەڭبەك ونىمدىلىگى جان باسىنا شاققاندا 42 مىڭ اقش دوللارىنا جەتكىزىلەتىن بولادى.
قالا اكىمى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ جولداۋدا جۇكتەلگەن مىندەتتەردى ورىنداۋ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانى ويداعىداي جۇزەگە اسىرىپ, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى جۇيەلى تۇردە دامىتۋدى جالعاستىرۋعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەندىگىن ەرەكشە اتاپ كورسەتتى. قازىر استانادا 598 گەكتار اۋماقتا قانات جايعان يندۋستريالىق پارك ءساتتى دە تابىستى جۇمىس ىستەۋدە. مۇندا ينۆەستورلارعا قولايلى تەحنيكالىق جاعدايلار جاسالعان. پاركتە جالپى ينۆەستيتسيالىق كولەمى 181 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن 49 جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ 19-ى قازىردىڭ وزىندە بەلسەندى تۇردە جۇمىس ىستەۋگە كىرىسسە, قالعان 30-ى ىسكە قوسىلۋ ۇستىندە. جالپى, يندۋستريالىق پاركتەگى اتالعان جوبالاردىڭ بارلىعى 2016 جىلعا قاراي تولىق جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. سول كەزەڭدە ەلوردا جوعارى كورسەتكىشتەرى بار الەۋەتتى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالعا قول جەتكىزەدى. تەك 2017 جىلدىڭ وزىندە يندۋستريالىق پارك اۋماعىنداعى كاسىپورىنداردىڭ جىل سايىن وندىرەتىن ءونىمى 150 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن بولادى. مۇندا 8 مىڭنان استام جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, قالا بيۋدجەتىنە 70 ميلليارد تەڭگەدەن استام كىرىس كىرەدى. وسى ءبىر ءوندىرىس اۋقىمى ارتقان يندۋستريالىق ورتادا تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردەگى قازاقستاندىقتاردىڭ ۇلەسى 70 پايىزعا جەتەدى دەپ كۇتىلۋدە.
پرەزيدەنت جولداۋىندا «ورتا جانە شاعىن بيزنەستىڭ ۇلەسى ارتقان سايىن قازاقستاننىڭ دامۋى دا ورنىقتى بولا ءتۇسەدى» دەگەن قاعيدات ناقتى كورىنىس تاپقان, دەدى ودان ءارى بايانداماشى. بۇگىنگى كۇنى استانانىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىم ءوندىرۋ كولەمىندەگى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ ۇلەسى 60 پايىزدان اسادى. وسى سالادا 190 مىڭ ادام جۇمىس ىستەيدى, بۇل باس قالاداعى ەڭبەككە جارامدى ادامنىڭ بەستەن ەكى بولىگى, دەپ جالعاستىردى ءسوزىن قالا اكىمى. بۇگىندە جۇمىسىن بەلسەندى جۇرگىزىپ كەلە جاتقان شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەردىڭ سانى – 47 مىڭ. قالامىزدا شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتى قولداۋ جۇيەلى جولعا قويىلعان. تەك «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ شەڭبەرىندە عانا 2017 جىلعا قاراي شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسىنىڭ سانى 54 مىڭ بىرلىككە دەيىن ارتتىرىلماق. بۇگىنگى تاڭدا قالا الدىندا تۇرعان باستى مىندەتتەردىڭ ءبىرى – 2020 جىلعا قاراي جالپى وڭىرلىك ءونىم ءوندىرۋ كولەمىندەگى قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنىڭ ۇلەسىن 80 پايىزعا دەيىن جەتكىزۋ.
مەملەكەت باسشىسى بيىلعى جولداۋىندا ەل ازاماتتارىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىنا قولايلى ءۇش ماڭىزدى مىندەتتى اتاپ كورسەتتى, دەدى بايانداماشى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداعى ەڭ سالماقتى مىندەت – قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن ارتتىرۋ. بۇل – جولداۋدا اتاپ كورسەتىلگەن حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعىن 80 جاسقا دەيىن جەتكىزۋگە تىكەلەي ىقپال ەتەتىن مىندەت. بۇل رەتتە ەڭ الدىمەن, بالالاردىڭ دەنساۋلىعىن جاقسارتۋعا بارىنشا باسىمدىق بەرۋ قاجەت. وسى سالاعا جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى, بىلىكتى دارىگەرلەردى تارتىپ, جاڭا ءادىستەمەلەر ەنگىزۋ بارىنشا ماڭىزدى. وسىعان بايلانىستى قالا اكىمى قالالىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنا ەلباسى العا قويعان تاپسىرمالاردى ءىس جۇزىنە اسىرۋ ءۇشىن ءتيىستى تاراپتارمەن بىرلەسە وتىرىپ كەشەندى باعدارلاما ازىرلەۋدى تاپسىردى.
«كورىپ وتىرسىزدار, ەلباسىنىڭ بيىلعى جولداۋى – مەملەكەتىمىزدىڭ ستراتەگيالىق جولىن عانا ەمەس, تۇتاس حالقىمىزدىڭ «ماڭگىلىك ءوسىپ-وركەندەۋگە», دەگەن تالاسسىز ۇمتىلىسىن قوردالايتىن قۇجات. قوعامنىڭ «قازاق ەلىنىڭ ۇلتتىق يدەياسى قانداي بولۋى كەرەك؟» دەگەن كەرەكتى ساۋالىنا ەلباسىنىڭ دەرەكتى جاۋابى. بولاشاعىمىزعا باعدار بەرەتىن, ۇلتتى ۇيىستىرىپ, ۇلى ماقساتتارعا جەتەلەيتىن جاسامپاز يدەيا», دەپ اتاپ كورسەتتى يمانعالي تاسماعامبەتوۆ. قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, ينتەللەكتۋالدىق الەۋەتىنە ءار قازاقستاندىق سەنىممەن قاراۋى كەرەك. وعان نەگىز جوق ەمەس. ەلىمىز تاۋەلسىز ءارى قارقىندى دامۋ جولىن تاڭدادى. ونىڭ ءتۇپ تامىرىندا بەيبىتشىلىك پەن العا ۇمتىلۋ قۇندىلىقتارى قاتار جاتىر. «ماڭگىلىك ەل» ەلىمىزدىڭ ۇلتتىق يدەياسى – ىرگەلى ەلىمىز بەن كەمەل كەلەشەگىمىزدىڭ ءتۇپ قازىعى, دەپ قورىتىندىلادى «قازاقستان جولى-2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋداعى اسقارالى ماقسات-مىندەتتەردى سارالاۋعا ارنالعان قالا اكتيۆىنىڭ القالى جيىنىنداعى ءسوزىن قالا اكىمى.
ەلباسىنىڭ «قازاقستان جولى-2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىندا ايتىلعان ماقسات-مىندەتتەردى سارالاعان قالالىق اكتيۆتىڭ وسى القالى جينالىسىندا ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى, پروفەسسور عاريفوللا ەسىم, «Nazarbayev University Research and Innovation System» (NURIS) مەكەمەسىنىڭ باس ديرەكتورى قانات بايعارين, استانا قالاسىنىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى مەيىربەك ءماجيتوۆ, «استانا قالاسىنىڭ باس جوسپارى عزجي» جشس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى گۇلنار قۇسايىنوۆا جانە باسقالار ءسوز سويلەپ, كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەرگە بايلانىستى ويلارىن ورتاعا سالدى.
جىلقىباي جاعىپار ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.
––––––––––––––––
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.