ناۋرىز - جىل باسى

قاز جايلاۋىن ساز دەيمىن,

ناۋرىزدان سوڭ جاز دەيمىن.

كولدەن ۇشقان قازدايمىن,

ناۋرىزدان سوڭ جازدايمىن («قوبىلاندى باتىر» جىرىنان), – دەگەن جولدار «ناۋرىز» پارسى ءسوزى بولعانىمەن, كونە تۇركىلەرگە جانە قازاقتارعا ەرتە زاماننان كىرىگىپ, ءسىڭىپ كەتكەندىگىن دالەلدەيدى. سوندىقتان دا, قازاقتار «ناۋرىزدان سوڭ جازدايمىن» دەپ ناۋرىزدىڭ كوكتەم مەزگىلى ەكەندىگىن ايتقان, ياعني كونە تۇركىلەر, قازاقتار ناۋرىز مەرەكەسىن جىل باسى رەتىندە عانا ەمەس, كوكتەمنىڭ, جىلۋلىقتىق كەلۋى, تابيعاتتىڭ جاڭارۋى رەتىندە دە تويلاعان. جىل سايىن بۇل مەيرام ءاربىر ايماقتا جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلادى.  

سونىڭ ىشىندە «اينالاڭدى نۇرلاندىر» جوباسى اياسىندا جەتەكشىلەرىمىز تەميرباەۆا ك.ا. جانە قۇربانوۆا ل.س. ۇيىمداستىرۋىمەن  2021 جىلدىڭ 17 ناۋرىز كۇنى ساعات 12:00 دە ZOOM پلاتفورماسىندا «گەوەكولوگيا جانە تابيعاتتى باسقارۋدى پايدالانۋ» «7M05209» ماماندىعى 1 كۋرس ماگيسترانتى جانە «ەكولوگيا» «6ۆ05202» 2 كۋرس ستۋدەنتتەرى اراسىندا ناۋرىز مەرەكەسىنە وراي «ناۋرىز – جىل باسى!» تاقىرىبىندا اشىق تاربيە ساعاتى وتكىزىلدى. ءبىلىم, بىلىك, ارەكەت داعدىلارىن ۇيرەتۋ مەن مەڭگەرتۋ پروتسەسى - ءومىر مەن ەڭبەككە بەيىمدى ەتىپ دايارلاۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى. وقىتۋ پروتسەسىندە ءبىلىم مەن تاربيە ماقساتتارى جۇزەگە اسادى. تاربيە ساعاتىن ۇيىمداستىرۋ بارىسىندا, تاربيەلىك ءىس-شارالاردى وتكىزۋ ستسەناريلەرىن جاساۋدا, پەداگوگيكالىق قارىم-قاتىناس قۇرالدارىن, باسقارۋ ستيلدەرىن ناتيجەلى قولدانۋعا كاسىموۆا ر.س. دارىستەرى نەگىز بولدى.

كوكتەمنىڭ جارقىن مەرەكەسى – اعاش بۇرشىكتەپ, ءتورت ت ۇلىك مال تولدەيتىن, اڭ-قۇستىڭ تۇقىمى ءوربىپ, ۇلى تابيعات جاڭاراتىن جىل باسى. حالىقتىڭ ەجەلگى نانىم-سەنىمى بويىنشا بۇل كۇنى بۇكىل تابيعاتقا, تىرشىلىك يەسىنە ەرەكشە سەزىم, قاسيەت, قۋات نۇرى قۇيىلادى. تابيعات پەن ادام اراسىنداعى ۇيلەسىمدىلىك ارتا تۇسەدى. جەر-جەردە ءار ۇلتتىڭ وتاۋى تىگىلىپ, ۇلتتىق كيىمدەرى كيىلسە, ويىندارى وينالسا, جاستاردىڭ مەرەكەنى تويلاۋعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى ارتاتىن بولسا, وسى ورتاق مەرەكە ارقىلى ەلىمىزدىڭ ءبىر ەكەندىگىن ساناسىنان وتكىزۋگە ىقپالىن تيگىزەدى دەپ ويلايمىن. وسى ورايدا ستۋدەنتتەردىڭ ناۋرىز مەرەكەسى جونىندەگى بىلگەن-تۇيگەندەرى تولىقتىرىلدى. مەرەكەنىڭ تاريحىنان باستالىپ, قازاق حالقىنىڭ سالت-داستۇرلەرى تۋرالى مالىمەتتەر ايتىلدى.

تاربيە ساعاتىمىزدىڭ باستى يدەياسى: كەزىندە ۇمىتىلعان حالىقتىق مەيرامدى قايتا جانداندىرۋ, ياعني مەيرامنىڭ رۋحاني قۋاتىن تاربيە, ءتالىم ارناسىنا اينالدىرۋ, جاستاردىڭ وتانعا, ەلگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىك سەزىمدەرىن قۇنارلاندىرۋ.

بۇل كۇنى جاقسى تىلەك تىلەۋ, كەشىرىم سۇراۋ, تابىسۋ سياقتى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەر كورىنىس الىپ, كەيىنگى ۇرپاقتار سونداي جاقسى ونەگەدەن ۇلگى العان. سوندىقتان دا ناۋرىزدىڭ ايرىقشا ۇلگى-ونەگەلىك, ءسان-سالتاناتتىق, قادىر-قاسيەتتىلىك, ءتالىم-تاربيەلىك, نىشان بەلگىلەرى مەن تانىم ۇعىمدارىنىڭ ۇلگى تۇرلەرى وتە كوپ. ونىڭ بارلىعى ءار ادامدى جوعارى سانالىلىققا, باۋىرمالدىققا, ونەگەلىككە, ىزگىلىككە باۋرايدى. دەمەك, قازىرگى كەزەڭدە ۇلتتىق كەلبەتىمىزدى جوعالتىپ الماۋىمىز ءۇشىن, ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى ءارى قاراي تابىستى دامىتۋ ءۇشىن ءداستۇرلى مادەنيەتىمىزدىڭ رۋحاني بايلىعىن ۇمىتپاي, ولاردى زاماناۋي تالاپتارعا ساي سيپاتتا ناسيحاتتاي تۇسۋگە ءتيىستىمىز. مەنىڭ ويىمشا, ۇلتتىق مەرەكەنى ناسيحاتتاۋدىڭ تاعى ءبىر جولى بۇل – بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى ءجيى-ءجيى جازىپ, جاستاردىڭ ساناسىنا ماعىناسىن, سالماعىن جەتكىزە ءبىلۋ.

قورىتا ايتقاندا, ناۋرىز مەرەكەسىنىڭ كەلۋى بارىمىزگە ەرەكشە كۇش-جىگەر سىيلاپ, بولاشاققا دەگەن سەنىمدى نىعايتادى. ەلىمىزدىڭ تاتۋلىعىن, بىرلىگىن نىعايتاتىن  مەرەكە. بۇل ناۋرىز مەرەكەسىن اسىعا كۇتەتىنىمىز دە سودان بولسا كەرەك.

راحيمباەۆ ا.ر.

ءال-فaرaبي aتىندaعى قaزۇۋ-ڭ تۇرaقتى دaمۋ بويىنشa جانە يۋنەسكو كaفەدرaسىنىڭ 1 كۋرس مaگيسترaنتى