1994 جىل. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ جىلداعى ادەتىمەن ءبىزدىڭ وبلىسقا ەگىن وراعى باستالعان تۇستا كەلدى. ەلباسىن سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ, قىزىلجار قالاسىنىڭ اكىمدەرى, وبلىس, قالا باسشىلارى, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى جانە جۋرناليستەر قالا اۋەجايىندا قۇرمەتپەن قارسى الدى.
پرەزيدەنت ۇشاقتان تۇسىسىمەن قالامىزدا جاڭادان سالىنىپ, ىسكە قوسىلعالى تۇرعان ماكارون فابريكاسىنا باردى, ونىڭ سالتاناتتى اشىلۋىندا ءسوز سويلەپ, قۇرىلىسشىلاردى, وسى قۇرىلىستى جۇرگىزىپ, ءونىم شىعارىپ وتىرعان تۇركيالىق باسشىلاردى قۇتتىقتاپ, راحمەت ايتتى. فابريكانى جوعارى سورتتى بيدايمەن قامتاماسىز ەتۋشىلەر ءبىزدىڭ وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىق قىزمەتكەرلەرى بولماقشى. ءويتكەنى, ماكارون وندىرۋگە لايىقتى بيداي ءبىزدىڭ جەرىمىزدە وسىرىلەتىن كورىنەدى. ونىڭ ناندىق قاسيەتى جوعارى بولسا, سورتى دا قاتتى, كۇشتى بولىپ كەلەدى ەكەن.
ماكارون فابريكاسىنىڭ العاشقى ونىمدەرى جۇرتشىلىقتى ەلەڭ ەتكىزگەنى انىق. “سۇلتان” دەپ ات قويىلعان كەسپە, ۆەرميشەل جانە باسقا دا تولىپ جاتقان ۇننان جاسالعان تاعام تۇرلەرى بۇرىن بۇل وڭىردە ءدال مۇنداي جوعارى ساپالى, ءارى اسا مادەنيەتتىلىكپەن جاسالىپ كورمەگەن. سودان دا بولۋ كەرەك, اتالمىش ونىمگە قالالىقتاردىڭ سۇرانىسى بىردەن ارتتى.
“شەتەلدىك ينۆەستيتسيا دەگەنىڭ وسى بولسا, بۇل وتە دۇرىس, ءارى مەزگىلىندە بولعان يگىلىكتى ءىس بولدى”, – دەستى جينالعان كوپشىلىك ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ.
ءيا, بۇل ءوزى حالىقتىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىنىڭ كۇيزەلىپ, ەلدىڭ نارىق دەگەننىڭ زاڭىنا باستىعا الماي تۇرعان كەزى ەدى. مىناۋ ءبىر قاراڭعى جەرگە ساۋلە تۇسكەندەي, الدا جارىق بارىن مەڭزەگەندەي وقيعا بولدى.
1993 جىلى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مىنا اشىلىپ وتىرعان ءوندىرىس ورنى ىرگەتاسىنىڭ العاشقى كىرپىشىن ءوز قولىمەن قالاعان ەدى. مىنە, ءبىر جىلدان كەيىن سول فابريكانىڭ اشىلۋ ءراسىمىن جاساپ وتىر. “سۇلتان” ماكارون فابريكاسىنىڭ ساياسي جاعىنان دا ءمان-ماعىناسى زور-تىن.
پرەزيدەنت بۇدان كەيىن جاڭادان سالىناتىن قازاق كلاسسيكالىق گيمنازياسىنىڭ ىرگەتاسىنا ءوز قولىمەن كىرپىش قالادى. حالىق كوپ جينالدى. قۋانىشتا شەك بولعان جوق. ەلىمىز تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەنگە دەيىن قىزىلجاردا ءبىر-اق مەكتەپ-ينتەرنات بولاتىن. ول دا قالالىق ەمەس, وبلىستىق. اۋقاتى تومەن وتباسىلاردىڭ بالالارى مەن جەتىم بالالار ءار اۋىلدان كەلىپ, وسى مەكتەپ-ينتەرناتتا وقيتىن. ەندى, مىنە, قىزىلجاردا قازاق گيمنازياسىنىڭ ءۇيى بوي كوتەرىپ, قالانىڭ قارادومالاق بالالارى ءبىلىم كاۋسارىنەن سۋسىندايتىن بولادى. بۇل دا ۇلكەن جەتىستىك, ۇلكەن جەڭىس. پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءوزى بۇلدىرشىندەرىمىز ءۇشىن بىلىمگە جول اشىپ بەرىپ وتىر, دەسەك ارتىق ايتقانىمىز ەمەس.
ءيا, كەزىندە قىزىلجاردا 6 مەشىت-مەدرەسە بولعان. قازاق, تاتار بالالارى وسى مەدرەسەلەردەن ءبىلىم, تاربيە الىپ, ولاردىڭ اراسىنان اتاقتى كومپوزيتور اقان قورامسا ۇلى, اقيىق اقىن ماعجان جۇماباەۆ جانە تاتاردىڭ ءىرى اقىندارىنىڭ ءبىرى احمەت ورازاەۆ قىزىلجاري, تاعى باسقا دا ەل-جۇرتقا ەسىمدەرى بەلگىلى ادامدار شىققان. بەلگىلى سەبەپتەرمەن ول مەدرەسەلەردىڭ دە, سونداي-اق كەيىننەن اشىلعان جالعىز قازاق مەكتەبىنىڭ دە قاراسى جويىلعان-تۇعىن.
قىزىلجار قازاقتىڭ قالاسى بولماعانداي, مۇندا قازاق دەگەن حالىق تىرشىلىك قۇرماعانداي بولدى عوي ءبىر زامانداردا. ءوز قولىمىز ءوز اۋزىمىزعا جەتكەندەي جاعدايعا كەلگەن بۇگىندە قىزىلجاردا قازاق مەكتەپتەرى اشىلىپ جاتىر, ءالى دە اشىلا بەرەتىنىنە سەنىم مول. حالقىمىزدىڭ انا ءتىلىن قۇرمەتتەۋى, وعان بەت بۇرۋى, ۇرپاقتارىمىزدىڭ جاپپاي ءوز ءتىلىن, ءدىلىن, ءدىنىن, جانە تاريحىن بىلۋگە تالپىنۋى, ۇمتىلۋى وسى سەنىمىمىزدى راستاي تۇسەدى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ سول جولعى ساپارىندا قالامىزدىڭ ورتالىعىنداعى ماعجان الاڭىندا بولىپ, ۇلى اقىننىڭ ەسكەرتكىشىنە گۇل شوقتارىن قويدى. الاڭعا جينالعان حالىقتا قيساپ جوق. پرەزيدەنتپەن كوپشىلىك سويلەسىپ قالعىسى كەلەدى. كوكەيىندە جۇرگەن وي-پىكىرىن ايتقىسى كەلەتىن دە, تۇرمىس جاعدايىنىڭ اۋىرلاپ بارا جاتقانىن جەتكىزگىسى كەلەتىن دە ادامدار بار. ونىڭ ۇستىنە قالادا دا, اۋىلدا دا جارىعى قۇرعىر بىردە جانىپ, بىردە سونەتىن. كوپ قاباتتى ۇيلەردى جىلىتۋ دا ۇلكەن پروبلەماعا اينالعان ەدى. وسىنداي قيىن-قىستاۋ شاقتا حالىقتىڭ دا, ءار ساتىداعى باسشىلاردىڭ دا باستارىنا شىن مانىندە اۋىرتپالىق باتپانداپ ءتۇسىپ تۇرعاندا پرەزيدەنتىمىزدىڭ مىنا الاڭعا جينالعان قارا- قۇرىم ەلمەن اشىق سويلەسۋى, بەتپە-بەت كەلىپ, يمەنبەي, جاسقانباي شىندىقتى ايتۋى, الدىمىزدا بۇدان دا قيىن كۇندەردىڭ بولاتىنىن, وعان ارقايسىمىز دايىن بولۋمەن قوسا, سول وتكەلەكتەردەن ءوتۋدىڭ امالدارىن تابۋىمىز كەرەكتىگىن اشىق ايتقان:
– قول جايا بەرەتىن كەڭەس وكىمەتى كەلمەسكە كەتتى. سوندىقتان, اركىم ءوزىنىڭ وتباسى ءۇشىن, ءوز بالا-شاعاسى ءۇشىن, ءتىپتى, ءوزى ءۇشىن ەڭبەك ەتۋى ءتيىس. كاسىپ ىستە, ساۋدا جاساۋدى ۇيرەن, شارۋاشىلىقپەن اينالىس. ەڭ بولماسا كارتوپ ءوسىر, بۇل جاقتا كارتوپ مول شىعادى. ءونىمىن كوكتەمدە, كۇزدە سات.
ءيا, نارىقتىڭ ءمان-ماعىناسىن پرەزيدەنتىمىز دە, اكىمدەر دە حالىققا ايتۋمەن, كورسەتۋمەن كەلەدى-اۋ. بىراق, سوعان كوندىگە الماي, ويىمىزدى دا, بويىمىزدى دا جاتتىقتىرا الماي الەكپىز. نارىق زاڭىنىڭ قاتال ەكەنىن ەندى-ەندى سەزىنىپ كەلە جاتقان جاي بار.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا قويىلعان سۇراقتار دا, تىلەك-تالاپتار دا جەتەرلىك. ومىردە كورگەن-بىلگەنى كوپ, ءبىلىمى ۇشان-تەڭىز, قاي تاقىرىپتا بولسا دا حالىقپەن سويلەسە الاتىن, اقىل-كەڭەس تە ايتا بىلەتىن, ءسوزىن ەلگە تىڭداتا دا, ورىنداتا دا الاتىن, تەرەڭ وي مەن كەنەن اقىلدىڭ يەسى, بۇگىنگىنى دە, ەرتەڭگىنى دە كورە بىلەتىن, بولاشاقتى بولجاي وتىرىپ, ەلدىڭ جۇرەر جولىن ايقىنداپ بەرەتىن ءبىلىمپاز, عۇلاما ازاماتتىڭ قازاقستاندى باسقارىپ وتىرعانىنا قۋاناسىڭ.
جايشىلىقتا ەلىمىزدىڭ جانە وبلىستىڭ باسشىلارىن الايدا-بىلاي دەپ, الاقاندارىنا تۇكىرىپ جۇرگەن ءسوزۋارلار بۇل ميتينگىدە بۇقپانتايلاپ قالدى. پرەزيدەنتتىڭ تۇجىرىمدى دا, ورنىقتى ءسوزى, قويىلعان سۇراقتارعا ورىندى دا, ساليقالى جاۋابى جينالعانداردى قاناعاتتاندىردى. ەل ريزا بولدى. ريزا بولاتىن سەبەبى: مىنا قيىن-قىستاۋ, قىم-قۋىت جاعدايدان ادا بولىپ, حالىقتىڭ الدىنان ءبىر جارىق ساۋلەنىڭ شىعاتىنىنا سەنىم پايدا بولدى سول جۇزدەسۋدە.
توقسانىنشى جىلداردىڭ باسى بولۋى كەرەك, پرەزيدەنت قىزىلجار وڭىرىنە ءبىر كەلگەندە: “جىگىتتەر, ءبىز ءبىر ون جىل ايقاي-شۋسىز, جانجالسىز, تىنىشتىقپەن ءومىر ءسۇرىپ كەتسەك, ودان ءارى جاعدايىمىز جامان بولماس ەدى”, – دەگەن بولاتىن. ول كىسىنىڭ بۇل ءسوزى جۇرەگىندەگى ارمانى سياقتى بولىپ ەستىلىپ ەدى ماعان. جاتسا دا, تۇرسا دا ەلدىڭ اماندىعىن ويلايدى عوي پرەزيدەنت. ءوزىمىز ءبىر ءۇيدىڭ يەسى بولىپ ءجۇرىپ, كەيدە ايەلىڭ مەن ەكى-ءۇش بالاڭا ءسوزىڭدى وتكىزە الماي قالاسىڭ. قىرىق رۋ, ءار تىلدە سويلەپ تۇرعان ءتۇرلى حالىقتى باسقارۋ ازاماتتىڭ ازاماتىنىڭ عانا قولىنان كەلەتىن ءىس. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ قازىرگى ءحالى ابىلاي حاننىڭ تىرشىلىگىمەن پارا-پار, ءتىپتى, ودان دا كۇردەلى, ودان دا جاۋاپتى-اۋ دەپ ويلادىم 1993 جىلعى ءبىر كەزدەسۋدە.
ابىلاي حاننىڭ زامانىندا حالىقتىڭ دەنى, ءتىپتى, بارلىعى دەرلىك قازاقتار بولدى. رۋ-رۋعا بولىنگەن حالىقتىڭ باسىن بىرىكتىرە الماي الەك بولعان ۇلى حاننىڭ كۇي-جايى اۋىر بولعانى راس.
ال بۇگىنگى قازاقستان كوپ ۇلتتى مەملەكەت, ورتاق ءتىل تاپپاساڭ, ارقايسىسى ءار جاققا قاراپ سويلەپ كەتەرى انىق. مۇنىمەن قوسا, جەرىمىز باي. سارى التىنىڭ با, قارا التىنىڭ با – ءبارى وسىندا. وسىنشا بايلىققا كوزى قىزىقپايتىن, جۇتىنىپ, تامسانبايتىن شەت جۇرتتىقتى تاۋىپ كور, كانى؟! مىنە, ۇزدىك ساياسات, تاماشا كورەگەندىك, بولاشاقتى بولجامپازدىق ءبىزدىڭ ەلدى باسقارۋعا كەرەكتى قاسيەت. ال ءبىزدىڭ پرەزيدەنتىمىزدە مۇنىڭ ءبارى بار.
سولتۇستىكقازاقستاندىقتارعا بەلگىلى, 1980-جىلداردان باستاپ ۇجىمشارلار مەن كەڭشارلاردا اۋرۋ مال كوبەيىپ كەتتى. سوندا شارۋاشىلىق باسشىلارى تۋبەركۋلەز, برۋتسەللەز قارا مالدى قازاق اۋىلدارىندا ۇيىمداستىرىلعان ارنايى فەرمالاردا باقتىردى. قاي اۋىلعا بارساڭ, اۋرۋ سيىرلار مەن تايىنشا-تورپاقتاردى باعىپ-قاعىپ وتىرعان قاراكوز باۋىرلاردى كورەسىڭ. ءسويتىپ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جانى دا, مالى دا جۇقپالى اۋرۋلارعا شالدىقتى. ءيا, بۇل كەسەلدەن قانشا ادام كوز جۇمدى, قانشا ادام كۇنى بۇگىنگە دەيىن زارداپ شەگىپ ءجۇر دەسەڭىزشى. سول كەزدە قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى قىزمەتىن اتقارىپ جۇرگەن نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءبىزدىڭ وبلىستىڭ مال شارۋاشىلىعىندا ورىن الىپ وتىرعان اپاتتى جاعدايدى بولدىرماۋدى ءوز باقىلاۋىنا الىپ, وبلىستاعى اۋرۋ مالدى ساۋىقتىرتقانى بار. شەت ەلدەردەن ساتىپ اكەلىنگەن سونداعى قارا الا سيىرلار تۇقىمى كەيبىر شارۋاشىلىقتاردا ءالى دە ءوسىپ, ونۋدە. مەڭدەپ كەتكەن جۇقپالى اۋرۋعا قارسى كۇرەس تە كۇشەيتىلىپ, اسىرەسە, اۋىلدارداعى قانداستارىمىزدىڭ دەنساۋلىقتارى ءبىرشاما تۇزەلىپ قالعان.
ۇمىتپاسام, 1990 جىل بولۋ كەرەك, ن.ءا.نازارباەۆ قازاق كسر-ءىنىڭ پرەزيدەنتى بولىپ سايلانعاننان كەيىن ءبىزدىڭ وبلىسقا ساپارمەن كەلگەن. سول جولعى سۇحباتىمىزدا: “مەن وسىندا كەلگەننەن بەرى وبلىستىڭ تۇرعىندارى قۇتتىقتاپ, پرەزيدەنتتىك باسقارۋدى قولدايتىن كوڭىلدەرىن ءبىلدىرىپ جاتىر. كوپ راحمەت! بىزدەگى پرەزيدەنتتىك باسقارۋدى جۇرتتىڭ ءبارى بىردەي قولداپ وتىرعان جوق. ماسكەۋ دە قولداماي وتىر. ال مىنانداي الاساپىران زاماندا پرەزيدەنتتىك باسقارۋ ەلدىڭ شاشىلماۋىنا دۇرىس دەپ شەشتىك”, – دەگەن ەدى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى.
شىن مانىندە, قازاقستاندا پرەزيدەنتتىك باسقارۋدىڭ ەگەمەن ەلىمىز ءۇشىن تابىستى بولعانىن, ول تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ەكونوميكانىڭ سەرپىندى دامىپ, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردىڭ وڭتايلى شەشىلۋىنە قولايلى جاعداي جاساپ قانا قويماي, كوپتەگەن ساياسي وزگەرىستەرگە جول اشىپ, بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ قارىشتى دامۋىنا باعدارلامالىق سيپات بەرىپ وتىرعانىنا كۋامىز.
پرەزيدەنتتىك باسقارۋ جۇيەسى ەل تاۋەلسىزدىگى تۇعىرىنىڭ بەكي ءتۇسۋى, حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ جىل ساناپ جاقسارا باستاۋى, ەلدەگى ساياسي, ۇلتارالىق جانە دىنارالىق تۇراقتىلىق پەن كەلىسىمنىڭ, وتانىمىز قاۋىپسىزدىگىنىڭ باستى كەپىلى بولدى.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزگە دەگەن مەنىڭ ءسۇيىسپەنشىلىگىم ەرەكشە, وعان ءبىزدىڭ ەلدىڭ ىقىلاسى دا جوعارى. قاي جەردە بولسىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىن قوشەمەتپەن قارسى الادى. وسىنداي ءبىر كەزدەسۋ بۇرىنعى سوكولوۆ اۋدانىنىڭ نالوبين دەپ اتالاتىن شارۋاشىلىعىندا بولعان ەدى. پرەزيدەنت وسىندا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەن اڭ وسىرۋشىلەرگە تاپ بولا قالعانى. الگىلەر كوپتەن كورمەگەن تۋىسقاندارىن جاڭا كورگەندەي, ەلباسىن ورتالارىنا الىپ شۇيىركەلەسىپ سويلەسىپ جاتىر. ءبىر ايەل دالباقتاي جۇگىرىپ كەلىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا قولىنداعى قۇندىز قۇلاقشىندى ۇسىندى. جۇرت تا شۋىلداسىپ, قۋانىسىپ: “باسىڭىزعا كيىڭىز, باسىڭىزعا كيىڭىز. ءوزى ارنايى تىگىلگەندەي بولدى عوي, ءتىپتى, شاپ-شاق”, – دەسىپ جاتىر. پرەزيدەنتتىڭ جانىندا ەرىپ جۇرگەن باسشىلارعا دا, جەرگىلىكتى اكىمدەرگە دە تۇسىنىكسىز جاي بولدى بۇل. كوبىنىڭ جۇرەكتەرى بۇلكىلدەپ كەتتى-اۋ, ءسىرا. ال شىندىعىندا, حالىقتىڭ نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنا دەگەن ىستىق ءىلتيپاتى ەدى بۇل. سولتۇستىك قازاقستاندا تۇراتىن قاي ۇلتتىڭ وكىلى بولسا دا, پرەزيدەنتكە ۇلتتار مەن ۇلىستار اراسىنداعى تاتۋلىقتى, دوستىقتى قالىپتاستىرۋداعى ۇلكەن مەملەكەتتىك ساياساتى ءۇشىن ريزا. كورشىلەس ەلدەگىدەي, قۇدايعا شۇكىر, ەلىمىزدە قىرقىس, جانجال جوق. سول پالە بولماسا ەكەن, دەپ تىلەيدى جۇرت.
پرەزيدەنت ءبىر جولى نوۆونيكولسكىدەگى “زەنچەنكو ي ك” شارۋاشىلىعىندا بولىپ, وسىنداعى تۇرعىنداردىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بولەنگەنى بار. ولاردىڭ نەگىزى – 18 عاسىردا قازاق جەرىنە قونىس اۋدارعان كازاكتاردىڭ ۇرپاقتارى. بۇلار وزدەرىنىڭ ادەت-عۇرىپتارىن, داستۇرلەرىن ساقتاپ كەلەدى دەسەم, قاتەلىك بولماس. اتالمىش ەلدى باسقارىپ جۇرگەن دە كازاك-ورىس تۇقىمىنان شىققان گەننادي يۆانوۆيچ زەنچەنكو دەگەن ازامات. ونىڭ اكەسى – بۇرىنعى كوكشەتاۋ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا تۇڭعىش كەڭشارلاردى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرى. مىنە, “اكە كورگەن وق جونار” دەمەكشى, ونىڭ ۇلى گەننادي زەنچەنكو دا ەڭبەكشىلدىگىمەن, ۇيىمداستىرۋشىلىق شەبەرلىگىمەن شىن مانىندە حالىقتىڭ قوشەمەتىنە بولەنگەن جان. 2008 جىلى قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى اتاعىن ەلباسىنىڭ ءوز قولىنان العان ارداقتى ازامات. وبلىسىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە دەرلىك كەڭشارلار, ۇجىمشارلار تالان-تاراجعا تۇسكەن شاقتا وسى “نوۆونيكولسكي” كەڭشارىنىڭ مۇرتى دا قيسايعان جوق. بۇلاردىڭ ەگىنى دە ءوسىپ, قوراسى مالعا تولىپ, اۋىلدىڭ ءتۇتىنى ءتۇزۋ شىعىپ تۇردى. حالىقتىڭ تۇرمىسى جاقسارعان جەردە, ولاردىڭ الەۋمەتتىك جانە مادەني جاعدايلارى دا العا باساتىنى شىندىق. كازاكتاردىڭ حورى, ءان-بي ءانسامبلى اۋداندىق, وبلىستىق جانە رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردىڭ بىرنەشە مارتە جۇلدەگەرلەرى اتانعان. سونىمەن قاتار, مۇندا ات سپورتى دا جاقسى دامىعان. وسىنداعى جىلقى فەرماسىندا اسىل تۇقىمدى سايگ ۇلىكتەر وسىرىلەدى.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ اتالمىش سەلوعا ات باسىن تىرەگەنىن ەستىگەن, كورگەن جۇرتشىلىق ورتالىق الاڭعا ءاپ-ساتتە-اق جينالىپ قالدى. قوڭىر كۇز. مەزگىل ءتۇس الەتى بولاتىن. مۇندا بىتىك وسكەن ەگىن دە جينالىپ الىنعان. تۇرعىنداردىڭ كوڭىل-كۇيلەرى كوتەرىڭكى. پرەزيدەنتتىڭ جينالعان حالىقپەن اڭگىمەلەرى جىلىشىرايلى جاعدايدا ءوتىپ جاتقان. ءبىر ەگدەلەۋ كازاك: “نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءبىزدىڭ ءوتىنىشىمىز بار”, – دەدى كوپ ىشىنەن ايقايلاپ. ءبارى ەلەڭ ەتە قالىستى. ء“بىز ءسىزدىڭ اۋىلىمىزعا كەلگەنىڭىزگە وتە قۋانىشتىمىز, قۇرمەتتى قوناعىمىز بولىڭىز”.
– بۇل ۇسىنىسقا مەن دە قوسىلامىن, دۇرىس ايتىلعان ءسوز, – دەدى گەننادي يۆانوۆيچ تا.
نە كەرەك, پرەزيدەنت قاراقۇرىم حالىقتىڭ ءسوزىن دالاعا تاستاي المادى. داستارقان ءمازىرى دە دايىندالىپ, اشىق اسپان استىندا مۋزىكا اۋەنىمەن ساۋىق كەشى دە باستالىپ كەتتى. كوركەمونەرپازدار كونتسەرتىن تاماشالاعان جۇرتشىلىق وزدەرى دە قوسىلىپ ءان سالدى, بيگە دە كەزەك بەرىلدى. پرەزيدەنت تە قارىزدار بولىپ قالعان جوق. ءوزىن قورشاپ, قاۋمالاعان جۇرتشىلىقتىڭ ورتاسىندا تۇرىپ دومبىرامەن قازاقشا, ورىسشا جانە ۋكراينشا ءان شىرقادى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى شىرقاعان انگە قوسىلعان ءدۇيىم ەل قىزىلجار ءوڭىرىن اسپانعا كوتەرگەندەي جادىراتىپ جىبەردى. تاماشا مۋزىكا شالقار دالانىڭ كوگىلدىر كۇمبەزىندە قالىقتاپ تۇر. گەننادي زەنچەنكو پرەزيدەنتكە ورىس ترويكاسىن سىيعا تارتتى. جەڭىل ارباعا جەگىلگەن ءۇش سايگ ۇلىك, دەسە دەگەندەي, كوزدىڭ جاۋىن الاتىن اسەم جۇيرىكتەر. حالىقتىڭ قۋانىشىندا شەك بولعان جوق. ءدۇرىلدەتە قول سوعىپ, پرەزيدەنتتى قۇتتىقتاپ جاتقان ەل-جۇرت, قىزىلجار ءوڭىرىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتىپ جىبەرگەن وزدەرىنىڭ باسشىلارىنا دا ريزاشىلىق سەزىمدەرىن بىلدىرۋدە.
كازاكتاردىڭ كەڭ پەيىل كوڭىلىن, دارقان مىنەزىن كورسەتىپ تاستاعان گ.ي.زەنچەنكونىڭ ىقىلاسىنا راحمەت ايتىپ تۇرىپ, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قولىنداعى التىن ساعاتىن شەشىپ, گەننادي يۆانوۆيچكە سىيلادى. مىنە, قازاقتىڭ دا كوڭىلى دارياداي شالقىپ, ارناسىنان اسىپ جاتادى-اۋ.
پرەزيدەنت قايدا بولسا دا, كىممەن جۇزدەسىپ, اڭگىمەلەسسە دە, الدىمەن ەلدىڭ تىنىشتىعىن, بىرلىگىن, حالىقتار اراسىنداعى تاتۋلىقتى العا تارتىپ وتىرادى. حالىقتىڭ كوكەيىندەگىسى دە سول – ەلدىكتى ساقتاۋ, باياندى ەتۋ عوي.
رەسپۋبليكامىزدا ءار ءتۇرلى ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى تاتۋ-ءتاتتى, ىنتىماقتا ءومىر كەشۋى قازاقتاردىڭ كەڭپەيىلدىگىنە دە, دالاسىنداي دارقاندىعىنا دا بايلانىستى ەكەنى راس. ءبىز كەرەمەتپىز دەپ كەۋدە قاعىپ, ومىراۋلاپ, كورىنگەنگە قوقاڭداپ جاتسا, ەلدە تىنىشتىق بولا ما؟!
“مادەني مۇرا” مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا قىزىلجارداعى ۇلتتىق مادەنيەت پەن تاريح ءۇشىن ەرەكشە ماڭىزى بار ابىلايدىڭ اق ءۇيىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قولداۋىمەن ىسكە اسىرىلعانى دا اسا قۋانارلىق ءجايت. وسى عالامات مۇراجاي كەشەنىن ەلباسىنىڭ ءوز قولىمەن اشۋى ۇرپاقتار ساباقتاستىعىن ەسكە سالعان ءمان-ماڭىزى ايرىقشا, ۇمىتىلماس تاريحي وقيعا بولدى. مۇنىڭ ءوزى: “ابىلاي بۇل قالادا بولماعان, قىزىلجار قازاقتاردىڭ قالاسى ەمەس”, دەپ كەزىندە شۋلاعاندارعا مىقتى سوققى بولىپ تيگەنى انىق.
ابىلايدىڭ اق ءۇيى – تەك سولتۇستىكقازاقستاندىقتاردىڭ عانا ەمەس, بۇكىل قازاقستان جۇرتشىلىعىنىڭ باس ءيىپ, تاعزىم ەتەر, قۇرمەت تۇتار, حالىقتار اراسىنداعى دوستىققا دانەكەر بولاتىن كيەلى جەر, ايتۋلى وردا. پرەزيدەنتىمىز بۇعان دا كەرەمەت كورەگەندىك تانىتىپ, بۇل عيماراتتىڭ قۇرىلىسىنا مەملەكەت تاراپىنان قىرۋار قارجى بولدىرگەنىنە جانىم قالماي قۋانعان ەدىم. ويتكەنى, ابىلايدىڭ اق ءۇيى تۋرالى جاس كەزىمنەن كارى قۇلاق قارتتاردان, جاقان سىزدىقوۆ, ءسابيت مۇقانوۆ, حامزا ابدۋللين سياقتى ۇلكەن اقىن, جازۋشىلاردان, كەنجەبەك ابىشەۆ ءتارىزدى كورگەنى مول, كوكىرەگى وياۋ جەرگىلىكتى اقساقالداردان ەستىگەنىم كوپ ەدى. ءۇيدىڭ ورنىن ەل-جۇرتقا كورسەتىپ, ناسيحاتتاپ ءجۇرۋشى ەدىم. ول تۋرالى شاعىن پوەما دا جازعانمىن.
ءيا, حالقىمىزدىڭ باعىنا بىتكەن ەلباسىمىزدىڭ ۇستامدى دا, اقىلدى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكامىزدا, ونىڭ ىشىندە قىزىلجار وڭىرىندە دە قاي سالادا بولسىن تاماشا ىلگەرى باسۋشىلىق, ورلەۋ بار. ەگەمەن ەل بيلىگى ءوز قولىنا تيىسىمەن پرەزيدەنتىمىز وبلىستىڭ ءبىرىنشى باسشىسى كىم بولۋى كەرەكتىگى ماسەلەسىن دە كورەگەندىكپەن شەشىپ كەلەدى. كەڭەس زامانىندا ءبىر دە ءبىر قازاق ازاماتىنا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىن باسقارۋ باقىتى بۇيىرماي, جەرگىلىكتى ۇلتتىق كادرلار قاعاجۋ كورىپ كەلگەنى ءمالىم. قازىر, قۇدايعا شۇكىر, بۇل جونىندە ەش وكپە-رەنىشىمىز جوق.
ەندەشە, ەل سىيلاعان ەرىمىز – ەلباسىمىز باردا جانە ەلباسىنىڭ سوڭىنا ەرگەن سەنىمگە لايىق, سەرتىنە بەرىك, ء“بىر جاعادان – باس, ءبىر جەڭنەن – قول شىعاراتىن” بىرلىگى مىقتى باسشى ازاماتتارىمىز باردا تۋعان ەلىمىزدىڭ جىلدان-جىلعا كوركەيە بەرەتىنىنە ءۇمىت زور. وسىلايشا ۇلى ماعجان ارمانى ورىندالىپ, الاش اتى اسپانعا شىعا بەرسىن دەپ تىلەيمىن اللادان.
ءمۇتاللاپ قانعوجين, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.
پەتروپاۆل.