حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىنداعى ۇتىمدى ەتەنە بايلانىس ماسەلەسى قاشاندا جانە كەز كەلگەن قوعام ءۇشىن دە ەرەكشە وزەكتى بولىپ كەلگەن. ايىرماسى تەك عىلىمي-تەحنيكالىق ۇدەرىسكە بايلانىستى ءوزارا ءىس-ارەكەت نىساندارى مەن ارنالارىنىڭ ۇدايى وسە تۇسەتىندىگىندە عانا. بۇگىنگى تاڭدا قازىرگى تىنىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ بولىنبەس بولشەگىنە اينالعان ينتەرنەت, الەۋمەتتىك جەلىلەر, ەلەكتروندىق پوشتا, ساندىق تەحنولوگيالار سياقتى قۇبىلىستار بىرتە-بىرتە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىس تاجىريبەسىنە دە ەنۋدە. بۇل ساناتتان قازاقستان دا شەت قالعان ەمەس.
«ەلەكتروندىق ۇكىمەت», مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى (ەقابج), ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ پرەزيدەنت اكتىلەرى مەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ جونىندەگى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىنە مونيتورينگ جانە تالداۋ جۇيەسى, جۇمىس ۋاقىتىن ەلەكتروندىق ەسەپكە الۋ سياقتى جاڭالىقتار بۇگىندە ەشكىمدى دە تاڭ قالدىرمايدى.
حالىق پەن بيلىكتىڭ اراسىنداعى ۇتىمدى ەتەنە بايلانىس ماسەلەسى قاشاندا جانە كەز كەلگەن قوعام ءۇشىن دە ەرەكشە وزەكتى بولىپ كەلگەن. ايىرماسى تەك عىلىمي-تەحنيكالىق ۇدەرىسكە بايلانىستى ءوزارا ءىس-ارەكەت نىساندارى مەن ارنالارىنىڭ ۇدايى وسە تۇسەتىندىگىندە عانا. بۇگىنگى تاڭدا قازىرگى تىنىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ بولىنبەس بولشەگىنە اينالعان ينتەرنەت, الەۋمەتتىك جەلىلەر, ەلەكتروندىق پوشتا, ساندىق تەحنولوگيالار سياقتى قۇبىلىستار بىرتە-بىرتە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كۇندەلىكتى جۇمىس تاجىريبەسىنە دە ەنۋدە. بۇل ساناتتان قازاقستان دا شەت قالعان ەمەس.
«ەلەكتروندىق ۇكىمەت», مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ەلەكتروندىق قۇجات اينالىمىنىڭ بىرىڭعاي جۇيەسى (ەقابج), ورتالىق جانە جەرگىلىكتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ پرەزيدەنت اكتىلەرى مەن تاپسىرمالارىن ورىنداۋ جونىندەگى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىنە مونيتورينگ جانە تالداۋ جۇيەسى, جۇمىس ۋاقىتىن ەلەكتروندىق ەسەپكە الۋ سياقتى جاڭالىقتار بۇگىندە ەشكىمدى دە تاڭ قالدىرمايدى.
مۇنىڭ ءوزى ازاماتتاردىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن بايلانىسىن دا اينالىپ وتكەن جوق. بۇگىندە حالىققا كورسەتىلەتىن مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ ەلەۋلى بولىگى ەلەكتروندىق تۇردە ۇسىنىلادى.
الايدا بايلانىستىڭ نىساندارى قانشالىقتى الۋان ءتۇرلى بولۋىنا قاراماستان, نەگىزگىسى, ارينە, مازمۇن جاعى بولىپ قالا بەرەدى. تورەشىلدىك تىلىندە «جەكە جانە زاڭدى تۇلعالاردىڭ ارىز-شاعىمدارى» دەپ اتالاتىن ازاماتتاردىڭ حاتتارى دا بۇل تۇرعىدان از ءرول اتقارمايدى.
* * *
...كەڭەستىك كەزدىڭ وزىندە كوپتەگەن مەرزىمدىك باسىلىمدار: «قولجازبالار رەتسەنزيالانبايدى جانە قايتارىلمايدى» دەگەن رەداكتسيانىڭ ەسكەرتۋىن جاريالاۋدى جۇمىس تاجىريبەسىنە ەنگىزگەن بولاتىن. كەيبىر قۋاقى تىلدىلەر وعان «...جانە قارالمايدى» دەگەندى دە قوسا ايتىپ, ءاجۋا ەتەتىن.
رەداكتسيالاردىڭ نە ىستەيتىنىن ايتا المايمىن, بىراق مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا كەلىپ تۇسەتىن پوشتانىڭ ءبارى, ءتىپتى, كۇلكى تۋعىزاتىن حاتتاردىڭ ءوزى دە مەيلىنشە مۇقيات قارالادى.
ال ونداي حاتتار از ەمەس. ماسەلەن, ءبىر جاس ءارى جىگەرلى «ادەبيەتشى» اقوردانى نۇرسۇلتان نازارباەۆ تۋرالى كينوستسەناري جازىپ جاتقاندىعى تۋرالى حابارلارمەن كومىپ تاستاپ, وزىنە دەمەۋشىلىك قارجى جيناۋ, كەڭسە اشۋ, ءىسساپارلار, ءتۇسىرۋ توبىن قۇرۋ, ت.س.س. ءۇشىن وتە قاجەتتى الدەبىر ۇسىنىس حات بەرۋدى سۇرادى. ەندى ءبىر تالاپشىل اقىلگوي ءوزى تەرىپ العان مەتەوريتتەردىڭ كەرەمەت اسەر ەتكىش قاسيەتتەرى تۋرالى (ارينە, وزىنە جانە ءوز جاقىندارىنا تەكسەرىلگەن) حابارلاپ, عارىشتىق تاس كەسەكتەرىنىڭ بىرەن-سارانىن ساتىپ الۋدى ۇسىندى: بالكىم, قاجەت بولىپ قالىپ جۇرەر دەگەن بولار. ءۇشىنشى ءبىر توسىن جاڭالىقتىڭ جارشىسى وعان قايتكەنمەن دە كەنەسارى حاننىڭ باسىن تابۋدىڭ ءساتى تۇسكەنىن حابارلاۋدان تانباي, سونىڭ دالەلى رەتىندە بىردەن بىرنەشە مۋميالاندىرىلعان باستاردىڭ فوتوسۋرەتتەرىن جىبەردى ء(سىرا, قالاعانىمىزدى السىن دەسە كەرەك). راسىندا دا, پرەزيدەنتكە كەلىپ ءتۇسىپ جاتقان پوشتامەن تانىسۋ بارىسىندا كەزدەسەتىن وقىس, تاڭدانارلىق ءارى كۇلكىلى جاعدايلار – ورايى كەلگەندە (بالكىم, دۇنيەجۇزىلىك كۇلكى كۇنىنە ورايلاستىرىپ) وعان جەكە ماقالا ارناۋعا لايىقتى اسا قىزعىلىقتى تاقىرىپ.
* * *
ەگەر بايسالدى اڭگىمەگە كوشەتىن بولساق, كەلىپ ءتۇسىپ جاتقان پوشتا ءوزىنىڭ مازمۇنى مەن سيپاتى جونىنەن مەيلىنشە ءار الۋان. وندا ءتۇرلى مەرەكەلەر مەن ەستەلىك داتالارعا, ۇلتتىڭ ومىرىندەگى ايشىقتى وقيعالار مەن جەتىستىكتەرگە بايلانىستى تۇسەتىن قۇتتىقتاۋلاردىڭ ۇلەسى ءداستۇرلى تۇردە مول. قۇتتىقتاۋ جولداۋلارى اۆتورلارىنىڭ قاتارىندا شەت مەملەكەتتەر مەن ۇكىمەتتەرىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسشىلارى, قوعام قايراتكەرلەرى, بيزنەسمەندەر, مادەنيەت سالاسىنىڭ وكىلدەرى, قازاقستاننىڭ جانە وزگە ەلدەردىڭ قاراپايىم ازاماتتارى بار.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ىزگى تىلەكتەرى ءۇشىن ادامدارعا ءاردايىم ءوز العىسىن بىلدىرۋگە تىرىسادى. كەيبىر حاتتارعا ءوز قولىمەن جاۋاپ جازادى, وزگەلەرىنە ونىڭ تاپسىرۋى بويىنشا جاۋاپتى لاۋازىم يەلەرى جازادى, ءۇشىنشى بىرەۋلەرىنە ەلباسىمىز بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى العىسىن بىلدىرەدى.
وسىنداي حاتتاردىڭ ءبىرىنىڭ جيەگىنە كوڭىلى تولقىعان پرەزيدەنت بىلاي دەپ جازعانى بار: «بۇل ەڭ تاماشا قۇتتىقتاۋ مەن تىلەك ەكەن. وسىنشاما بالالاردىڭ دەنساۋلىعىنىڭ تۇزەلگەنى مەن ءۇشىن ۇلكەن قۋانىش».
اڭگىمە 52 بالانىڭ اتا-انالارىنىڭ ريزاشىلىعىن جازعان تۇركىستان قالاسىنىڭ تۇرعىنى گۇلميرا وتەگەنوۆانىڭ حاتى تۋرالى بولىپ وتىر.
«اسا قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! قازاقستاننىڭ ەلورداسىندا تۇتاس ءبىر يننوۆاتسيالىق ورتالىقتاردى بىرىكتىرەتىن مەديتسينالىق كلاستەردى قۇرعانىڭىز ءۇشىن سىزگە ۇلكەن ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرۋگە رۇقسات ەتىڭىز. ءبىزدىڭ بالالارىمىز العان كومەك ءۇشىن سىزگە شىن جۇرەكتەن العىسىمىزدى ايتامىز. قازىرگى زامانعى تاڭعاجايىپ ەمدەۋ ورىندارىن قۇرۋ جونىندەگى ءسىزدىڭ دانا شەشىمىڭىزدىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى قازىردىڭ وزىندە مىڭداعان ءومىردى قۇتقارۋعا مۇمكىندىك بەردى.
مەنىڭ ەسىمىم – وتەگەنوۆا گۇلميرا. ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا ەگىزدەر – ۇل مەن قىز دۇنيەگە كەلگەندە قۋانىشىمىزدا شەك بولمادى. ۇلىمىزدىڭ دەنساۋلىعى جاقسى بولىپ تۋىلدى, ال قىزىمىز ەركەجان تاعدىردىڭ قاتاڭ تالكەگىمەن اۋرۋ بولىپ شىقتى. دارىگەر «بالالىق تسەرەبرالدىق سال» دەگەن دياگنوز قويعاندا ول ۇكىم سياقتى ەستىلدى. وسى كۇننەن باستاپ قىزىمنىڭ قورقىنىشتى دياگنوزىمەن كۇرەس باستالدى. ءبىز كوپتەگەن اۋرۋحانالار مەن ورتالىقتاردا ەمدەلۋدەن وتتىك. مەن دارىگەرلەردىڭ بارلىق ۇسىنىستارىن قاجىماي-تالماي ورىنداۋمەن بولدىم. ءبىر كۇنى, 2008 جىلى ەمدەۋشى دارىگەر ماعان: «سىزدەرگە استاناعا بارۋ كەرەك, وندا جاڭا وڭالتۋ ورتالىعى اشىلدى, ول ەڭ جاڭا جابدىقپەن جابدىقتالعان», دەدى. مەن قورقىپ كەتتىم, ءوزىمنىڭ قالعان ءۇش بالامدى قالدىرىپ كەتكىم كەلمەدى, الايدا ءبىزدىڭ دارىگەرىمىز تاباندىلىق تانىتتى. مەن بۇگىن سول ءۇشىن وعان ريزامىن.
ءبىز العاش رەت رەسپۋبليكالىق بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنا تاپ بولعانىمىزدا, قىزمەتكەرلەردىڭ جىلى ءارى مەيىرىمدى قارىم-قاتىناسى جانىمىزعا جاقسى اسەر ەتتى. سول ساتتە مەندە قىزىمنىڭ جازىلاتىندىعىنا دەگەن ءۇمىت وياندى. ءناتيجەسىندە مەنىڭ بوبەگىم 6 جاسىندا جۇرە باستادى.
قازىر ءبىز قايتا تەكسەرۋدەن ءوتۋ ءۇشىن وسى جارىق ءارى مەيىربان ورتالىققا تاعى دا كەلدىك. مۇندا ءتۇرلى وڭىرلەردىڭ بالالارى بار. ولار تەك ەم الىپ قانا قويماي, شىعارماشىلىق ماشىعىن دا ءۇيرەنەدى: سۋرەت سالادى, ولەڭدەر جازادى, بۇيىمدار جاسايدى. ولاردىڭ جۇزدەرى جايناپ, ايرىقشا نۇرمەن قۇلپىرىپ كەتەدى.
وتە جوعارى كاسىبي بىلىكتىلىگى, ادامدىق سەرگەكتىگى, مەيىرىمدەرى مەن بالالارعا دەگەن قامقورلىعى ءۇشىن تاماشا بالالار ورتالىعىنىڭ بارلىق قىزمەتكەرلەرىنە العىسىمدى ايتقىم كەلەدى.
بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىندا, انا مەن بالا ورتالىعىندا, نەيروحيرۋرگيا ورتالىعىندا ەمدەلۋدەن وتكەن باسقا بالالاردىڭ انالارى دا مەنى تولىق قولدايدى.
اسا قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! ءبىز ەلىمىزدە وسىنداي كلينيكانىڭ بار ەكەندىگىنە وتە قۋانىشتىمىز. سىزگە تاعى دا ۇلكەن راحمەت!».
قازاقستاندا قازىرگى زامانعى مەديتسينالىق كلاستەر قۇرۋ يدەياسىن مەملەكەت باسشىسى العاش رەت 2006 جىلى ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا جاريالاعاندا, وعان بەلگىلى ءبىر دارەجەدە ازاماتتارىمىزدىڭ وسىنداي حاتتارى دا سەبەپ بولعان ەدى. ەلدە كاسىبي مەديتسينالىق كومەك الۋعا مۇمكىندىك بولماعاندىقتان, كوپ ادامدار مەملەكەت باسشىسىنا وزدەرىن نەمەسە وزدەرىنىڭ تۋعان-تۋىستارىن شەت ەلدەرگە ەمدەلۋگە جىبەرۋ تۋرالى ءوتىنىش ايتۋعا ءماجبۇر بولاتىن.
قازىرگى تاڭدا استاناداعى مەديتسينالىق كلاستەر وزىنە 6 ءىرى دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىسىن بىرىكتىرەتىن قۋاتتى يننوۆاتسيالىق ورتالىق بولىپ تابىلادى. ولاردا ناۋقاستارعا جەتەكشى شەتەلدىك كلينيكالاردىڭ دەڭگەيىندەگى اسا كۇردەلى وتالار, ەمدەر مەن وڭالتۋ جاعدايلارى جاسالادى. جوعارىدا اتالعان حات – وسى سوزدەرىمىزدىڭ ايقىن دالەلى.
* * *
ارينە, ازاماتتاردان مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا كەلىپ جاتقان حات-حابار اۋقىمىنىڭ ودان كەم تۇسپەيتىن ەلەۋلى بولىگىن «پروبلەمالىق» دەپ اتالاتىن حاتتار قۇرايدى, ادامدار وندا وزدەرىن تولعاندىرعان ماسەلەلەردى كوتەرىپ, سولاردى شەشۋدى سۇرايدى.
وسىنداي كوكەيكەستى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى تۇرعىن ءۇي ماسەلەسى بولىپ كەلگەن جانە قالا بەرەدى. پرەزيدەنت مۇنى ەشقاشان نازارىنان تىس قالدىرعان ەمەس. ەڭبەكاقى جانە زەينەتاقى سياقتى ءبىرىنشى كەزەكتەگى شىعىندارعا ەلباسى بيۋدجەتتە اقشا مۇلدە جەتىسپەگەن كۇردەلى داعدارىس جىلدارىندا دا ونى شەشۋ ءۇشىن ءاردايىم مۇمكىندىك تابۋعا تىرىساتىن. شاعىن عانا دايەك: بۇكىل الەمدى ەكونوميكالىق داعدارىس دەندەگەن 2008 جىلدىڭ وزىندە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ۇكىمەتتىڭ الدىنا قورعانىس مينيسترلىگىمەن بىرلەسە وتىرىپ, اسكەري قىزمەتشىلەردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋدى مىندەتتەدى. وسى ماسەلە جونىندەگى قىزمەتتىك جازبالاردىڭ بىرىنە پرەزيدەنت مىناداي مازمۇنداعى بۇرىشتاما قويدى: «مينيسترلىكتىڭ وزگە شىعىندارىن ۋاقىتشا قىسقارتا تۇرىپ, وسى كەزەڭدە قارجىنىڭ كوبىرەگىن تۇرعىن ۇيگە باعىتتاۋعا بولار ەدى».
سول مەزگىلدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسى بويىنشا ازاماتتاردىڭ بارلىق ساناتتارى ءۇشىن جاپپاي تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءورىس العانىن دا ەسكە سالا كەتكەن ءجون.
وتاندىق كاسىپكەرلىككە قولداۋ كورسەتۋ ماسەلەسى دە نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ ۇدايى قامقورلىعىنا ايعاق بولىپ تابىلادى. ۇلتتىق ەكونوميكانىڭ قۇرىلىمىنداعى جوعارى تەحنولوگيالىق سەكتوردى قالىپتاستىرۋعا ارنالعان قازاقستاننىڭ اۋقىمدى ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاماسى, «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020», شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە قولداۋ كورسەتۋ, ت.ب. كوپتەگەن باعدارلامالار تاپ ەلباسىنىڭ باستاماسى بويىنشا قابىلدانىپ, جۇزەگە اسىرىلۋدا. الايدا, ءبىزدىڭ بيزنەسىمىز كۇن سايىن, سونىڭ ىشىندە كوپتەگەن تورەشىلدىك قۇرىلىمداردىڭ «ارقاسىندا» بەتپە-بەت كەلىپ وتىرعان قيىندىقتاردى جاقسى بىلە وتىرىپ, ن.ءا.نازارباەۆ 2010 جىلى ءوزىنىڭ «اقوردا» ينتەرنەت-سايتىندا «بيزنەستى پرەزيدەنتتىك قولداۋ» ارنايى ءبولىمىن اشتى.
بۇل باعدارلاما جۇمىس ىستەگەن 4 جىل ىشىندە 8 مىڭعا تارتا كاسىپكەر كومەك سۇراپ سايتقا شىقتى. قارالعان ارىز-شاعىمداردىڭ ۇشتەن بىرىنەن استامى تولىق نەمەسە جارىم-جارتىلاي قاناعاتتاندىرىلدى. قۇقىق قورعاۋ, باقىلاۋ-قاداعالاۋ جانە اتقارۋشى ورگانداردىڭ 150-دەن استام وكىلدەرى ءارتۇرلى تارتىپتىك, اكىمشىلىكتىك جانە قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلدى.
كوبىنە مەملەكەت باسشىسى كومەككە مۇقتاج جەكەلەگەن ادامدارعا جاردەمدەسۋگە تىرىسادى.
2012 جىلدىڭ كوكتەمىندە پرەزيدەنت باسپاسوزدەن 1990-جىلداردىڭ باسىندا «قازاقفيلم» كينوستۋدياسى شىعارعان «باتىر بايان» ءفيلمىندەگى بەلگىلى قازاق باتىرى باياننىڭ ءرولىن سومداعان حالىقتىڭ سۇيىكتى كينو جانە تەاتر اكتەرى جۇماقان ابدىقادىروۆتىڭ قانداي قيىن جاعدايدا قالعانىن ءبىلدى.
سويتسەك, باتىردىڭ كۇشتىلىگىنىڭ, ابجىلدىگى مەن ەرلىگىنىڭ ەكراندىق بەينەسىنە اينالعان بۇل جىگەرلى, بۇلا كۇشى بويىنداعى ەر-ازامات وسىدان 16 جىل بۇرىن جول-كولىك اپاتىنا ءتۇسىپتى دە, سونىڭ سالدارىنان مۇگەدەك بولىپ قالىپتى. ەندى توسەك تارتىپ جاتىپ, تاياققا سۇيەنۋگە ءماجبۇر. جاڭا رولدەر جونىندەگى ارماننىڭ ورنىن جارى مەن ەكى قىزىن قالاي اسىراۋدىڭ اۋىر ۋايىمى باسقان. جاسالعان وتا ءساتسىز شىققان, اۋرۋ اسقىنىپ بارادى, ال قىمبات تۇراتىن ەم ءۇشىن اقشا جوق.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وسى ماقساتقا ن.ءا.نازارباەۆتىڭ مادەنيەت, ءبىلىم بەرۋ جانە الەۋمەتتىك باعدارلامالار قورىنان قاجەتتى قارجى بولگىزدى.
نەمەسە باسقا ءبىر جاعدايدى ايتايىق. وزبەكستانداعى بالعاباەۆ اۋىلىنان جەتىنشى سىنىپ وقۋشىسى مەيىربەك جامالبەكوۆ تاريحي وتانىندا بولىپ, قازاقستاننىڭ جاس استاناسىن ءوز كوزىمەن كورگىسى كەلەتىنى تۋرالى ارمانىن مەملەكەت باسشىسىمەن ءبولىستى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرۋى بويىنشا قالالىق اكىمدىك بالانىڭ ارمانىن شىندىققا اينالدىرىپ, ونىڭ استاناعا ساپارىن ۇيىمداستىردى.
مەملەكەت باسشىسى ەكىباستۇز قالاسى مەن پاۆلودار وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى ستانيسلاۆ كۋرجەيدىڭ تىلەگىنە دە قۇلاق استى. «ەكىباستۇزدا بالالار مۋزىكا مەكتەبى 35 جىلدان بەرى وسىعان مۇلدە بەيىمدەلمەگەن عيماراتتا قىسىلىپ-قىمتىرىلىپ جۇمىس ىستەيدى. مەكتەپتە 500 وقۋشى بار, 45 وقىتۋشى جۇمىس ىستەيدى. مۋزىكاعا وقىعىسى كەلەتىندەر كوپ, ال ول ءۇشىن جاعداي جوق.
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! ەكىباستۇزدىڭ قازاقستان ەكونوميكاسىنداعى الەۋەتىن ءسىز سياقتى ەشكىم دە بىلمەيدى. قالانىڭ كومىر ءوندىرۋشىلەرى, تەمىرجولشىلارى, ەنەرگەتيكتەرى, قۇرىلىسشىلارى, زيالىلارى وزدەرىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاعىنا جان-جاقتى ءبىلىم بەرۋگە لايىقتى ەڭبەك ءسىڭىردى.
جاڭا مۋزىكا مەكتەبىن سالعىزعانىڭىز ءۇشىن ەكىباستۇزدىڭ ەڭبەكشىلەرى سىزگە شەكسىز ريزا بولادى», دەپ جازدى ءوزىنىڭ بۇكىل ءومىرىن رەسپۋبليكامىزدىڭ كومىر سالاسىن دامىتۋعا ارناعان 87 جاستاعى ارداگەر. ىستىق-سۋىقتى كورگەن بۇرىنعىنىڭ ادامى رەتىندە ول ءوزى ءۇشىن ەمەس, باياعىسىنشا ەڭ الدىمەن تۋعان قالاسىنىڭ وزگە ادامدارىنىڭ پروبلەمالارىمەن تىنىستادى. قازىرگى كەزدە مۇنداي جاعدايدىڭ ءجيى كەزدەسە بەرمەيتىندىگىمەن كەلىسەتىن شىعارسىزدار.
البەتتە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ارداگەردىڭ ءوتىنىشىن جەرگە تاستاي المادى. پرەزيدەنت پاۆلودار وبلىسىنىڭ سول كەزدەگى اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆقا: «بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلۋىن ۇيىمداستىرىڭىزدار, وسى ىسكە ينۆەستورلاردى تارتىڭىزدار. بۇل مەنىڭ ءوتىنىشىم ەكەنىن ايتىڭىزدار», دەگەن تاپسىرما بەردى.
2012 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ەكىباستۇزدىڭ ءدال ورتالىعىنان ەڭ جاڭا تالاپتارعا ساي كەلەتىن مۋزىكا مەكتەبى ەسىگىن ايقارا اشتى.
سونىمەن بىرگە, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تەك وسىنداي «جەكەلەگەن ەپيزودتارمەن» عانا شەكتەلىپ قالعان جوق, مۇمكىندىگىنشە كوپتەگەن ادامداردىڭ, اسىرەسە, جاس تالانتتاردىڭ تاعدىرىنا مەيلىنشە بەلسەنە اتسالىسۋعا تىرىسادى. ولاردىڭ شىعارماشىلىق جولىن نازارىندا ۇستايدى جانە قولداۋ كورسەتىپ وتىرادى.
مۇندايدا ويىڭا بىردەن پاۆلوداردان ماشا مۋدرياك ورالادى, ول 10 جاسىندا اتاقتى لا سكالا تەاترىنىڭ جانىنداعى ميلان جوعارى مۋزىكا اكادەمياسىنا قابىلدانعان بولاتىن, ال 2 جىلدان كەيىن دجۋزەپپە ۆەردي اتىنداعى ميلان مەملەكەتتىك كونسەرۆاتورياسىنا ءتۇسىپ, ونىڭ وسى وقۋ ورنىنىڭ 205 جىلدىق تاريحىنداعى ەڭ جاس ستۋدەنتى اتاندى. ماشانىڭ وتباسىنا ونىڭ وقۋىن تولەۋدىڭ قيىن بولاتىنىن جاقسى تۇسىنگەن مەملەكەت باسشىسى قىزعا پرەزيدەنتتىك «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا ستيپەنديا بەرۋدى تاپسىردى. ستيپەنديا يەسىنىڭ مۇلدە جاس ەكەندىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ول ءۇشىن باعدارلامانىڭ قاتاڭ ەرەجەلەرىنەن اۋىتقۋشىلىققا بارۋعا تۋرا كەلدى.
وتكەن جىلى كونسەرۆاتوريانى تاماشا ءتامامداپ, ماشا وزىنە ارتىلعان ءۇمىتتى اقتادى. ءوزىنىڭ حاتىندا ول نۇرسۇلتان ابىش ۇلىمەن وسى قۋانىشىمەن ءبولىستى, جول-جونەكەي امستەردامداعى «Belvedere» وپەرا ونەرى دۇنيەجۇزىلىك كونكۋرسىنا قاتىسۋ ءۇشىن ىرىكتەۋ سىنىنان وتكەنىن حابارلادى. وسىعان بايلانىستى, ول كونكۋرستىڭ وتكىزىلۋى ۋاقىتى جونىنەن استانادا جاڭا وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ اشىلۋىمەن سايكەس كەلىپ قالعاندىقتان, پرەزيدەنتتەن اقىل-كەڭەس سۇرادى.
مەملەكەت باسشىسى ماشاعا ءوز قولىمەن بىلاي دەپ جاۋاپ جازدى: «قۇرمەتتى ماشا! حاتىڭدى الىپ, سەنىڭ دۇنيەجۇزىلىك وپەرا كونكۋرسىنداعى تابىستارىڭا قۋاندىم. ومىرىڭدەگى وسى تاماشا وقيعامەن شىن جۇرەكتەن قۇتتىقتايمىن. وپەرالىق ونەردىڭ دۇنيەجۇزىلىك كونكۋرسى ماڭىزدىراق. «استانا وپەرادا» ءان ايتۋعا كەيىنىرەك ۇلگەرەسىڭ. سوندىقتان ساعان امستەردامدا تابىستار تىلەيمىن. ساعان جانكۇيەر بولامىن. ەڭ ىزگى تىلەكتەرمەن, ن.نازارباەۆ».
نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى ودان باسقا دارىندى وتانداسىمىز جانسايا ابدىمالىككە دە اكەلىك قامقورلىق تانىتتى. جانسايا ءوزىنىڭ 13 جاسىندا-اق حالىقارالىق گروسسمەيستەر جانە شاحماتتان الەمنىڭ ءتورت مارتە چەمپيونى. مۇنداي دەڭگەيدەگى وقۋ-جاتتىعۋ ۇدەرىسى سپورتشىدان تولىق بەرىلگەندىكتى عانا ەمەس, ەلەۋلى قارجىنى دا تالاپ ەتەتىنى بەلگىلى. مۇنداي «ۇساق-تۇيەكتەر» ەشقاشان مەملەكەت باسشىسىنىڭ نازارىنان تىس قالمايدى. ونىڭ تۇراقتى قولداۋىنىڭ ارقاسىندا بۇل ماسەلەلەر ۋاقتىلى ءارى تولىق اۋقىمدا شەشىلىپ جاتادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ مۇنداي ءومىر ساباقتارى ناعىز پاتريوتيزم مەن ادامدارعا قامقورلىقتىڭ جاقسى ۇلگىلەرى دەپ ويلايمىن.
* * *
الايدا, وكىنىشكە قاراي, ءتىپتى, پرەزيدەنتتىڭ وزىنە دە ادامدارعا كومەكتەسۋدىڭ ءاردايىم ءساتى كەلە بەرمەيدى. مۇنىڭ سەبەپتەرى كوپ. ماسەلەن, سوڭعى حاتتاردىڭ ءبىرى, مىنە, مىناداي: ادام رەتىندە حات اۆتورىن تۇسىنۋگە بولادى, بىراق زاڭ ماسەلەنى ونىڭ پايداسىنا شەشۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى.
مەملەكەت باسشىسىنا استانا قالاسىنىڭ تۇرعىنى حات جازدى: «قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! مەن زەينەتكەرمىن, جەتى بالانىڭ اكەسىمىن. تورتەۋى ەرەسەك, ءوز وتباسىلارىن قۇرعان. قازىر ءۇش كىشىسى مەنىڭ اسىراۋىمدا: ەكى ستۋدەنت پەن ءبىر وقۋشى. انالارى 2009 جىلى قايتىس بولعاندىقتان, بالالاردى ءوزىم جالعىز تاربيەلەۋدەمىن. تىرشىلىك ەتۋ ءۇشىن جانە جوعارى وقۋ ورنىنداعى وقۋىنىڭ اقىسىن تولەۋ ءۇشىن قارجى جەتپەگەندىكتەن, بالالارىما جەڭىلدىك تۋرالى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە حات جازدىم. ونداعىلار ەگەر مەندە «التىن القا» مەدالى بار بولسا, ماعان جەڭىلدىك بەرىلەتىن ەدى دەپ جاۋاپ قاتتى. بىراق مەنىڭ زايىبىم بۇل ناگرادانى الىپ ۇلگەرمەدى. مەن جەتى بالا تاربيەلەگەن اكە رەتىندە «التىن القا» القاسىن الا الامىن با؟ انالارى جوق, بىراق مەن ءتىرىمىن عوي. كومەك كورسەتىڭىزشى؟».
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرۋى بويىنشا كوپبالالى جالعىزباستى اكەگە ءتيىستى جەڭىلدىكتەر بەرۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىزدەر بەلگىلەۋ ماسەلەسى بويىنشا قولدانىستاعى زاڭناما قۇقىقتانۋشى ماماندار تاراپىنان مۇقيات زەرتتەلدى. سونىمەن بىرگە, جۇرگىزىلگەن ساراپتامانىڭ ناتيجەسى تەرىس بولدى, بۇل تۋرالى حات اۆتورىنا حابارلاندى. كونە ريم قاناتتى سوزىندە ايتىلعانىنداي: «زاڭ قاتاڭ, بىراق ول زاڭ».
وسىعان قاراماستان, بۇل جاعداي قۇقىق قولدانۋ تاجىريبەسىندەگى ولقىلىقتاردى ايقىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى, ول مۇنى ودان ءارى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, زاڭ شىعارۋ دەڭگەيىندە شەشىمىن تابۋدى تالاپ ەتەدى. زاڭ شىعارۋدا ازاماتتارىمىزدىڭ كومەگىمەن انىقتالىپ جاتاتىن ءتۇرلى مۇددەلەر كاقتىعىستارىنىڭ, قاراما-قايشىلىقتار مەن «وسال تۇستاردىڭ» مىسالدارى از ەمەس.
* * *
ءسوز پرەزيدەنت پوشتاسى تۋرالى بولىپ وتىرعاندىقتان, ءبىزدىڭ قايسىبىر ازاماتتارىمىز ايتىپ جۇرەتىن سىني مازمۇنداعى قۇجاتتار مەن حاتتار ەلباسىنا بارىپ جەتپەيدى دەگەن پىكىردى سەيىلتكەن ءجون. بۇل ولاي ەمەس. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا كەلىپ تۇسكەن بارلىق حات-حابار وعان تولىق كولەمىندە بارىپ جەتەدى. ول-ول ما, ءتىپتى, الدەبىر جاعدايمەن اقپارات اعىنىن شەكتەگىڭ كەلگەننىڭ وزىندە دە, ونىڭ ءجونى بولا قويمايدى. بىرىنشىدەن, مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اقپاراتتى ءارتۇرلى, سونىڭ ىشىندە جابىق سيپاتتاعى دەرەك كوزدەرىنەن دە الادى. ەكىنشىدەن, پرەزيدەنت رەسمي ارنالاردان باسقا, جەكە قابىلداۋ, وڭىرلەرگە جۇمىس ساپارلارى, جۇرتشىلىقپەن كەزدەسۋلەرى بارىسىندا ءاردايىم ازاماتتارمەن تىكەلەي جۇزدەسۋ مۇمكىندىگىنە يە. سونىمەن قاتار, ول ءاردايىم ءباسپاسوزدى مۇقيات قاداعالاپ وتىرادى.
ماسەلەن, جاقىندا ۆ.ك.ابدۋلحانوۆ الماتىدان قىنجىلا بىلاي دەپ جازدى: «...مەملەكەتتەگى كوپتەگەن ماڭىزدى ءارى ەلەۋلى وقيعالار تۋرالى قازاقستاندىقتار وپپوزيتسيالىق گازەتتەردەن بىلەتىنى تاڭدانىس تۋعىزادى ءارى وكىندىرەدى... ال رەسمي بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا كەلەتىن بولساق, مەنىڭشە, ولار مۇلدە جەتكىلىكسىز اقپارات بەرەدى. نە بولىپ جاتىر ءوزى؟».
مەملەكەت باسشىسى مۇنداي پىكىرلەرگە قۇلاق اسا ما؟ وزدەرىڭىز باعالاڭىزدار. مىنە, ايقىن ءارى كۇمانسىز دەرەك: بيىلعى جىلدىڭ قازانىندا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى مەملەكەتتىك باق-تاردىڭ كوكەيكەستى ماسەلەلەردى كورسەتۋدەن, ورتالىقتاعى جانە جەرگىلىكتى جەرلەردەگى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىنە ءادىل تالداۋ جاساۋدان جالتاراتىنىن جانە تاعى باسقا جايلاردى قاتاڭ سىنعا الدى.
بىرنەشە اي بۇرىن ءبىزدىڭ قوعامىمىزدا ۇكىمەتتىڭ زەينەت جاسى تۋرالى باستاماسىنا بايلانىستى ءورىس العان وتكىر پىكىرتالاس تۋرالى دا وسىنى ايتا الامىز. ۇكىمەتتىڭ تاراپىنان ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى بيلىكتىڭ ءتىلى قانداي بولماۋى كەرەكتىگىنىڭ وتە ناقتى مىسالى. ال شىن مانىندە الدا رەفورمالاردىڭ سەبەپتەرىن, ءمانى مەن اقىرعى ماقساتتارىن ادال ءارى بۇكپەسىز ءتۇسىندىرۋ تالاپ ەتىلدى عوي. ونىڭ ۇستىنە, بۇل ماسەلە جونىندەگى نەگىزگى قاعيدالار ن.ءا.نازارباەۆتىڭ 2012 جىلدىڭ شىلدەسىندە-اق جاريالانعان «قازاقستاننىڭ الەۋمەتتىك جاڭعىرتىلۋى: جالپىعا ورتاق ەڭبەك قوعامىنا قاراي 20 قادام» دەپ اتالاتىن ماقالاسىندا جان-جاقتى باياندالعان بولاتىن.
پرەزيدەنتتىڭ اتىنا ءتيىستى ۇنقاتۋلار بىردەن-اق جانە ءار جەرلەردەن, سونىڭ ىشىندە – جەكە جانە ۇجىمدىق ارىز-شاعىمدار تۇرىندە تۇسە باستادى.
بيىلعى جىلدىڭ مامىرىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ اتىنا بەلگىلى ەكونوميست, پارلامەنتتىڭ بۇرىنعى دەپۋتاتى, قازاقستان عالىمدارى وداعىنىڭ پرەزيدەنتى, اكادەميك ورازالى سابدەننەن ىشكى سەزىمگە بەرىلگەن ءارى اششىلاۋ جازىلعان حات كەلىپ ءتۇستى. پارلامەنتتىڭ, ۇكىمەتتىڭ جانە ۇلتتىق بانكتىڭ قىزمەتى تۋرالى وتكىر سىن ايتقان عالىم ايەلدەردىڭ زەينەت جاسىن 58-دەن 63 جاسقا دەيىن ۇزارتۋ تۋرالى پارلامەنت قابىلداعان زاڭعا قول قويماۋدى جانە حالىقتىڭ سەنىمىن اقتاماۋ رەتىندە جوعارى زاڭ شىعارۋشى ورگاندى تاراتىپ جىبەرۋ تىلەگىن ءبىلدىردى.
ورال قالاسىنىڭ تۇرعىندارى دا وسى ماسەلە بويىنشا ارىز-شاعىم جولدادى. ۇجىمدىق ۇندەۋدىڭ استىنا 672 ادام قول قويعان.
ارينە, ابىگەرلىكتىڭ تولقىنىن پايدالانىپ, ۇيالماستان ءوزىن جارنامالاۋمەن, دارىپتەۋمەن اينالىسقاندار دا تابىلماي تۇرمادى, مۇنىڭ ءوزى ايتىس-تارتىستىڭ قىزۋ ساتتەرىندە ءجيى بولا بەرەدى.
ەگەر بۇعان تورەشىلىك ايتىپ, ءوزىنىڭ بۇگىندە بارشاعا بەلگىلى ۇندەۋىن جاريا ەتىپ, مەملەكەت باسشىسى ارالاسپاعاندا, جاعدايدىڭ قانشالىقتى الىسقا بارىپ تىرەلەرى بەلگىسىز ەدى.
«ماعان ەل كونستيتۋتسياسى بەرگەن وكىلەتتىكتەرگە سايكەس, ايەلدەردىڭ زەينەت جاسىن ارتتىرۋ تۋرالى نورمانى ەنگىزۋدىڭ مەرزىمىنە قاتىستى بولىگىن قايتا تالقىلاپ, داۋىس بەرۋ ءۇشىن زاڭدى پارلامەنتكە قايتارامىن... مەن ايەلدەردىڭ زەينەت جاسىن 2014 جىلدىڭ قاڭتارىنان ەمەس, 2018 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ, ودان ءارى 2027 جىلعا دەيىن ءار جارتى جىل سايىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن ارتتىرۋدى ۇسىنامىن», دەپ مالىمدەدى ن.ءا.نازارباەۆ ەلدىڭ مەملەكەتتىك تەلەارنالارى ارقىلى ءسوز ءسويلەپ.
پرەزيدەنتتىڭ اتىنا قازاقستاندىقتاردان بۇل شەشىمدى قولداعان كوپتەگەن حاتتار مەن جەدەلحاتتار كەلىپ ءتۇستى.
«اقساي نان» نان-توقاش كومبيناتىنىڭ ۇجىمى وزدەرىنىڭ ۇندەۋىندە ەلدىڭ زەينەت رەفورماسى ماسەلەسىنە كوڭىل بولگەنى ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. «اۆتورلار ۇجىمنىڭ 70 پايىزدان استامىن ايەلدەر قۇرايتىنىن اتاپ كورسەتكەن. «ءبىزدىڭ كومبيناتىمىزدىڭ جانە ونىڭ فيليالدارىنىڭ بارلىق ايەلدەرىنىڭ اتىنان زەينەتاقى رەفورماسى تۋرالى جاڭا زاڭناماعا قاتىستى ءتۇرلى كوزقاراستاردى جان-جاقتى تالداۋدىڭ نەگىزىندە ساليقالى شەشىم قابىلداعانىڭىز ءۇشىن العىس ايتامىز», دەلىنگەن حاتتا.
«جاناشىر» حالىقارالىق قوعامدىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى جاڭىل اپەتوۆا دا زەينەت جاسى قارساڭىنداعى ايەلدەردىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا باعىتتالىپ جاسالىپ جاتقان ءىس-شارالاردىڭ بارلىق استارلارىن جان-جاقتى قاراۋ ءۇشىن ەندى ۇكىمەتتىڭ ۋاقىتى جەتكىلىكتى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ, العىسىن ءبىلدىردى.
سوندىقتان پرەزيدەنتتىڭ جاڭادان قۇرىلعان «ا» كورپۋسىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەسۋى كەزىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە قويىلاتىن ءوزىنىڭ باستى تالاپتارىنىڭ ءبىرىن بىلاي دەپ بەلگىلەۋى كەزدەيسوق ەمەس: «ادامدارعا ەنجار قاراۋعا بولمايدى. ولاردى تىڭداپ, سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرۋ كەرەك, تۋراسىن ايتىپ, تۋرا جاۋاپ بەرۋ كەرەك. ادامدى ءبىر كابينەتتەن ەكىنشى كابينەتكە سارساڭعا تۇسىرمەي, ونىڭ ماسەلەسىن شەش. جوق بولسا, «جوق» دەپ ايت نەمەسە «بۇل جارتى جىلدان كەيىن شەشىلەدى» دە. بىراق ول ينستانتسيالار بويىنشا جۇرمەۋى ءۇشىن ادامعا جاۋابىڭدى بەر... ادامدارمەن ادال ءارى اشىق اڭگىمەلەسە ءبىلۋ ماڭىزدى».
ال بيلىك پەن قوعامنىڭ اراسىنداعى مۇنداي ۇنقاتىسۋ جاي عانا ماڭىزدى ەمەس, قاجەت تە. ونىڭ ۇستىنە, ادامداردا جاۋاپتى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جوعارى لاۋازىم يەلەرى تاراپىنان ايقىن ءارى تۇسىنىكتى كوزقاراس تالاپ ەتىلەتىن وتكىر ءارى جانعا جايسىز سۇراقتار جەتىپ-ارتىلادى. بۇل – كەدەن وداعىنا كىرۋگە بايلانىستى قازاقستاننىڭ ەگەمەندى ۇستانىمىنا وراي جۇرتشىلىقتىڭ مەيلىنشە تۇسىنىكتى الاڭداۋشىلىعى, بۇل – تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىقتاعى جانە الەۋمەتتىك سالاداعى ءپىسىپ-جەتىلگەن پروبلەمالار, بۇل – ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان جەكەلەگەن جوبالاردىڭ ماقساتقا سايلىعى مەن ەكونوميكالىق تيىمدىلىگى ماسەلەلەرى, بۇل – مەملەكەتتىك ورگاندارداعى تورەشىلدىك پەن سىبايلاس جەمقورلىقتىڭ ناقتى دەرەكتەرى, بۇل – بىزدەگى جولداردىڭ احۋالى, باسقا دا كوپتەگەن ماسەلەلەر.
جالپى العاندا, ويلاناتىن جانە جۇمىس ىستەۋدى قاجەت ەتەتىن جايتتار بارشىلىق.
* * *
سونىمەن بىرگە, پرەزيدەنتتىڭ اتىنا كۇندەلىكتى تۇسەتىن پوشتامەن تانىسقان كەزدە كوپتەگەن قاراپايىم ازاماتتار ءۇشىن نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ جاي عانا مەملەكەت باسشىسى ەمەس, ەڭ الدىمەن بەدەلدى ءارى سەنىمدى سۇحباتتاسۋشى ەكەنى سەزىلەدى. ماسەلەن, ورال قالاسىنداعى №8 مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى ۇيىمنىڭ وقىتۋشىسى ن.جيليك بىلاي دەپ جازادى: «قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! مەن ۇلتىم بويىنشا ۋكراين قىزىمىن, بىراق جۇرەگىم مەن جانىم قازاق. مەن ءۇشىن قازاقستاندىق پاتريوتيزم – جاي عانا ءسوز ەمەس. پەداگوگپىن, ءتۇرلى ۇلتتاردىڭ بالالارىنا قازاق ءتىلىن وقىتامىن. ءوزىمنىڭ جۇمىسىمدا قازاق تىلىنە تارتۋ ارقىلى, بالالارعا وتانىنا دەگەن ماحابباتى, اعا ۇرپاققا, ايەلگە, عاسىرلار تەرەڭىنەن تامىر تارتاتىن جانە بەسىك جىرىمەن بەرىلەتىن عاسىرلار بويعى داستۇرگە دەگەن قۇرمەتتى سىڭىرۋگە تىرىسامىن. ءسوزى مەن ويىن قادىرلەۋدى ۇيرەتەمىن... ءسىزدىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىڭىزداعى انالار مەن بالالارعا قامقورلىق كورسەتۋ جانە جاڭا قازاقستاندىق ءپاتريوتيزمدى تاربيەلەۋ تۋرالى سوزدەر مەنىڭ جان-جۇرەگىمە تەرەڭ اسەر ەتتى. وسىدان مەملەكەتكە دەگەن سەنىم ارتا تۇسەدى, ال جۇرەگىڭ تۋعان ەلىڭ – قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءۇشىن شىنايى ماقتانىش سەزىمىمەن تۋلايدى... مەن سىزگە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! ءسىز بولاشاق ۇرپاققا شىن جۇرەكتەن قامقورلىق جاسايسىز. سىزگە جاقسىلىقتار, ءبىزدىڭ ۇيلەرىمىزگە شۋاق پەن ءۇمىت الىپ كەلەتىن جۇمىسىڭىزدا تابىستار مەن باقىت تىلەيمىن».
* * *
...ەرتەڭ ەرتەلەپ مەن تاعى دا جاڭادان كەلىپ تۇسكەن پوشتانى قابىلداپ, قاراپ, سارالاپ, سوسىن پرەزيدەنتتىڭ ۇستەلىنە قويۋعا ءتيىسپىن. وندا ءبىزدىڭ تىنىس-تىرشىلىگىمىزدىڭ پروبلەمالار مەن جەتىستىكتەرگە, قيىندىقتار مەن قۋانىشتارعا تولى بار بوياۋى كورىنىس تاباتىن بولادى. ەڭ باستىسى, ادامدار ءوزىنىڭ پرەزيدەنتىنە سەنەدى جانە پرەزيدەنت تە وسىلايشا جاۋاپ بەرەدى. ەلباسىمىزدى ەلىمەن ەتەنە دەيتىنىمىزدىڭ ءمانى دە وسىندا...
ماحمۇت قاسىمبەكوۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى
كەڭسەسىنىڭ باستىعى.