ايماقتا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ورنىنا وعان بولىنگەن قارجىنى جىمقىرۋشىلار دا بار
جامبىل وبلىسىندا «ارىن ساتىپ اساعان, ەكى كۇن عانا جاساعان» باستىقتار كوبەيىپ تۇر. دەرەك پەن دايەككە جۇگىنەيىك. وبلىستىق قارجى پوليتسياسى اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىندا 588 قىلمىستىق ءىستى انىقتادى. ال ودان مەملەكەتكە كەلگەن زالال 522 ميلليون تەڭگەنى قۇراعان. بۇگىندە ونىڭ 298 ميلليون تەڭگەسى ءوندىرىلىپتى.
ايماقتا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ورنىنا وعان بولىنگەن قارجىنى جىمقىرۋشىلار دا بار
جامبىل وبلىسىندا «ارىن ساتىپ اساعان, ەكى كۇن عانا جاساعان» باستىقتار كوبەيىپ تۇر. دەرەك پەن دايەككە جۇگىنەيىك. وبلىستىق قارجى پوليتسياسى اعىمداعى جىلدىڭ 9 ايىندا 588 قىلمىستىق ءىستى انىقتادى. ال ودان مەملەكەتكە كەلگەن زالال 522 ميلليون تەڭگەنى قۇراعان. بۇگىندە ونىڭ 298 ميلليون تەڭگەسى ءوندىرىلىپتى.
«دانىكەننەن, قۇنىققان جامان». سىبايلاس جەمقورلىققا قاتىستى قىلمىستاردىڭ ءوڭىر بويىنشا ەتەك الىپ تۇرعان ءتۇرى – پاراقورلىق بولىپ وتىر. ماسەلەن, اتالعان مەرزىم ىشىندە پاراقورلىق فاكتىلەرى بويىنشا –18, ونىڭ ىشىندە پارا الۋدان –14, پارا بەرۋدەن –3, پاراقورلار اراسىندا «دەلدالدىق» ءرولىن اتقارعاندار بويىنشا –1 دەرەك انىقتالعان. مىسالى, ءسوز ەتىپ وتىرعان وڭىردەگى «قاراسۋ» كەدەن بەكەتىنىڭ 1-ءشى دارەجەلى مامانى ب. بايمەنوۆ سوت ۇكىمىمەن 2 جىلعا شارتتى تۇردە باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى. ول لاۋازىم يەسى بولعانىنا قاراماستان 2013 جىلدىڭ 15 جانە 18 ناۋرىزىندا ازاماتشا ت.-نىڭ تاۋارلارىن شەكارادان قاراۋسىز, كەدەرگىسىز وتكىزگەنى جانە جالپى «قامقورلىعى» ءۇشىن پارا العان.
تاعى ءبىر مىسال كەلتىرەيىك. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا قر ۇقك شەكارا قىزمەتىنىڭ قورداي اۋدانى اۋماعىندا ورنالاسقان اسكەري ءبولىمىنىڭ «قاراسۋ» شەكارا باقىلاۋ جۇك بەكەتىنىڭ باستىعى, پودپولكوۆنيك ا.سارسەنباەۆقا قاتىستى قر قك-ءنىڭ 311-ب. 2-ب. بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ول 2012 جىلدىڭ جەلتوقسان, 2013 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا قر مەملەكەتتىك شەكاراسىنان حالىق تۇتىناتىن تاۋارى بار 59 اۆتوكولىكتى شەكارالىق تەكسەرۋسىز, ياعني كەدەرگىسىز وتكىزگەن جانە اۆتوكولىكتەگى تاۋار يەلەرىنەن «قامقورلىعى» ءۇشىن پارا الىپ وتىرعان. الماتى گارنيزونى اسكەري سوتىنىڭ ۇكىمىمەن ا. سارسەنباەۆ 3 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
قوعامدا الاياقتىق دەرەكتەرى دە دەندەپ بارادى. مىسالعا, قر قك 177-ب. 3-ب. بويىنشا مەركى اۋدانى سالىق باسقارماسىنىڭ ءبولىم باستىعى س.-عا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ول 2013 جىلدىڭ 16 كىركۇيەگىندە قىزمەت بابىن پايدالانىپ «تيان-شان» جشس ديرەكتورى ازامات ا.-نى الداپ جانە سەنىمىنە قيانات جاساۋ جولىمەن اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتپاۋ ءۇشىن ورتاداعى جەكە كاسىپكەر ارقىلى سوماسى 500 مىڭ تەڭگەنى يەمدەنگەن. قر قك 177-ب. 2-ب. بويىنشا جەكە كاسىپكەرگە دە قىلمىستىق ءىس قوزعالدى.
مەملەكەتىمىز ءۇشىن «پاراقورلارمەن» بىرگە, «پارا بەرۋشىلەردىڭ» ارەكەتتەرى دە قاۋىپتى. وبلىستا جىل باسىنان بەرى «پارا بەرۋ» بويىنشا 3 قىلمىستىق ءىس قوزعالىپتى. مىسالعا, 2013 جىلدىڭ تامىز ايىندا سوتقا دەيىنگى جەڭىلدەتىلگەن ءىس جۇرگىزۋ حاتتاماسى بويىنشا قر قك-ءنىڭ 312-ب. 2-ب. (پارا بەرۋ) بويىنشا «جۋالى سۋ» مكك باستىعى ق.مومىنقۇلوۆقا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ول 2013 جىلدىڭ 1 تامىزىندا قارجى پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرىنە تەرگەۋ الدى تەكسەرىس ماتەريالدارى بويىنشا دۇرىس شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن 500 مىڭ تەڭگە بەرگەن. سوت ۇكىمىمەن ق. مومىنقۇلوۆ شارتتى تۇردە 3 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
اعىمداعى جىلدىڭ تامىز ايىندا قارجى پوليتسياسى تالاس اۋداندىق پروكۋراتۋراسىمەن بىرگە قر قك 177-ب. 3-ب. (الاياقتىق), 314-ب. 2-ب. (قىزمەتتiك جالعاندىق جاساۋ) بويىنشا تالاس اۋدانى اكىمى اپپاراتىنىڭ قارجى شارۋاشىلىق ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ش.شىمىروۆقا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوزعادى. ول 2011 جىلى مەملەكەتتىك قىزمەتتەر اتقارۋعا ۋاكىلەتتى ادامدارعا تەڭەستىرىلگەن تۇلعا بولا تۇرىپ, الاياقتىق جولمەن, اتالعان مەكەمە قىزمەتكەرىنىڭ كارتىشكەلىك شوتىنا بيۋدجەتتىك قاراجاتتى جالاقى ەسەبى رەتىندە اۋدارىپ, جەكە مۇقتاجىنا 12,8 ميلليون تەڭگەنى جاراتىپ جىبەرگەن. سوت ۇكىمىمەن ش.شىمىروۆ قىلمىسكەر دەپ تانىلىپ, 7 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
ايماقتا مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ورنىنا, وعان بولىنگەن قارجىنى جىمقىرماق بولعان جەمقورلار دا بار. بۇگىندە, مىسالى, «اق بۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا بىرقاتار سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىستاردىڭ انىقتالعانى بەلگىلى بولىپ وتىر. مىسالعا, اعىمداعى جىلدىڭ اقپان ايىندا «سك بيىك اسۋلار-2006» جشس باسشىلارىنا قاتىستى قر قك-ءنىڭ 176-ب. 4-ب. (سەنiپ تاپسىرىلعان بوتەن مۇلiكتi يەمدەنىپ الۋ نەمەسە ىسىراپ ەتۋ) بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ولار 2011-2012 جىلدار ارالىعىندا تالاس اۋدانى ويىق اۋىلىن سۋمەن جابدىقتاۋعا قاتىستى قۇرىلىس جۇمىستارىن اتقارماي «اۋىز سۋ» جانە «اق بۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى بويىنشا بولىنگەن جالپى سوماسى 81 ميلليون تەڭگەدەن اساتىن بيۋدجەتتىك قاراجاتتى ىسىراپ ەتكەن. سونىڭ سالدارىنان مەملەكەتكە اسا ءىرى كولەمدە زالال كەلتىرىلگەن. وسى فاكت بويىنشا قر قك 315-ب. 2-ب. (قىزمەتتەگi ارەكەتسiزدiك) «تالاس اۋدانى اكىمدىگىنىڭ ساۋلەت, قالا قۇرىلىسى جانە قۇرىلىس ءبولىمى» كمم باستىعى ب.بايبولوۆقا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوزعالدى. ول لاۋازىمدى ادام بولا تۇرىپ, باسقا ادامدارعا پايدا مەن ارتىقشىلىقتار بەرۋ ماقساتىمەن, 2012 جىلى قىزمەتتىك مىندەتتەرىن ورىنداماي, جوعارىدا كورسەتىلگەن قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ اتقارىلعاندىعىن تەكسەرمەي قابىلداپ, اتقارىلماعان جۇمىستارى ءۇشىن «اۋىز سۋ» جانە «اق بۇلاق» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى بويىنشا بولىنگەن بيۋدجەتتىك قاراجاتتى «سك بيىك اسۋلار» جشس-نە اۋدارعان. تالاس اۋداندىق سوتىنىڭ ۇكىمىمەن ب.بايبولوۆ شارتتى تۇردە 1 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلدى.
قازاقتا: «قاراقۇرت جەپ قوي سەمىرەدى, قانسوقتا جەپ يت سەمىرەدى, پارا جەپ بي سەمىرەدى», دەگەن ءسوز بار. ايماقتا, شىنىندا, جەمقور باستىقسىماقتار جاڭبىردان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاقتاي كوبەيىپ بارادى. ال وعان توسقاۋىل قوياتىن كىم؟ ارينە, تەمىردەي ءتارتىپ پەن قاتال زاڭعا جۇگىنگەن قىراعى تەكسەرۋشىلەر. ويتكەنى, شەراعاڭ ايتپاقشى: «زاڭ – مەملەكەتتىڭ توعىز قابات, تور كوزدى ساۋىتى».
ءبىز وبلىستىق قارجى پوليتسياسى قىزمەتىنەن وسىنى بايقادىق.
كوسەمالى ساتتىباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
جامبىل وبلىسى.