قازاق حالقىندا «بۇگىنگى جاس – ەرتەڭگى ەل اعاسى», «اقىل – جاستان, اسىل – تاستان» دەگەن ناقىل سوزدەر بار. وسى سوزدەردىڭ مانىنە تەرەڭ ۇڭىلەر بولساق, بۇگىنگى جاس ۇرپاقتىڭ ەرتەڭگى كۇنى ەلىمىزدىڭ تىزگىنىن ۇستايتىن باسشى ازاماتتارعا اينالاتىنىن, بولاشاقتا ەل بيلىگى جاستاردىڭ قولىندا بولاتىنىن بىلدىرەدى.
ولاي بولسا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جاستاردىڭ بۇگىنگى احۋالى قانداي؟ ولارعا مەملەكەت تاراپىنان جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر ما؟ جاستاردىڭ الەۋمەتتىك, مادەني جانە ساياسي قۇقىقتارى ىسكە اسىپ كەلە مە؟ رەسپۋبليكامىزداعى جاستار ۇيىمدارىنىڭ قوعامعا, اسىرەسە, جاستارعا تيگىزىپ جاتقان كومەگى قانداي دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەگەنىمىز ءجون.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭعا سايكەس, قازاقستاندا جاستار دەپ 14 پەن 29 جاس ارالىعىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى سانالادى.
قازاق حالقىندا «بۇگىنگى جاس – ەرتەڭگى ەل اعاسى», «اقىل – جاستان, اسىل – تاستان» دەگەن ناقىل سوزدەر بار. وسى سوزدەردىڭ مانىنە تەرەڭ ۇڭىلەر بولساق, بۇگىنگى جاس ۇرپاقتىڭ ەرتەڭگى كۇنى ەلىمىزدىڭ تىزگىنىن ۇستايتىن باسشى ازاماتتارعا اينالاتىنىن, بولاشاقتا ەل بيلىگى جاستاردىڭ قولىندا بولاتىنىن بىلدىرەدى.
ولاي بولسا, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جاستاردىڭ بۇگىنگى احۋالى قانداي؟ ولارعا مەملەكەت تاراپىنان جەتكىلىكتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىر ما؟ جاستاردىڭ الەۋمەتتىك, مادەني جانە ساياسي قۇقىقتارى ىسكە اسىپ كەلە مە؟ رەسپۋبليكامىزداعى جاستار ۇيىمدارىنىڭ قوعامعا, اسىرەسە, جاستارعا تيگىزىپ جاتقان كومەگى قانداي دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ىزدەگەنىمىز ءجون.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭعا سايكەس, قازاقستاندا جاستار دەپ 14 پەن 29 جاس ارالىعىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتارى سانالادى. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدەگى جاستاردىڭ سانى 4,5 ميلليوننان اسادى. بۇل رەسپۋبليكا حالقىنىڭ 30 پايىزعا جۋىعىن جاستار قۇرايتىنىن بىلدىرەدى.
الەۋمەتتانۋشىلاردىڭ پايىمىنا سۇيەنسەك, جاستار – جەكە تۇلعا بولىپ قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ازاماتتاردىڭ ەڭ ءالسىز بۋىنى, وسىعان بايلانىستى ولار قوعامدىق ومىردە الەۋمەتتىك جانە پسيحولوگيالىق كۇيزەلىسكە ءجيى ۇشىرايدى. جاس ازاماتتاردى قولداي وتىرىپ, مەملەكەت ولاردىڭ باسەكەگە قابىلەتتى مۇمكىندىكتەرىن شىڭدايدى, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتەدى جانە ءوز بولاشاعىنىڭ «ادامي رەسۋرستارىن» دامىتادى.
قازاقستان حالقىنىڭ ۇشتەن بىرىنە جۋىعىن قۇراپ وتىرعان جاستاردىڭ قازىرگى تاڭداعى دەنساۋلىعى, ءبىلىمى, كاسىپتىك, رۋحاني-مادەني دايىندىعى مەملەكەتتىڭ كەلەشەگىن ايقىندايتىن ادامي كاپيتالىنىڭ نەگىزى بولىپ سانالادى.
مەملەكەت جاستار اراسىندا الەۋمەتتىك شيەلەنىستى باسەڭدەتۋ, جاسوسپىرىمدەر مەن جاستار اراسىندا ناشاقورلىققا, ماسكۇنەمدىككە, قوعامعا قارسى جانە اۋىتقۋ قۇبىلىستارىمەن كۇرەستە كەزەك كۇتتىرمەيتىن شارالار قولدانادى. جاستار اراسىندا قۇقىق بۇزۋشىلىق پەن قىلمىستى بولدىرماۋ جونىندە زاڭ-قۇقىق تۋرالى ءبىلىم بەرۋ جانە ماسەلەنىڭ الدىن الۋ جۇمىستارىن ۇيىمداستىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكادا جوعارى جانە ورتا ارناۋلى وقۋ ورىندارى نەگىزىندە جەدەل جاستار جاساقتارى قۇرىلىپ, ورتا مەكتەپتەردە 9-سىنىپتان باستاپ 11-سىنىپقا دەيىن قۇقىقتىق تاربيە جونىندە فاكۋلتاتيۆتىك ساباقتار, دارىستەر ەنگىزىلگەن.
الايدا, جوعارىدا ايتىلعان مەملەكەتتىك ءىس-شارالار جاستاردىڭ ماسەلەسىن تولىق شەشىپ وتىر دەپ ايتا المايمىز. سەبەبى, قازىرگى تاڭدا قوعامدا جۇمىسسىز, وقۋسىز جانە ءارتۇرلى دەسترۋكتيۆتى توپتاردىڭ شىرماۋىنا تۇسكەن جاستار از ەمەس. كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا جاستاردىڭ وقۋ-ءبىلىمسىز, جۇمىسسىز جۇرۋىنە زاڭ جۇزىندە تىيىم سالىناتىن. ءبىزدىڭ اكە-شەشە, اعا-باۋىرلارىمىز كەڭەستىك جاستار يدەولوگياسىمەن ءوستى.
ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىك الۋى مەملەكەتتىڭ جاستار ساياساتىنا جاڭاشا قاراۋ تالابىن قويدى. ەلىمىزدە كەڭەستىك جاستاردى تاربيەلەۋ جۇيەسىن ءتۇپ ورنىمەن وزگەرتىپ, ولاردى بىرىكتىرۋدىڭ, ەلدىككە, وتانسۇيگىشتىككە باۋلۋدىڭ جاڭاشا فورماسىن ويلاپ تابۋ قاجەتتىلىگى پايدا بولدى. مىنە, وسىنداي قوعامدىق قاجەتتىلىكتى ايقىن سەزىنگەن ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆ «نۇر وتان» پارتياسىنىڭ ءحىىى سەزىندە قازاقستاننىڭ جاس ازاماتتارىنىڭ باسىن بىرىكتىرەتىن «جاس ۇلان» بىرىڭعاي بالالار ۇيىمىنىڭ جاڭا جۇيەسىن قۇرۋ كەرەكتىگىن ايتقان بولاتىن. مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسى يد