• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 13 جەلتوقسان, 2019

باسىلىم باسشىلارى - حالەل ەسەنباەۆ (07.1919 - 02.1920)

880 رەت
كورسەتىلدى

ح.ەسەنباەۆ (1892-1938) ورال وڭiرiندە (كازتالوۆ اۋدانى, اعاشۇي اۋىلى) ومiرگە كەلگەن. اۋىلدان حات تانىپ, كەيiن ورىنبورداعى قۇسايىن مەدرەسەسiنە تۇسەدi. ءسويتiپ مۇعالiم ماماندىعىن الىپ شىعادى.

1919 جىلدىڭ 21 اقپانىنان رك(ب)پ مۇشەسi. بوكەي گۋباتكومىنىڭ دەلەگاتى رەتiندە قازاق اسسر قۇرىلتاي سەزiنە قاتىسقان. “كيرگيزسكايا پراۆدا”, “دۇرىستىق جولى” گازەتتەرi مەن “مۇعالiم” جۋرنالىنىڭ القا مۇشەسi بولعان.

1919 جىلى قازاقستاندا ماڭىزدى وقيعالار كوپ بولدى. كەڭەس وكiمەتiنiڭ ۆ.ي.لەنين قول قويعان دەكرەتi بويىنشا قازاق ولكەسiن باسقارۋ جونiندەگi رەۆوليۋتسيالىق كوميتەت قۇرىلدى. وسىعان وراي كيررەۆكومنىڭ ءباسپاسوز ورگانىن اشۋ ماسەلەسi كۇن تارتiبiنە قويىلدى دا, 1919 جىلعى 17 جەلتوقساندا ولكە استاناسى – ورىنبوردا “ۇشقىن” گازەتiنiڭ بiرiنشi ءنومiرi جارىققا شىقتى.

“ەگەمەن قازاقستاننىڭ” (“ۇشقىن”) العاشقى رەداكتورىنىڭ اتىن انىقتاپ تابۋدا كەزiندە وسى باسىلىمدا ەڭبەك ەتكەن, بەلگiلi جۋرناليست تiلەكقابىل بورانعالي ۇلى كوپ iزدەندi. ول ءوزiنiڭ 1997 جىلى 22 اقپان كۇنگi گازەتiمiزدە جاريالانعان “ۇشقىننىڭ” رەداكتورى بولدىم”... دەگەن ماقالاسىندا حالەل ەسەنباەۆ تۋرالى تىڭ دەرەكتەر كەلتiرەدi. ورال ارحيۆiنەن الىنعان ول قۇجاتتا ح.ەسەنباەۆتىڭ ءوز قولىمەن تولتىرىلعان انكەتا جاۋاپتارى مەن  1919 جىلدىڭ قازان ايىندا وتكەن كيررەۆكوم ماجiلiسiنەن حاتتاما دا بار. اۆتور جينالىس قاۋلىسىنان ءۇزiندi كەلتiرە وتىرىپ, “ۇشقىن” گازەتiن باسقارۋ ءۇشiن بەس ادامنان (حالەل ەسەنباەۆ, ەشمۇحامەد بەگاليەۆ, ءتاميمدار سافيەۆ, امiرعالي مەڭەشەۆ, بەرنياز كۇلەەۆ) القا مۇشەسi سايلانعانىن جازادى. ايتسە دە ەڭ باستى دالەل ح.ەسەنباەۆتىڭ 1923 جىلى ءوزi تولتىرعان انكەتا جاۋاپتارى بولسا كەرەك. وندا بىلاي دەپ جازىلعان: “رابوتال چل. رەدكوللەگي ورگ. بۋكگۋبيسپولكوما “كيرگيزسكايا پراۆدا”, “دۋرۋستۋك جولى”, جۋرنالا “مۋگاليم” (“ۋچيتەل”), رەداكتوروم ورگانا كيركراي رەۆكوما “ۋشكۋن” (“يسكرا”) – ۆ 1918 ي 1919 گوداح, ورگ. بۋكگۋبكوما “ەنبەك” (“ترۋد”), پەرەۆەل نا كيرگيزسكي يازىك كونستيتۋتسيۋ رسفسر ي ت.پ.”

جۋرناليست وسى دەرەكتەردi دايەكتەي كەلiپ, “ەگەمەن قازاقستاننىڭ” 20-30 جىلدارداعى رەداكتورلارى ت.سافيەۆ, ءا.بايدiلدين, ت.جۇرگەنوۆ, س.سەيفۋللين, س.سادۋاقاسوۆ, ت.رىسقۇلوۆ, و.يساەۆ, ب.مايلين, ع.توعجانوۆ, ع.مۇسiرەپوۆ سىندى بەلگiلi ازاماتتار ەدi. بۇگiن ولاردىڭ قاتارىنا حالەل ەسەنباەۆتى قوسقان ءجون بولار”,  دەپ جازادى. بۇل ۇسى­نىسقا بiز دە قول كوتەرەمiز.

ح.ەسەنباەۆ 30-شى جىلدارى الماتىداعى اعارتۋ كوميسسارياتىندا جاۋاپتى قىزمەتتە بولعان. ودان كەيiن بiرسىپىرا وبلىستىق اعارتۋ ءبولiمiن باسقاردى. بۇكiل­قازاق­ستاندىق II كەڭەستەر سەزiندە قاسسر ورتالىق اتقارۋ كوميتەتiنە مۇشە­لiككە كانديدات, ال 1936 جىلى ونىڭ مۇشەسi بولىپ سايلاندى. اعارتۋ كوميسسارياتى باسقارماسىن باسقاردى.

ح.ەسەنباەۆ 1938 جىلعى ساياسي قۋعىن-سۇرگiننiڭ قۇربانى بولدى.

سوڭعى جاڭالىقتار