سەيسەنبى, 12 اقپان 2013 7:23
ەل ىشىندە ماي تۋرالى انەكدوت, كۇلدىرگى اڭگىمەلەر وتە كوپ. كەز كەلگەن كولىك جۇرگىزۋشىسى الاتاياقتىلارمەن ارادا بولعان جاعدايدى مايىن تامىزىپ ايتىپ بەرەدى. جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن ماي جول بويىندا تەك اقشا جيناۋ ءۇشىن تۇرادى, بۇلار جول ەرەجەسىن بۇزعان سايىن ولار قۋانادى, قۇجاتتارىن تەكسەرۋ ءۇشىن توقتاتسا دا بىردەن «بىردەڭە دامەتىپ تۇر» دەپ ويلايدى. ارينە, شوپىرلار دا مۇنداي اڭگىمەلەردى اسپاننان المايتىنى بەلگىلى. الاتاياقتىلاردىڭ الاقانى قىشىعانى ءبىر بولەك, ولار سول پارانى الۋ ءۇشىن ويلاپ تاپپايتىندارى جوق. وتكەندە عانا «تيتۋس» سايتىندا شىمكەنتتىك ءبىر ماي قىزمەتكەرىنىڭ انا قۇجاتتى ءبىر سۇراپ,
سەيسەنبى, 12 اقپان 2013 7:23
ەل ىشىندە ماي تۋرالى انەكدوت, كۇلدىرگى اڭگىمەلەر وتە كوپ. كەز كەلگەن كولىك جۇرگىزۋشىسى الاتاياقتىلارمەن ارادا بولعان جاعدايدى مايىن تامىزىپ ايتىپ بەرەدى. جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن ماي جول بويىندا تەك اقشا جيناۋ ءۇشىن تۇرادى, بۇلار جول ەرەجەسىن بۇزعان سايىن ولار قۋانادى, قۇجاتتارىن تەكسەرۋ ءۇشىن توقتاتسا دا بىردەن «بىردەڭە دامەتىپ تۇر» دەپ ويلايدى. ارينە, شوپىرلار دا مۇنداي اڭگىمەلەردى اسپاننان المايتىنى بەلگىلى. الاتاياقتىلاردىڭ الاقانى قىشىعانى ءبىر بولەك, ولار سول پارانى الۋ ءۇشىن ويلاپ تاپپايتىندارى جوق. وتكەندە عانا «تيتۋس» سايتىندا شىمكەنتتىك ءبىر ماي قىزمەتكەرىنىڭ انا قۇجاتتى ءبىر سۇراپ, مىنا قۇجاتتى ءبىر سۇراپ, اقىرى تۇك تاپپاعان سوڭ جۇرگىزۋشىگە «رنن, سيك-ءىڭ بار ما؟» دەپ تيىسكەنىن ايداي الەمگە كورسەتتى.
ال بىراق شىن مانىندە ماي قىزمەتىنىڭ ءومىرىمىزدىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە الار ورنى ەرەكشە. ءوزىڭىز ويلاڭىزشى, ەگەر جول بويىندا ماي قىزمەتكەرلەرى تۇرماسا, وندا جۇرگىزۋشىلەر ويىنا كەلگەنىن ىستەر ەدى. ونسىز دا ادەمى كولىككە مىنسە ارقاسى قوزىپ كەتەتىن كەيبىر قىزۋقاندى شوپىرلار, اسىرەسە, جاستار جاعى ءبىر-بىرىمەن جارىسىپ, ءبىرىن-ءبىرى قۋالاپ, ونىڭ سوڭى ورنى تولماس وكىنىشكە ۇلاسىپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس. ماي بولماسا جۇرگىزۋشىلەر ماس كۇيىندە كولىك جۇرگىزۋدەن قورىقپاس ەدى. بۇل تەك ءوزىنىڭ عانا ەمەس, باسقا دا ادامداردىڭ ومىرىنە قاۋىپ ءتوندىرۋ دەگەن ءسوز.
سوندىقتان ماي قىزمەتىنىڭ قيىندىعى, قىزىعى, بەدەلى, ابىرويى تۋرالى ماقالا جازعىمىز كەلىپ وقو ءىىد جول پوليتسياسىنىڭ باستىعى ارتىقبەك جاپپاروۆپەن تەلەفون ارقىلى تىلدەستىك. كەزدەسۋ ۋاقىتىن بەلگىلەگەنمەن ونى ءوز كابينەتىنەن تابۋ وتە قيىن بولدى. تۇسىنەمىز, جول پوليتسياسى باستىعىنىڭ شارۋاسى كوپ, بىردە ويدا, بىردە قىردا دەگەندەي… اقىرى كابينەتىندە جولىعىپ, اتتىڭ جالىندا, تۇيەنىڭ قومىندا وتىرعانداي اسىعىس تۇردە سۇحبات الىپ ۇلگەردىك, ايتەۋىر. ويتكەنى, وبلىستىڭ باس جول پوليتسياسىنىڭ تەلەفونىندا تىنىم جوق. نەگىزى ۇيالى تەلەفوندا ۇيات جوق, شىرىلداي بەرەدى. سونى ۇستاپ ءجۇرگەن ادامدار ۇيالۋى ءتيىس. جوق, ارتىقبەك جاپپاروۆ مىرزا الدىمدا ادام وتىر-اۋ, سۇحبات بەرىپ وتىرمىن-اۋ دەپ قىمسىنبادى. ونىڭ ۇستىنە قايتا-قايتا تىپىرشىپ, ءبىر جينالىسقا اسىعىپ تۇرعانىن ەسكەرتۋمەن بولدى. ايتەۋىر, بىزدەن تەزىرەك سىتىلعىسى كەلدى. سودان ماي-دىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىن اتقارعان جۇمىسى تۋرالى تولىق مالىمەت بەرۋدى سۇرادىق. مىنە, وسى جەرگە كەلگەندە جاپپاروۆ مىرزا قاتتى قيپاقتادى. قولىنداعى ەكى-ءۇش بەتتىك مالىمەتتى ءبىر بەردى, ودان «ىشىندە وزگەرتەتىن جەرى بار ەكەن» دەپ قايتىپ الدى. سوڭىندا «مالىمەتتىڭ ءبارىن ەكى-ءۇش كۇندە تولىق قولىڭىزعا تيگىزەمىن» دەگەن سوڭ, ەلەكتروندىق پوشتامىزدى دا جازىپ بەرىپ, قايتتىق. بۇل وتكەن جىلدىڭ سوڭعى ايلارى بولاتىن. سودان جاپپاروۆتى جوعالتتىق. تەلەفون سوقساڭ, «مىنە, مىنە جىبەرەمىن» دەيدى دە, ءىزىم-قايىم جوق بولادى. قازىر جاريالىلىق زامانى, كەز كەلگەن مەكەمەدەن ءباسپاسوز حاتشىسى ارقىلى سۇراعان مالىمەتىمىزدى قيىندىقسىز الا بەرۋشى ەدىك, ويپىرماي, وبلىستىق ماي-دەن قىستىڭ كۇنى قار سۇراپ الۋدىڭ ءوزى قيىن ەكەن.
«جازعان كۇلدا شارشاۋ جوق», ەندى وقو ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە حابارلاستىق. وبالى نە كەرەك, ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ جەتەكشىسى سالتانات قاراكوزوۆا وتە سىپايى سويلەسىپ, بار ساۋالىمىزدى, سۇرايتىن مالىمەتىمىزدى دەپارتامەنتتىڭ سايتىنا, وبلىستىق ءىىد-ءنىڭ باستىعى اسقار وسپانوۆتىڭ اتىنا جولداۋىمىزدى ءوتىندى. جىبەردىك. «سىزدەرگە قاراستى جول پوليتسياسىنىڭ جۇمىسى تۋرالى مالىمەت الۋ وتە قيىن. مىنە, ءبىر ايدان استى جول پوليتسياسى مالىمەتتى انە بەرەمىز, مىنە بەرەمىز دەپ الداپ كەلە جاتقانىنا… نەگە ەكەنىن قايدام, ولار مالىمەت بەرۋگە مۇلدەم ق ۇلىقسىز» دەگەن سۇراعىمىزعا كوپ وتپەي-اق جاۋاپ كەلدى. وقو ءىىد-ءنىڭ باستىعى, پوليتسيا پولكوۆنيگى اسقار وسپانوۆ ءبىزدىڭ ساۋالىمىزعا قىسقاشا: «وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى جول پوليتسياسى قىزمەتى تۋرالى مالىمەتتەردى الۋ ءۇشىن, ءسىز وقو ءىىد جول پوليتسياسى باسقارماسىنىڭ باسشىلىعىنا سىزگە قاجەتتى سۇراقتار بويىنشا قاتىناس حات ارقىلى نەمەسە ءوزىڭىز كەلىپ جول پوليتسياسى جۇمىسىنا قاتىستى تولىق اقپاراتتاردى الۋىڭىزعا بولاتىنىن حابارلايمىن», دەپ جاۋاپ بەرىپتى.
انەكدوت دەگەن وسىندايدا ەسكە تۇسەدى عوي. الىس اۋدانداعى ءبىر توپ پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى وبلىستاعى باستىعىنا ارىز جازىپتى. «قۇرمەتتى پالەنشە تۇگەنشە ۇلى, سىزگە ارىزدانۋىمىزعا بىزدە اقشانىڭ شەكسىز جينالاتىنى سەبەپ بولىپ وتىر. بىزگە وبلىستان كەلەتىن كوميسسيا كوپ. ارقايسىسىنا بولەك-بولەك اقشا جينايمىز. قالاي «كوميسسيا كەلەدى ەكەن» دەگەننەن باستىعىمىز شاقىرىپ الىپ, اقشا جيناۋعا تاپسىرما بەرەدى…» دەپ باستالاتىن ارىزدى وبلىستاعى باستىق وقىپ بولعان سوڭ, تەز ارادا وسى جايتتى تەكسەرۋگە الگى اۋدانعا تاعى ءبىر كوميسسيا جىبەرىپتى.
مىنە, وسپانوۆ مىرزانىڭ دا جاۋابى وسى سياقتى بولدى. «وبلىستىق ماي-دەن مالىمەت الا الماي ءجۇرمىز» دەگەن ساۋالىمنىڭ سوزدەرىن اۋىستىرىپ, «مالىمەتتى وبلىستىق ماي-دەن الاسىزدار» دەگەن جاۋابىنا كۇلەسىز بە, جىلايسىز با؟ جاقىندا عانا ەلباسىنىڭ قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى باسشىلارىمەن وتكەن ۇلكەن جيىندا وڭتۇستىكتىڭ جول پوليتسياسى سالاسى قاتتى سىنعا ۇشىرادى. 12 قاڭتار كۇنى شىمكەنت قالاسىنداعى تاۋكە حان داڭعىلى مەن قازىبەك بي كوشەسىنىڭ قيىلىسىندا ماي قىزمەتكەرلەرى م.ءومىروۆ جۇرگىزىپ كەلە جاتقان جەڭىل كولىكتى توقتاتادى. نەدەن تۇتانعانىن قايدام, ايتەۋىر ارادا تۇسىنىسپەستىك تۋىنداعان. سودان, قىسقاسى, ومىروۆكە قارسى كولىكتىڭ مەملەكەتتىك ءنومىرى جوق جانە پوليتسيا قىزمەتكەرىنە قارسىلاستى, كۇش كورسەتتى دەگەن ايىپپەن قىلمىستىق ءىس قوزعالادى. شىنىندا تەكسەرۋ بارىسىندا كولىكتىڭ ارتقى ءنومىرى جوق بولىپ شىققان ءارى پوليتسيا قىزمەتكەرىنىڭ پوگونى ج ۇلىنعان. بىراق, ارتىنشا م.ءومىروۆ پروكۋراتۋراعا ارىزدانىپ, ناتيجەسىندە الگى ماي قىزمەتكەرلەرى كولىكتى توقتاتقان جەرگە جاقىن ورنالاسقان «وسكار» ۆاليۋتا ايىرباستاۋ پۋنكتىنىڭ بەينەكامەراسىنىڭ تۇسىرگەندەرىن قاراپ شىعۋعا تۋرا كەلەدى. وندا جۇرگىزۋشى كولىكتەن تۇسپەستەن قۇجاتتارىن كورسەتىپ جاتقاندا, پوليتسيانىڭ ىمداۋىمەن بەلگىسىز بىرەۋدىڭ كولىكتىڭ ارتقى ءنومىرىن شەشىپ العانى جانە پوليتسيا قىزمەتكەرى كولىكتىڭ ارتقى ورىندىعىنا وتىرىپ پوگونىن ءوزى شەشىپ تاستاعانى انىق ءتۇسىپ قالعان. «ناتيجەسىندە وبلىستىق جول پوليتسياسىنىڭ بىرنەشە قىزمەتكەرىنىڭ ۇستىنەن قىلمىستىق كودەكستىڭ 308-بابى, 4-تارماعى بويىنشا قىلمىستىق ءىس قوزعالدى» دەيدى ءال-فارابي اۋدانى پروكۋرورىنىڭ ورىنباسارى بولات جۇماتاەۆ.
مىنە, «الاتاياقتىلار تۋرالى انەكدوت نەگە كوپ؟» دەپ ەشكىمدى جازعىرا المايسىڭ, ونى ءومىردىڭ ءوزى تۋدىرادى. جول پوليتسياسىنىڭ جوعارىداعى سوراقى تىرلىگى ومىردەن الىنعان انەكدوت ەمەي, نەمەنە؟ ايتسە دە, ارتىقبەك جاپپاروۆتىڭ بىزبەن ەمىن-ەركىن سويلەسپەي, مالىمەتتەردى بەرمەي جاسىرىپ قالعانىنا قاراعاندا, وڭتۇستىكتىڭ جول پوليتسياسىندا ءبىز بىلمەيتىن تالاي بىلىقتىڭ, تالاي انەكدوتتىڭ بۇركەۋلى جاتقانىن ايتپاي-اق تۇسىنەسىڭ.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان».
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى.