سەيسەنبى, 2 ءساۋىر 2013 0:44
ءبىر كەزدەرى الەم وركەنيەتىنىڭ بەسىگى بولعان ازيا زامانا كوشىنىڭ ءابجىل قيمىلىنا ىلەسە الماي, سىرتقى ساياساتى تۇگىلى ىشكى ءىس-ارەكەتتەرىندە دە كارى قۇرلىققا قاراپ ەلەڭدەپ, سولار ايتقان بايلامعا باس شۇلعىپ, بۇرىسىنىڭ ءوزىن دۇرىسقا بالاپ, ءوز دىلىنەن اجىراپ, دەموكراتيانى جەلەۋ ەتىپ سىرتتان تاڭعان ۇلگىنى تۇياق سەرىپپەستەن قابىلداعان كۇندەر كەلمەسكە كەتتى دەمەسەك تە, سىرەسكەن سەڭنىڭ كوبەسى سوگىلگەنى راس.
سەيسەنبى, 2 ءساۋىر 2013 0:44
ءبىر كەزدەرى الەم وركەنيەتىنىڭ بەسىگى بولعان ازيا زامانا كوشىنىڭ ءابجىل قيمىلىنا ىلەسە الماي, سىرتقى ساياساتى تۇگىلى ىشكى ءىس-ارەكەتتەرىندە دە كارى قۇرلىققا قاراپ ەلەڭدەپ, سولار ايتقان بايلامعا باس شۇلعىپ, بۇرىسىنىڭ ءوزىن دۇرىسقا بالاپ, ءوز دىلىنەن اجىراپ, دەموكراتيانى جەلەۋ ەتىپ سىرتتان تاڭعان ۇلگىنى تۇياق سەرىپپەستەن قابىلداعان كۇندەر كەلمەسكە كەتتى دەمەسەك تە, سىرەسكەن سەڭنىڭ كوبەسى سوگىلگەنى راس.
قازىرگى الەمنىڭ ساياسي كارتاسىندا حالقىنىڭ كوپتىگىمەن دە, دامۋ ۇدەرىسىنىڭ جىلدامدىعىمەن دە, ءبىر-بىرىمەن ىقپالداسىپ, ۇقشۇ, اوسشك, شىۇ, اىءۇ سىندى حالىقارالىق ۇيىمداردا اقىلداسىپ, تۋىنداعان وزەكتى پروبلەمالار جايىندا پىكىر الىسۋىمەن وزدەرىنىڭ پلانەتا ساناساتىن الەم ەكەندىگىن دالەلدەگەن ازيالىقتاردىڭ بۇل جولعى ءجۇزدەسۋى تاجىك جەرىندە ءوتتى. ءوزىنىڭ تاجىكستانعا رەسمي ساپارى اياسىندا قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى ەرلان ىدىرىسوۆ دۋشانبە قالاسىندا ازياداعى ىنتىماقتاستىق ءجونىندەگى ۇنقاتىسۋعا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ 11-ءشى سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنە قاتىستى. ال ازيالىق مەملەكەتتەردىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى جينالعان القالى كەڭەستەگى ايتىلعان ويلار ەلباسىنىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى الدىنا قويعان سىرتقى ساياساتتى ەكونوميالاندىرۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سايكەس كەلىپ جاتتى. ول – ىنتىماقتاستىق ءجونىندەگى ۇنقاتىسۋدا ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى العا تارتۋ, سونىمەن قاتار, ءوڭىردەگى ساۋدانى كەڭەيتۋ مەن الەم نارىعىنداعى باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى نىعايتۋ سەكىلدى وزەكتى ماسەلەلەر بولاتىن.سىمك بارىسىندا ءسوز سويلەگەن قازاقستاندىق ديپلومات ازيالىق مەملەكەتتەردى سۋ قورلارىن ساپالى باسقارۋعا, ازىق-ت ۇلىكپەن قامتاماسىز ەتۋگە, اسىرەسە, ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا ىنتىماقتاستىقتى بەلسەندى ەتە تۇسۋگە شاقىردى. سونىمەن قاتار, ەرلان ىدىرىسوۆ ايماقتىق قانا ەمەس, الەمدىك قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە ىقپال ەتەتىن فاكتورلارعا دا توقتالىپ ءوتتى. «بۇۇ رەسمي ءمالىمەتتەرىنە سايكەس, بۇگىنگى تاڭدا الەمدەگى 1,5 ملرد. ادام ەلەكتر قۋاتىنا قول جەتكىزە الماي وتىر جانە 2,4 ملرد. ادام وتىن قورىمەن قامتاماسىز ەتىلمەگەن. ال جەر بەتىندەگى حالىق سانىنىڭ ءوسۋى جانە ەنەرگيا قۋاتىن پايدالانۋعا سۇرانىستىڭ ارتۋى الەم الدىنا جاڭا قيىندىقتار الىپ كەلۋى ابدەن مۇمكىن. 2030-جىلدارداعى جاھاندىق دامۋدىڭ تەگەۋرىنىنە ءتوتەپ بەرۋ وڭاي بولمايدى. قازىرگى ەنەرگەتيكالىق جۇيە ول دارەجەگە شىداس بەرمەيدى. بۇگىنگى الەمدىك دامۋ قارقىنىن ەسەپكە الىپ شامالاساق, ول ۋاقىتتا سۋ – 30 پايىزعا, ەنەرگيا قۋاتى – 40 پايىزعا, ازىق-ت ۇلىك 30 پايىزعا ارتىق قاجەت بولادى. ءدال وسىعان بايلانىستى قازاقستان ەكسپو-2017 حالىقارالىق كورمەسى ءۇشىن «بولاشاقتىڭ ەنەرگياسى» تاقىرىبىن تاڭدادى», دەپ اتاپ ءوتتى ە.ىدىرىسوۆ. سونىمەن قاتار, ول بارلىق شاراعا قاتىسۋشىلاردى وزدەرىنىڭ ۇلتتىق پاۆيلوندارىمەن كورمەگە قاتىسۋعا شاقىردى.قازاقستان سىرتقى ىستەر مينيسترى قازىرگى زاماندا الەم ەلدەرىنىڭ ءبىر-بىرىمەن بايلانىستارىنىڭ قاي تۇرىندە دە كولىك-لوگيستيكا ماسەلەسىنەن اينالىپ وتۋگە بولمايتىنىنا ءمان بەرە سويلەدى. ول ءۇشىن كولىك قاتىناستارىن زاماناۋي ۇلگىدە العا اپارۋدا ساپالى جولدار سالىنۋىنىڭ اسا ماڭىزدى ەكەندىگىن ايتقان مينيستر تاس جولدارمەن قاتار, تەمىر جول بايلانىسىن ورىستەتۋ قاجەتتىگىنە دە باسا ءمان بەردى. وسى رەتتە جاڭعىرعان ۇلى جىبەك جولى – باتىس ەۋروپا-باتىس قىتاي ترانسماگيسترالىنىڭ بىرنەشە مىڭ شاقىرىمىنىڭ ءبىزدىڭ ەل ارقىلى وتۋىندە قازاقستان تاراپىنان اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى جۇرتشىلىق نازارىنا سالىپ ءوتتى.سونىمەن بىرگە, مينيستر ءوز سوزىندە اۋعانستانداعى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋدىڭ, ونىڭ ەكونوميكاسىن بەيبىت ماقساتقا بەيىمدەۋدىڭ الەمدىك ماڭىزى بارلىعىن ايتتى. وسى ەلدىڭ ەكونوميكالىق احۋالى دۇرىستالىپ, حالقىنىڭ الەۋمەتتىك پروبلەمالارى شەشىلمەيىنشە, وسىندا تۋىنداپ, ودان كەيىن الەمدىك قاۋىپسىزدىككە قاتەر توندىرەتىن قاۋىپتەردىڭ سەيىلمەيتىندىگىن, جەر بەتىندە تۇراقتىلىق ماسەلەسىنىڭ تەك ءسوز بولىپ قالاتىنىن, ونى دۇرىس باعىتقا بەتتەتۋدە كۇش بىرىكتىرۋدىڭ قاجەتتىگىن, وسى رەتتە قولدان كەلگەن كومەكتى الىس-جاقىن ەلدەردىڭ اياماۋى كەرەكتىگىن اتاپ كورسەتتى. اۋعانستانداعى تۇراقتىلىق جايىن ارىپتەستەرىنىڭ نازارىنا تاعى ءبىر سالىپ وتكەن مينيستر الدا وتكىزىلەتىن «ىستامبۇل ۇدەرىسىنىڭ» ماڭىزدىلىعىنا توقتالدى.راس, الاقانداي جۇمىر جەردىڭ ءبىر شەتىندە ورىن العان تۇراقسىزدىقتىڭ بىزدەرگە ەش قاتىسى جوق دەيتىن بۇل 17-ءشى نەمەسە 19-شى عاسىر ەمەس. لوندوندا قۇندى قاعاز باعامىنىڭ ءوسۋى مەن قۇلدىراۋى, اقش بانكتەرىندەگى يپوتەكا جۇيەسىنىڭ شىتىناۋى مەن الاقانداي كيپر ارالىنداعى ەكونوميكالىق قيىن جاعدايدىڭ الەمگە اسەرىن تيگىزەتىنى كىشكەنتاي بالاعا دا ءمالىم زاماندا ايماقتا جاتقان اۋعانستانداعى تۇراقسىزدىقتان بىزگە كەلىپ-كەتەر نە بار دەپ ايتا المايسىڭ. سوندىقتان دا, ءبىزدىڭ ەل ماڭدايىنىڭ سورى بەس ەلى, سوعىستان كوز اشپاي, قيىندىقتىڭ بەل ورتاسىندا باتپاقتاپ جاتقان ەلگە كومەك قولىن سوزدى. جانە ول اۋعانستاننىڭ بولاشاعىنا جاسالعان جاندى كومەك. قازاقستان قارجىسىنا مەكتەپ پەن اۋرۋحانا سالىنىپ, اۋعان جاستارى بەيبىت ەلدىڭ ەكونوميكاسىنا قاجەتتى ماماندىقتار بويىنشا ءبىزدىڭ جوو-لاردا ءبىلىم الۋدا. بۇل جايىندا كەڭەستەن سوڭ جۋرناليستەرگە ارناعان بريفينگتە ەرلان ىدىرىسوۆ ايتىپ بەردى.فورۋم الاڭىندا ە.ىدىرىسوۆ يران سىرتقى ىستەر ءمينيسترى الي-اكبار سالەحيمەن, قىرعىزستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرلان ابدىلداەۆپەن, اۋعانستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى زالماي راسۋلمەن, كۋۆەيت سىرتقى ىستەر ءمينيسترى شەيح ساباح ءال-حامادوميمەن جانە جاپونيا دەلەگاتسياسىنىڭ باسشىسى مينورۋ كۋيتيمەن ەكىجاقتى كەزدەسۋلەر وتكىزدى.ازياداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇنقاتىسۋ 2002 جىلى قۇرىلسا, قازىرگى تاڭدا ءوڭىردىڭ 32 مەملەكەتىن بىرىكتىرەتىنى بەلگىلى. قازاقستان اتالعان ۇيىمدى 1992 جىلى قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قۇرىلعان ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەسكە ءوزىندىك ءبىر ارىپتەستىك تۇعىرناما رەتىندە قاراستىرادى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستان ازياداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ءۇنقاتىسۋ اياسىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعى, كولىك جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى 3 جوبانىڭ ءۇيلەستىرۋشىسى بولىپ تابىلادى.
انار تولەۋحانقىزى,«ەگەمەن قازاقستان».