• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 25 ءساۋىر, 2019

قىرعىز ادەبيەتى قازاقشا سويلەدى

1653 رەت
كورسەتىلدى

وزەننىڭ قوس ساعاسىنداي ەجەلدەن ەگىز جاساسىپ كەلە جاتقان قازاق-قىرعىز ادەبيەتىنىڭ ومىرشەڭ ونەگەسى كەشە ەلوردا تورىندە وتكەن IV حالىقارالىق كىتاپ كورمە-جارمەڭكەسىندە جارقىن جالعاسىن تاپقانداي. حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ جەتەكشىلىگىمەن قازاق تىلىندە جارىق كورگەن ءتورت بىردەي قىرعىز شىعارماسى سونىڭ ايعاعى.

ايتۋلى تۋىندىلار قاتارىندا قىرعىز حالقىنىڭ ايگىلى «ماناس» ەپوسى, شىڭعىس ايماتوۆتىڭ «بالا­لىق شاققا ساياحات», جازۋشى-دراماتۋرگ سۇلتان راەۆتىڭ «جانجازا» جانە «قازىرگى قىرعىز پوەزياسى» جيناعى بار. تۇساۋكەسەر راسىمىنە حالىقارالىق تۇركى اكادەمياسىنىڭ پرەزيدەنتى دارحان قىدىرالى, قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى جەەنبەك كۋلۋباەۆ, جازۋشى-دراماتۋ­رگ, قىر­عىز­ستان پرەزيدەنتىنىڭ كەڭەسشىسى سۇل­تان راەۆ, اكادەميك-پروفەسسور قادىرالى قوڭقاباي, قازاقستان جازۋ­شى­­لار وداعىنىڭ توراعاسى, اقىن ۇلىقبەك ەسداۋلەت, بەلگىلى كومپوزيتور, ونەر زەرتتەۋشىسى ءىليا جاقانوۆ جانە اقىن, ماناسشى بايانعالي ءالىمجانوۆ باستاعان قۇرمەتتى قوناقتار قاتىستى. 

– قىرعىز-قازاق اعايىندىعى ءجونىن­دە تاڭدى تاڭعا جالعاپ ۇزاق ايتا بەرۋگە بولادى. بۇل ەكى ەلدى ەشقاشان ەشنارسە اجىراتا المايدى. ءبىز – رۋحى ورتاق ۇندەستىك تاپقان ەلدەرمىز. ءبىر تۋعان اعايىنبىز. سوندىقتان دا بۇگىنگى وسىنداي تاماشا تاعىلىمدى شارانى ۇيىمداستىرىپ, قىرعىز ادەبيەتىن قازاق وقىرمانىنا جاقىن تانىستىرۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان بارلىق نيەت-تىلەك, دارحان پەيىلدەرىڭىزگە كۇللى قىرعىز ەلى اتىنان زور العىسىمدى بىلدىرەمىن, – دەدى تۇساۋكەسەر راسىمىندە ءسوز العان سۇلتان راەۆ. 

اتالعان شارانىڭ ءمانى مەن مازمۇ­نى­نا جان-جاقتى توقتالىپ وتكەن دارحان قىدىرالى ءوزى باسقاراتىن مەكە­مە­­نىڭ قىرعىز ادەبيەتىن قازاق تىلىندە ءسوي­لەتۋ جوباسىمەن بىرنەشە جىلدان بەرى جۇيەلى تۇردە اينالىسىپ كەلە جات­قان­دىعىن جەتكىزدى. 

– ءبىز بىلتىر تەك قىرعىز حالقىنىڭ عانا ەمەس, بۇكىل تۇركى الەمىنىڭ ورتاق ماق­تا­نىشى, جالپى ادامزاتتىڭ ايتما­­توۆى اتانىپ كەتكەن شىڭعىس ايتما­توۆتىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويى­نا وراي بىرقاتار شارا وتكىزدىك, كى­تاپ­تار شىعاردىق. بيىل دا سول ءۇردىستى جالعاستىرىپ, تاعى دا بىرنەشە جيناقتى وقىرمانعا ۇسىنىپ وتىرمىز, – دەدى دارحان قۋاندىق ۇلى. 

ايتۋلى شارادا باۋىرلاس قوس ەل­دىڭ ادەبي الەمى جان-جاقتى ءسوز بولىپ, بايانعالي ءالىمجان «ماناس» جىرىنان ءۇزىندى وقىپ, ءىليا جاقانوۆ ءوزى ءماڭ­گىلىك عۇمىر سىيلاعان شىڭعىس ايت­ماتوۆتىڭ «ءجاميلا», «شىنا­­رىم مەنىڭ, شىرايلىم مەنىڭ» تۋىندىلارى­نا ارناپ جازعان ايگىلى «دانياردىڭ ءانى», «اسەلىم» اندەرىن تامىل­جى­تا شىرقادى. سونداي-اق كەش سوڭىن­دا سازگەر: «قازاق پەن قىرعىز باۋىر­لاس­تىعىنىڭ ەرەكشە قۇدىرەتتى بولىپ كورىنەتىنى – وسى «ماناس» پەن قازاقتىڭ «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرى» جىرى. ءبىر كۇندەرى «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرى» قىرعىز تىلىندە شىعىپ جاتسا, ءتىپتى عاجاپ بولار ەدى. بۇگىنگى تۇساۋى كەسىلگەن كىتاپتاردىڭ قاي-قايسىسى دا ەكى ەل اراسىنداعى مىزعىماس رۋحاني دوستىقتى ايگىلەيدى. ءاردايىم وسى اعايىندىق, تۋىسقاندىق بايلانىسىمىز نىعايا بەرسىن», دەپ تۇساۋكەسەرگە جينالعان وقىرماندارعا كۇللى الاش ەلى اتىنان اقساقالدىق اق باتاسىن بەردى.
سوڭعى جاڭالىقتار