باسقان جەردىڭ ءبارى تاس كومىر, قازبا بايلىق ەكىباستۇزدىڭ دالاسى بايىرعى بوزشاكولىمەن دە جاقسى تانىس. قاسىندا وسى اتتاس كولى بار كەن ورنى كەنشىلەر قالاسىنان 90 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان. وسى جەردەگى تورتقۇدىق اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى, اسىرەسە, جاستار جۇمىس تابىلىپ, قولعا كۇرەك ۇستار كەز كەلدى دەپ ۇلكەن ءبىر كومپانيانىڭ كەن ورنىن يگەرۋگە كەلەتىنىنەن حاباردار دا كورىنەدى. قازىپ ال دا, پايداڭا جاراتقىن دەپ كەن كوزى تۇنىپ تۇرعان وسى كەڭ دالاعا ەندى “قازاقمىس” سياقتى اتى الەمگە بەلگىلى كومپانيانىڭ كوزى ءتۇسىپ, بەت بۇرعانى ءوندىرىستى وبلىس ءۇشىن, ارينە, قۋانىشتى جاعداي. ءسويتىپ, بيىل وڭىردە تاعى ءبىر ينۆەستيتسيالىق جاڭا جوبا – بوزشاكول كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى. ال, كومپانيانىڭ ەكىنشى ءبىر قولعا العان جوباسى, ول – ەكىباستۇز گرەس-1 ستانساسىنىڭ وندىرىستىك جۇيەسىن كەڭەيتۋ جۇمىستارى بولىپ تابىلادى.
مىنە, وسىنداي وندىرىستىك جارقىن جاڭالىقتارىمەن جۋىردا وبلىستىق اكىمدىكتە وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆتىڭ ءتوراعالىعىمەن وتكەن جيىلىستا “قازاقمىس” كورپوراتسياسى ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ۆ.كيم ءمالىم ەتتى. ياعني, بۇل جەردەگى كەن ورنىنان مىس ءوندىرۋدى كەڭەس وكىمەتى كەزىندە جوسپارلاعانىمەن ونىڭ ناقتى ناتيجەسى بولا قويماپتى. ال, قازىر قازبا بايلىعى بار قاي جەردەن كەن ءوندىرەمىز دەسەك تە, ۋاقىت تالابى, جاڭا زامان تەحنولوگياسى بۇعان مول مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىر. كەن بار جەر يگەرىلمەي قالمايدى. ەندى بۇل جوبانى “قازاقمىس” كورپوراتسياسى جۇزەگە اسىراتىن بولادى, دەدى ۆلاديمير كيم. ءسويتىپ, وبلىس اكىمى باقىتجان ساعىنتاەۆ باسقاراتىن وبلىس اكىمدىگى ەلباسى جولداۋىندا تاپسىرىلعان جەدەل يندۋستريالاندىرۋدىڭ جاڭا كەزەڭىن وسىلايشا جولعا قويىپ تا ۇلگەردى. بۇل ەندى ءبىرازدان سوڭ, بيىلعى جىلى بوزشاكول كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسى باستالادى دەگەن ءسوز. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 2 ملرد. تەڭگە. جوسپار بويىنشا كومبيناتتىڭ قۇرىلىسى 2014 جىلى اياقتالادى. بۇل جوبانىڭ ەڭ ءبىر عالاماتى سول, كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسىنا 4500 ادام جۇمىسقا تارتىلادى. بۇل ەكىباستۇز, پاۆلودار, اقسۋ قالالارىنىڭ, باياناۋىل, ماي اۋداندارىنىڭ جاستارى مىس كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋعا ۇلەس قوسا الادى دەگەن ءسوز. ال, كەن ورنىن ءارى قاراي يگەرۋ بارىسىندا 1500 مامانعا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى. ءوندىرىس ماماندارى كومبيناتتىڭ جۇمىس جاساۋىنا ەكىباستۇز گرەس-1 ستانساسى ءوندىرىسى مەن شىدەرتى سۋ قويماسىنىڭ قورى پايدالانىلادى دەپ وتىر. ەكىنشىدەن, بوزشاكول كەن بايىتۋ كومبيناتى الداعى جىلدارى جەزقازعان جانە بالقاش مەتاللۋرگيالىق زاۋىتتارىن دا شيكىزاتپەن قامتاماسىز ەتەدى. بولجام بويىنشا مۇنداعى مىس پەن كونتسەنترات 39 جىلعا جەتەدى. ۇشىنشىدەن, كەنىشتىڭ ءارى قاراي قارقىندى جۇمىس جاساۋى ءۇشىن بۇل جەردە گەولوگيالىق بارلاۋ جۇمىستارى جالعاسادى.
قازىر “قازاقمىس” كورپوراتسياسى وزدەرى وندىرەتىن مىستىڭ 80 پايىزىن باسقا ەلدەرگە ەكسپورتتايتىن كورىنەدى. كومپانيا رەسەي, قىتاي, ەۋروپا ەلدەرى رىنوكتارىنا بەلسەندى جۇمىس جاساپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا جوسپارلارىنا الىپ وتىرعان بوزشاكول كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ قۇرىلىسى, ىسكە قوسىلۋى وبلىستىڭ الەۋمەتتىك ەكونوميكالىق دامۋىنا وڭ ىقپال جاسايدى. الىپ كومبيناتتىڭ اينالاسىندا وبلىستاعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ توپتاسا الاتىنى دا ءسوزسىز. العاشقى جينالىستىڭ وزىندە-اق وسىعان ۇلەس قوسۋعا نيەت تانىتقان وڭىردەگى “كازەنەرگوكابەل”, “فورمات”, باسقا دا جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىكتەرى بولدى. ۆلاديمير كيم بۇلارعا قولداۋ كومەكتەرىن بەرەتىنىن ايتىپ قالدى. ياعني, بۇل فيرمالار ەندى كومپانيانىڭ تاپسىرىسىن ورىندايدى. بۇل ەلباسى باستاماسىنا وراي قازاقستاندىق ۇلەستى ارتتىرۋ ماسەلەسى, جانە بيىلعى جىلى كورپوراتسيا وزدەرى ساتىپ الاتىن تاۋارلارمەن قىزمەتتەر ۇلەسىن بارىنشا ارتتىرۋدى قولداپ وتىر. سونىمەن قاتار, “قازاقمىس” كورپوراتسياسى الداعى جوسپارلارىنا وراي وزدەرى قوجايىندارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن ەكىباستۇز گرەس-1 ستانساسىنىڭ دا ءوندىرىسىن كەڭەيتۋدى قولعا الدى. قازىرگى كۇندەرى ستانسانىڭ ەنەرگوبلوكتارىن قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى باستالدى.
ال بوزشاكولدىڭ كەڭ دالاسىن يگەرۋدى قۇپ العاندارى ءۇشىن وبلىس باسشىلىعى “قازاقمىسقا” العىستارىن ءبىلدىردى.
فاريدا بىقاي, پاۆلودار.