مەن, جامبىل بابامىز ايتپاقشى, وسى كۇنى «كوپتى كورگەن كونەنىڭ» ءبىرىمىن. قولىما قالام الىپ, اعايىنعا ايتقىم كەلگەنى ەسلام باۋكەنوۆ دەگەن اعامىزدىڭ ونەگەلى تاعدىرى ەدى. وسىنداي ازاماتتاردىڭ ارقاسىندا ەلدىڭ ىرگەسى بەرىك بولىپ, شاڭىراعى شايقالماي تۇردى. سوندىقتان, قاي كەز بولسا دا, ولاردىڭ ءومىرى مەن ءىسى جاستارعا وراسان ۇلگى.
ەسلام اعانى جاستايىنان بىلەمىن. ول ءسولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى قازىرگى ەسىل اۋدانى قارااعاش اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اۋماعىندا بولعان الىباي ەلدى مەكەنىندە تۋىپ-وسكەن. 1936 جىلى وسى ماڭدا «1 ماي» كولحوزى قۇرىلعاندا 21 جاستاعى ەسلامدى اۋىلداستارى ونىڭ توراعاسى ەتىپ سايلايدى. قىزىلجارداعى 10 جىلدىق قازاق مەكتەبىنىڭ 7 كلاسىن عانا بىتىرگەن جاس ءسويتىپ 30 ءۇيلى اۋىلدىڭ اعاسى بولىپ, ەڭبەك ەتۋگە كىرىسەدى.
مەن, جامبىل بابامىز ايتپاقشى, وسى كۇنى «كوپتى كورگەن كونەنىڭ» ءبىرىمىن. قولىما قالام الىپ, اعايىنعا ايتقىم كەلگەنى ەسلام باۋكەنوۆ دەگەن اعامىزدىڭ ونەگەلى تاعدىرى ەدى. وسىنداي ازاماتتاردىڭ ارقاسىندا ەلدىڭ ىرگەسى بەرىك بولىپ, شاڭىراعى شايقالماي تۇردى. سوندىقتان, قاي كەز بولسا دا, ولاردىڭ ءومىرى مەن ءىسى جاستارعا وراسان ۇلگى.
ەسلام اعانى جاستايىنان بىلەمىن. ول ءسولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى قازىرگى ەسىل اۋدانى قارااعاش اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اۋماعىندا بولعان الىباي ەلدى مەكەنىندە تۋىپ-وسكەن. 1936 جىلى وسى ماڭدا «1 ماي» كولحوزى قۇرىلعاندا 21 جاستاعى ەسلامدى اۋىلداستارى ونىڭ توراعاسى ەتىپ سايلايدى. قىزىلجارداعى 10 جىلدىق قازاق مەكتەبىنىڭ 7 كلاسىن عانا بىتىرگەن جاس ءسويتىپ 30 ءۇيلى اۋىلدىڭ اعاسى بولىپ, ەڭبەك ەتۋگە كىرىسەدى.
اۋىلداستارى ونىڭ جاس تا بولسا باس بولۋعا لايىق بايسالدى, كىسىلىك پەن كىشىلىكتى قاتار ۇستاعان ۇستامدى دا تاباندى مىنەزىن باعالاپ, وزدەرىنە باسشى ەتكەن ەدى. كوپتى كورگەن جەرلەستەرى قاتەلەسپەپتى, ەسلام كوپ ۇزاماي كولحوزدىڭ جۇمىسىن ۇرشىقشا ءۇيىرىپ, ال اعايىندى تاتۋلىق پەن بىرلىككە جۇمىلدىرىپ, جالىنداپ جۇرە بەرەدى.
بۇل اۋىلدىڭ تۇرعان جەرى كوكوراي شالعىندى, اق قايىڭدى ورمانى سىڭسىپ تۇرعان تاماشا تابيعات اياسىندا بولدى. جەرى تۇگىن تارتسا مايى شىعاتىن قۇنارلى, قارا توپىراقتى بولاتىن. سۋى ءموپ-ءمولدىر جارتىباي كولى دە اۋىلدىڭ ىرگەسىندە تولقىپ جاتاتىن.
اۋىل ادامدارىنىڭ بىرلىگى, ۇيىمشىلدىعى دا كەرەمەت ەدى. ەڭبەكتە تالماي, ءبىرىن-ءبىرى قولداپ, ايانبايتىن. سونىڭ ارقاسىندا شىعار, وسىناۋ شاعىن اۋىلدان ارتىنان ەكى بىردەي ەڭبەك ەرى شىقتى. ونىڭ ءبىرى ەسلام باۋكەنوۆ اعامىزدىڭ ءوزى بولسا, ەكىنشىسى ونىڭ تاربيەلەپ, ەڭبەككە باۋلىعان ءىنىسى مولداي بايتوسەۆ. ولارمەن تىزە قوسىپ, ەڭبەكتىڭ قاندايىنان بولسا دا باس تارتپاي, كۇندىز-ءتۇنى تاباندىلىقپەن ەڭبەك ەتكەندەردىڭ قاتارىندا ع.ءباۋكەنوۆ, م.كوپەەۆ, ا.ساۋىتباەۆ, ق.مۇستافين, ب.ءشايمەنوۆ, ق.ىسقاقوۆ, ب.تەلتاەۆ, م.ايتۋاروۆ بولعان ەدى. اۋىلدا ەل بىرلىگىن تۋ ەتكەن وسى الدىڭعى تولقىن اعالار تالاي ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە بولىپ, جاستاردى ەڭبەككە باۋلىپ, ادامگەرشىلىكتىڭ, قازاقى سالتىمىزدىڭ ونەگەلى جولىن قالدىردى. جاستار دىننەن حابارسىز بولىپ قالماسىن دەپ ونى استىرتىن ناسيحاتتايتىن اعاي اۋباكىروۆ, ءجۇسىپبەك قۋانىشباەۆ سەكىلدى ءدىندارلار دا بار ەدى.
ەسلام باۋكەنوۆ كولحوزعا توراعا بولىپ ءجۇرگەندە اسكەرگە الىنىپ, مىندەتتى بورىشىن دا اتقارىپ كەلدى. بىراق ۇلى وتان سوعىسى باستالعاندا ونى 1941 جىلدىڭ 15 شىلدەسىندە العاشقىلاردىڭ ءبىرى ەتىپ سوعىسقا اكەتتى. «قىرىق جىل قىرعىن بولسا دا اجالدى ولەدى» دەگەن بار ەمەس پە, ەسلام اعامىز باتىستاعى سوعىسقا باستان-اياق قاتىسقانىمەن قويماي, شىعىستاعى جاپون ميليتاريستەرىن دە تالقانداپ, 1946 جىلى ەلگە امان-ەسەن كەلگەندە قۋانباعان ادام بولماعان شىعار.
ەسەكەڭ ەلدە كوپ جاتپاي, كولحوز جۇمىسىنا قايتادان بىلەك سىبانىپ كىرىسىپ كەتتى. 1950 جىلى ونى بەسكول اۋدانىنىڭ «لۋچ لەنينا» كولحوزىنا توراعا ەتىپ سايلادى. بۇل «1 مايدان» گورى ءىرى كولحوز بولاتىن. 1953-1954 جىلدارى تىڭ يگەرۋ جۇمىسى باستالعاندا ول وڭدەيتىن جەر كولەمىن 700-دەن 3795 گەكتارعا دەيىن جەتكىزدى. ەسەلى ەڭبەك جىل وتكەن سايىن ارتا ءتۇسىپ, 1957 جىلى كولحوزدىڭ بانكتەگى ەسەپشوتىنداعى قاراجاتى 4 ملن. سومعا دەيىن جەتتى. ءسويتىپ, «لۋچ لەنينا» ءبىزدىڭ وبلىستاعى العاشقى ميلليونەر كولحوزداردىڭ ءبىرى بولدى. وسى جىلى ونىڭ قۇرامىنا كورشىلەس «1 ماي», «كراسنىي ماياك», «ارحانگەلكا» كولحوزدارىن قوسىپ, ول ءتىپتى ءىرى كولحوزعا اينالدى. ەسەكەڭنىڭ بەدەلى اۋدان, وبلىس كولەمىنەن اسىپ, رەسپۋبليكاعا بەلگىلى بولىپ جاتتى. 1957 جىلى وعان ەڭبەك ەرى اتاعى بەرىلدى. قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ ءىىى, ءىV, V شاقىرىلىمدارىنىڭ دەپۋتاتى بولدى.
ەسەكەڭ ادامگەرشىلىكتىڭ اق تۋىن جىقپاي, اتاق-ابىرويعا ەشقاشان ماستانىپ كورگەن ەمەس. كەرىسىنشە ول وزىمەن بىرگە ەڭبەك ەتكەن جانداردىڭ ەلەنۋىنە دە ۇلكەن كوڭىل بولەتىن. مولداي بايتوسەۆتىڭ ەڭبەك ەرى, تىلەمباي بايبوسىنوۆتىڭ لەنين, وكتيابر رەۆوليۋتسياسى, ەڭبەك قىزىل تۋ وردەندەرىن جانە ت.ب. وسىنداي ۇلكەن ماراپاتتارعا بولەنىپ جاتقاندىعى ەسەكەڭنىڭ كەڭپەيىلدىگىنىڭ, وزىمەن بىرگە وزگەلەردىڭ وسۋىنە دە ۇلكەن كوڭىل بولگەندىگىنىڭ ارقاسىندا بولعان ەدى. ول ۇلكەن-كىشىگە بىردەي قامقورشى, اقىلشى بولىپ جۇرەتىن. بارلىق قاۋىم ونىڭ الدىنان كەسە كولدەنەڭ ءوتىپ كورگەن ەمەس. اۋىلداستارى ونى كۇنى بۇگىنگە دەيىن ءپىر تۇتقانداي قادىرلەپ, جاقسى قىلىقتارى مەن قايىرىمدى ىستەرىن اۋىزدارىنان تاستاماي ايتىپ وتىرادى. «جاقسىنىڭ اتى ولمەيدى», دەگەن سول انە. بىلتىر ارتىندا قالعان ۇرپاقتارى ەسكە الىپ, اس بەرگەندە قاتىسقان جۇرت ەسەكەڭنىڭ وزىنە جاساعان جاقسىلىقتارىن كۇنى كەشەگىدەي ەسكە الىپ, جەلدەي ەسىپ ايتىپ جاتتى. حالىققا جاساعان قايىرىمدىلىق وسىلاي, وزىڭە قايتپاسا دا ۇرپاعىڭنىڭ الدىنان شىعادى ەكەن.
ەسلام باۋكەنوۆ بايبىشەسى باتەس نۇرعاليقىزىمەن ەكەۋى 5 ۇل, 2 قىز تاربيەلەپ ءوسىردى. ۇرپاعى جاقسى اتانىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەي, تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ ەرتەڭىنە ايانباي ەڭبەك ەتۋدە.
ەسەكەڭنىڭ ءوزى 1981 جىلى 67 جاسىندا ومىردەن ءوتتى. ول – ءبىزدىڭ اۋدانىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن, حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدا جان اياماي ەڭبەك ەتىپ, ەڭبەك ەرى اتاعىنا قول جەتكىزگەن ساناۋلى جانداردىڭ ءبىرى. سوندىقتان ونىڭ ەسىمىن جاستارعا ۇلگى قىلىپ, ءوزى ۇزاق جىلدار كەڭشارىنىڭ ءتوراعاسى بولعان ارحانگەلكا سەلوسىنىڭ مەكتەبىنە بەرسە, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى.
ماعجان راحيموۆ, زەينەتكەر.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى.