ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى – ءتول تاريحقا, ءتۇپ-تامىرىمىزعا ۇڭىلۋدەن تۋعان تولعانىس. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىنىڭ جالعاسى.
ۇلت تاريحىنداعى كەڭىستىك پەن ۋاقىتتى سارالاي كەلە, ەلباسى بابادان قالعان ۇلى دالامىز وركەنيەتتىڭ وزگەلەردى تاڭعالدىرار وشاعى بولعاندىعىن تەگىننەن-تەگىن تىلگە تيەك ەتىپ وتىرعان جوق. ەرسىلەۋ بولسا دا ايتايىق, الەمنىڭ تەڭ جارىمى جابايىلىقتان ەندى ارىلىپ, جاپىراق جامىلۋعا قولى جەتكەندە, ۇلى دالانىڭ پەرزەنتتەرى بولات بالقىتىپ, تاسقا الىپپەسىن جازدى. التىننان ساۋىت كيىپ, داڭقى جارتى الەمدى شارلادى. التاي مەن اتىراۋدىڭ اراسىن عانا ەمەس, ۇلان-عايىر ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى تاريح تاسىن وزىنشە دوڭگەلەتە الدى.
پرەزيدەنت اتالعان ماقالاسىندا اتقا ءمىنۋ مادەنيەتىنە ايرىقشا ەكپىن بەرەدى. جىلقى – بابامىزدىڭ پىراعى عانا ەمەس, قازاقتىڭ جانى مەن جۇرەگى. مىڭجىلدىقتار بويى ۇلى دالا دۇربەلەڭىندە تاقىمىنان تۇلپارى كەتپەگەن قازاق, اتتان تۇسكەن كۇنى كوڭىلى ءپاس, كەۋدەسى ەڭكىش تارتىپ وتارلانىپ جۇرە بەرمەدى مە؟! جىلقىنى تەك ءتورت ت ۇلىكتىڭ ءبىرى دەپ قاراماعان, قايمانا قازاق بالاسى ءۇشىن ارعىماققا ەر سالىپ, ەڭكۋ-ەڭكۋ جەر شالۋ – بابالار ءومىرىنىڭ وزەگى بولعان-دى. تايبۋرىل مەن بايشۇباردى تاقىمداعان باتىر بابالارىمىزدىڭ بۇگىنگى ۇرپاعى الەمدى بىلىمىمەن, ونەرىمەن جاۋلاپ السا – اتقا مىنگەن اتالار ارمانىنىڭ ورىندالعانى. مىنە – ەلباسىنىڭ مەڭزەگەنى وسى مۇرات.
ۇلى دالا توسىندە تەمىردەن ءتۇيىن ءتۇيىپ, التىن-كۇمىستەن ساۋىتىن سايلاپ, تابيعاتتىڭ تىلسىم دۇنيەسىمەن اسا ءبىر جاراسىم تابا بىلگەن اتا-بابالارىمىز وركەنيەتتىڭ تەڭدەسسىز ماتەريالدىق قۇندىلىقتارىن تاريحتىڭ تىلسىمىنا قالدىردى. قاداۋ-قاداۋ ماسەلەلەردى العا تارتا كەلىپ ەلباسى: «بۇگىندە ءتول تاريحىمىزعا وڭ كوزقاراس كەرەك... ەڭ باستىسى, ءبىز ناقتى عىلىمي دەرەكتەرگە سۇيەنە وتىرىپ, جاھاندىق تاريحتاعى ءوز ءرولىمىزدى بايىپپەن ءارى دۇرىس پايىمداۋعا ءتيىسپىز», دەپ زەرتتەۋشى قاۋىمعا قايىرىلا ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر.
اتى الەمگە ايگىلى «التاي – ادامزاتتىڭ التىن بەسىگى», دەگەن ۇعىم, بۇگىندە اقيقاتقا اينالۋدا. دالا وركەنيەتىنىڭ ءتۇپ قازىعى تۇركى دۇنيەسى بولسا, تۇركى الەمىنىڭ قارا شاڭىراعى – قازاقتىڭ ەلى. وركەنيەتتىڭ وزەگى – ۇلى جىبەك جولى قازاقتىڭ ساحاراسىندا ءورىلىپ جاتتى. الەمدىك برەندكە اينالعان الماتىنىڭ اپورتى, الەمگە تاراعان دالا قىزعالداعى. ءسوز اراسىندا ايتا كەتەيىك, ءبىزدىڭ اقتوبە دە – قىزعالداقتىڭ وتانى. بىلاي قاراساڭىز ءبارىمىز كۇندە ەستىپ, ءبىلىپ جۇرگەن قاراپايىم نارسە سياقتى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلىنىڭ وسى ءبىر جەمىس پەن گۇلگە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعاندىعىندا ۇلكەن ءمان بار. ول – تاريحتىڭ قويناۋىنا كەتكەن ءتۇپ-تامىردى ىزدەۋ, تەڭىزگە قۇيار بۇلاقتىڭ اۋەلگى كوزىن تابۋ, ۇلى دالا كەرەمەتتەرىن جاڭعىرتا الەمنىڭ ەسىنە سالۋ, سول ارقىلى وركەنيەتتىڭ كوش باسىندا تۇرعان ءبىزدىڭ اتا-بابالارىمىزدىڭ جولىمەن العا ۇمتىلۋ, كوش باستاۋ.
ول ءۇشىن «تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ», كەرەك دەيدى ەلباسى. الماعايىپ زاماندا قازاقتىڭ تاريحى تاسقا تۇسپەي قالعان. باسقانى ايتپاعاندا, بەرتىنگى ابايدىڭ ءوز قولىمەن جازعان ءبىر ولەڭى كەيىنگى ۇرپاققا جەتپەگەن. سول سەبەپتى ەلباسىنىڭ «ارحيۆ – 2025» دەپ ەرەكشە قاداپ ايتىپ, ىرگەلى زەرتتەۋلەردى قولعا الۋعا, تاريحي-ارحەولوگيالىق ىزدەنىستەردى جانداندىرۋعا تاپسىرما بەرۋى ۇلكەن سەرپىلىس بولاتىنىنا ءبىز سەنىمدىمىز, بۇل ىستە وڭىرلەر اسا قارقىندىلىق تانىتۋعا ءتيىسپىز. پرەزيدەنتتىڭ كەلەسى ايتىپ وتىرعان ۇلى دالانىڭ تۇلعالارىن ايشىقتاي ءتۇسۋ يدەياسى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ زاڭدى جالعاسى دەپ بىلەمىن. بۇل يدەيانىڭ «اقتوبە اقتاڭگەرلەرى» دەپ باستالعان بىرنەشە جوبانىڭ ءارى قاراي جالعاسۋىنا سەپتىگى وراسان دەپ ويلايمىن.
كەشەگى ەر ەدىگەنىڭ, اسان قايعىنىڭ, قوبىلاندى باتىردىڭ ءىزى قالعان كيەلى مەكەن اقتوبە ءوڭىرى ءۇشىن «تۇركى وركەنيەتى» جوباسىنىڭ دا ءمانى زور. ەلباسى كىتاپحاناسى كوشپەلى كورمەسىنىڭ اقتوبەگە كەلۋىمەن تۇسپا-تۇس اشىلعان تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايىنىڭ جاڭا عيماراتى پرەزيدەنتتىڭ ايتىپ وتىرعان « ۇلى دالانىڭ ۇلى وركەنيەتتەرى» اتتى جالپىۇلتتىق تاريحي جوبانى ىسكە اسىرۋعا تولىق مۇمكىندىگى بار دەپ ويلايمىن.
ۇلى دالامىزدىڭ داڭقىن اسىرعان – جەتى قىر. وسى جەتى قىرىمىزدى جىلىكتەپ, بۇگىنگى قازاقتىڭ رۋحىن جانىپ, وزەگىن بولاتتاي مىعىم ەتۋ ماقساتىندا جازىلعان باعدارلامالىق ماقالاداعى مىندەتتەردى ورىنداۋ ماڭگىلىك ەل شاڭىراق-پلاتفورماسىنىڭ كەزەكتى ءبىر كەرەگەسىن كەڭەيتۋمەن ايقىندالماق.
بەردىبەك ساپارباەۆ,
اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى