بۇگىن استانادا «الماتىدان باستالعان دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرىمەن جاپپاي قامتۋعا جانە تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا» اتتى مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك كورسەتۋگە ارنالعان جاھاندىق كونفەرەنتسيا باستالدى. قر پرەمەر-ءمينيسترى ب. ساعىنتاەۆ كونفەرەنتسيانىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا جانە جوعارى دەڭگەيلى سەسسياعا قاتىستى.
قۇرمەتتى حانىمدار مەن مىرزالار!
قازاقستان ءۇشىن استانادا وسىنداي جوعارى دەڭگەيلى جاھاندىق كونفەرەنتسيانىڭ ءوتۋى — زور مارتەبە.
ءبىز جاھاندىق كونفەرەنتسيانى قازاقستاندا وتكىزۋگە سەنىم بىلدىرگەندەرى ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنا, بۇۇ بالالار قورىنا (يۋنيسەف) العىسىمىزدى ايتامىز.
بۇگىن بىزگە قوناققا ددسۇ-عا مۇشە 140 مەملەكەتتەن, حالىقارالىق ۇيىمداردان, دۇنيە ءجۇزىنىڭ بارلىق تۇكپىرىنەن — امەريكادان, ەۋروپادان, افريكادان, وڭتۇستىك شىعىس ازيادان, شىعىس جەرورتا تەڭىزى جانە باتىس تىنىق مۇحيتى ايماعىنان جينالعان الەمدىك اكادەميالىق ەليتانىڭ 1500 وكىلى كەلدى.
قازاقستانعا قوش كەلدىڭىزدەر!
استاناداعى جاھاندىق كونفەرەنتسيا — ايتۋلى شارا. 40 جىل بۇرىن ءبىزدىڭ جەرىمىزدە الماتى دەكلاراتسياسى قابىلدانعانىن ماقتانىش ەتەمىز, ونى بۇۇ «الەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلى حارتياسى» دەپ اتاعان ەدى. بۇل قۇجاتتىڭ ماڭىزدىلىعى, ادامزات تاريحىندا تۇڭعىش رەت ادامداردىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋعا تەڭ قۇقىعىن بارلىق مەملەكەتتەردىڭ رەسمي تۇردە مويىنداۋى بولدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى تالپىنىپ وتىرعان جانە بۇگىن ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ وتكەن باستى قۇندىلىق وسى.
1991 جىلى تاۋەلسىزدىك العان ساتتەن باستاپ ءبىز ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىن دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەتتەرىمەن جاپپاي قامتۋ ءۇشىن سالاعا زور سەرپىن بەردىك. مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك — ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋداعى باسىمدىقتاردىڭ ءبىرى.
تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى 27 جىلدا ءبىز قۇرامىنا 1808 ەمحانا, ورتالىقتار مەن امبۋلاتوريالار كىرەتىن مساك نىساندارىنىڭ كەڭ تارالعان ينفراقۇرىلىمىن قۇردىق; ەل كونستيتۋتسياسىندا كەپىلدىك بەرىلگەن تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ بارلىق كولەمىن جالپى قارجىلاندىرۋداعى مساك ۇلەسىن بەس ەسەگە ارتتىرىپ, 40%-عا دەيىن جەتكىزدىك.
سوڭعى 10 جىل بويى ءبىز اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان جۇمىستاردى جۇرگىزىپ كەلەمىز. جىل سايىن ەلىمىزدە 2 ملن جۋىق ەرەسەك ادام سكرينينگتەن وتەدى.
سونىمەن قاتار, 21 جۇقپالى اۋرۋعا قارسى ەكپە جاسالادى — بۇل باعدارلاما جىل سايىن 5 ملن ادامدى قامتيدى.
***
ۇلت دەنساۋلىعى جانە دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ قولجەتىمدىلىگى — ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ جانە پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ نەگىزگى باسىمدىقتارى. بۇل — 2050 جىلعا دەيىنگى ەل دامۋىنىڭ ۇزاقمەرزىمدى ستراتەگياسىندا بەكىتىلگەن جانە قازاقستاننىڭ جاڭعىرۋىنىڭ ءۇشىنشى تولقىنى اياسىنداعى ماڭىزدى باعىت.
باستى ماقسات — دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ەىدۇ ستاندارتتارىنا ساي كەلەتىن زاماناۋي جۇيەسىن قۇرۋ. بۇل ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جىل سايىن مىندەتتەرگە تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ وتىرادى.
جۋىردا ەلباسى ن. نازارباەۆ 2019 جىلعا ارنالعان ءوزىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن ءبىلىم بەرۋگە جۇمسالاتىن شىعىنداردى ءجىو-ءنىڭ 10%-ىنا دەيىن ۇلعايتۋ مىندەتىن قويدى. الداعى ءۇش جىلدا تەك دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا جۇمسالاتىن شىعىندار 24%-عا كوبەيتىلەدى.
اسىرەسە, اۋىلدىق جەرلەردە مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەكتىڭ قولجەتىمدى بولۋىنا ەرەكشە كوڭىل ءبولىنىپ وتىر. 2019 جىلدان باستاپ ەلىمىزدەگى بارلىق ەمحانالار مەن اۋرۋحانالار قۇجاتتارىن قاعازسىز, تسيفرلى تۇردە جۇرگىزۋگە كوشەدى. 2020 جىلدان باستاپ ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ەلەكتروندى دەنساۋلىق پاسپورتى بولادى. 2019 جىلى ءبىز استانادا ۇلتتىق عىلىمي ونكولوگيالىق ورتالىقتىڭ قۇرىلىسىن باستايمىز.
ۇلت دەنساۋلىعى تەك مەديتسينامەن شەكتەلمەيدى, سالاۋاتتى ءومىر سالتىن دا قامتيدى. سوندىقتان ۇكىمەت حالىقتىڭ سالاۋاتتى, بەلسەندى ءومىر سالتىن ۇستانۋعا, زياندى ادەتتەردەن باس تارتۋعا ۇمتىلىسىن قالىپتاستىراتىن ارنايى باعدارلامانى ىسكە اسىرىپ جاتىر. الداعى جىلدارى ءبىز ەلىمىز بويىنشا قوسىمشا بارلىعى 100 دەنە شىنىقتىرۋ–ساۋىقتىرۋ كەشەندەرىن سالامىز, بۇل مۇنداي كەشەندەردىڭ حالىق ءۇشىن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرادى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ساپاسىنا كوڭىل ءبولۋدىڭ بۇلاي ارتۋى جاڭا سىن-تەگەۋرىندەردىڭ پايدا بولۋىمەن بايلانىستى.
بايقاپ وتىرعانىمىزداي, الەم وزگەرۋدە, تەحنولوگيالىق پروگرەسس ءبىزدىڭ كوزقاراستارىمىزدىڭ جاڭارۋىن جانە جاڭا سىن-تەگەۋرىندەرگە ءۇن قاتۋىمىزدى تالاپ ەتەدى. ءبىرىنشى كەزەكتە بۇل — مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەكتىڭ اۋرۋلاردى باسقارۋداعى جاڭا ءرولىن سەزىنۋ. دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە جاڭا تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن يننوۆاتسيالار ترانسفەرتى. كادرلار دايارلاۋ.
بۇل باعىتتا ءبىز ءبىراز جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك. ددسۇ-عا مۇشە ەلدەردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمدار مەن اكادەميالىق قاۋىمداستىقتىڭ بىرىگىپ كۇش-جىگەر سالۋىنىڭ ناتيجەسىندە مەديتسينالىق-سانيتاريالىق العاشقى كومەك تۋرالى جاڭا دەكلاراتسيا ازىرلەندى.
دەكلاراتسيانىڭ ءبىزدىڭ استانادا ءوتىپ جاتقان جاھاندىق كونفەرەنتسيادا قابىلدانۋى كەز كەلگەن ەلدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ نەگىزى رەتىندە مساك-نىڭ دامۋى ءۇشىن باعىت-باعدار بولادى.
جاڭا دەكلاراتسيادا جەتىلدىرىلگەن مساك ارقىلى بارشانىڭ دەنساۋلىققا قول جەتكىزۋى ءۇشىن مەملەكەتتىڭ, ادامداردىڭ, قاۋىمداستىقتاردىڭ, دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى مەن سەرىكتەستەرىنىڭ مىندەتتەمەلەرى كورسەتىلگەن.
قازاقستان ۇكىمەتى ددسۇ-عا جانە يۋنيسەف-كە, مەملەكەتتەرگە جانە حالىقارالىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارعا, وسى قۇجاتتى ازىرلەۋگە ءوز ۇلەسىن قوسقان بارشا قاۋىمعا العىسىن بىلدىرەدى.
دەكلاراتسيانى جاھاندىق كۇن تارتىبىنە شىعارۋ قاجەت دەپ سانايمىز — ونى جەنەۆاداعى بۇكىلالەمدىك دەنساۋلىق ساقتاۋ اسسامبلەياسىندا قاراستىرىپ, 2019 جىلى قىركۇيەك ايىندا مەملەكەتتەر باسشىلارى دەڭگەيىندە بۇۇ باس اسسامبلەياسىنداعى جوعارى دەڭگەيلى كەزدەسۋدە ۇسىنۋ كەرەك.
جاڭا دەكلاراتسيا — بۇل قۋاتتى مساك ستراتەگياسىن ءححى عاسىردا دا جالعاستىرۋعا دەگەن ۇلتتاردىڭ ورتاق ەرىك-جىگەرىنىڭ ايقىن كورىنىسى.
قۇرمەتتى كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلار!
استاناداعى جاھاندىق كونفەرەنتسيا كوپتەگەن ساۋالدارعا جاۋاپ تابۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىنە سەنىمدىمىن. قازاقستان اشىق ديالوگ پەن ءوزارا ءىس-قيمىل ورناتۋعا ءازىر. سىزدەرگە تابىستى جۇمىس پەن ناتيجەلى ىنتىماقتاستىق تىلەيمىن!