قازاق ءتىلىنىڭ كوسەگەسى نەگە كوگەرمەيدى دەپ كوپ ايتامىز. بىراق ونىڭ نەگە كوگەرمەيتىنىن بىلەمىز بە؟ ارينە, ءوز قانداستارىمىزدىڭ دەنى قازاقشا سويلەمەيتىن بولعاندىقتان دەيمىز. تاعى ءبىر سەبەپ, شۇبار ءتىلدى باۋىرلارىمىزدىڭ قازاقشا ءتىل سىندىرۋى قيىن كورىنەدى. ال سوندا وزگە ءتىلدى اعايىنداردىڭ قازاق تىلىندە ەركىن سويلەپ جانە سول ءتىلدىڭ ارقاسىندا ارمانىنا جەتىپ جاتقانىن ولار بىلە مە ەكەن. بۇعان ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مىسال كوپ. ماسەلەن, قازىرگى كۇنى جوعارعى سوتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ باسشىلىعىندا جۇرگەن وكسانا پەتەرستى ايرىقشا اتاپ وتۋگە بولادى. سوندىقتان ءبىز قازاقتىڭ قارا ءسوزىنىڭ مايىن تامىزىپ سويلەيتىن جانە وسى ءىسى مەن ءسوزى, الدىمەن ءوزىمىزدىڭ بىرقاتار قانداستارىمىزعا ونەگە بولاتىن قارىنداسىمىزدى اشىق اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.
– وكسانا, ءوزىڭدى وقىرماندارعا تانىستىرۋ ارتىق شىعار. شىرايلى شىمكەنت ءوڭىرىنىڭ حالقى وتىرار تەلەارناسى ارقىلى جاقسى بىلسە, ەلوردالىقتار مەن استانا تەلەارناسىنىڭ الىمى جەتەتىن ايماق جۇرتى دا سەنى جاقسى بىلەدى. دەگەنمەن, الدىمەن ءوزىڭنىڭ تۋىپ-وسكەن ورتاڭ, بالالىق بال داۋرەن شاعىڭ تۋرالى ايتىپ وتسەڭ.
– تۋىپ, وسكەن جەرىم قايماعى بۇزىلماعان قازاقتىڭ قايناعان ورتاسى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ سوزاق اۋدانى, شولاققورعان اۋىلى. اكەم لاتىش, شەشەم ورىس. بالالىق بال داۋرەن شاق دەسەك... مەن اتا-اجەمنىڭ كولىندا ءوستىم, ولار جاسى جەتكەن ادامدار ءارى اۋرۋشاڭ ەدى, سوندىقتان ۇيدەگى شارۋانىڭ اۋىرتپالىعى ەرتە موينىما ءتۇستى. اندا-ساندا دالاعا شىعىپ, اۋلاداعى قاتارلاستارىممەن ويناعاندا عانا بالا ەكەنىمدى سەزىنۋشى ەدىم. باسقا ۋاقىتتارى كەز كەلگەن ماسەلە بويىنشا شەشىمدى تەك ءوزىم قابىلداۋعا تۋرا كەلەتىن.
– نەگىزىنەن قازاق ءتىلىن شىنداپ ۇيرەنۋگە قاي كەزدە بەت بۇردىڭ؟
ىبىراي التىنسارين اتىنداعى مەكتەپتە التىنشى ورىس سىنىبىنان جەتىنشى قازاق سىنىبىنا اۋىسقان كەزدە ساباقتى كوشە بولىپ, كورشىلەر بولىپ, ءبارىمىز بىرىگىپ وقىعانىم ەسىمدە. مەن تۇسىنبەگەن تۇستارىمدى داپتەرگە تۇرتكىلەپ كورشى ۇيگە جۇگىرەتىنمىن. ماعان مىنا ءبىر جەرىن ءتۇسىندىرىپ بەرىڭىزشى, ونىڭ ماعىناسى قانداي دەپ. سوندا اۋلاداعى دوستارىممەن ءبىر ءسات ويناسام بولدى ءبىر سۇراق مازالايدى: ولار مەن تۋرالى نە دەيدى ەكەن؟ مەن جونىندە ايتىپ جاتقان جوق پا دەپ وزىمە-ءوزىم سۇراق قويام. سوندىقتان ماعان دا قازاقشا جەتىك ءبىلۋ كەرەك بولدى. ول ءۇشىن قازاقشا وقۋ كەرەك دەپ شەشتىم. ءسويتىپ, اقىرىندا قازاق مەكتەبىنە اۋىستىم. العاشقىدا قىپ-قىزىل شيمايعا تولى داپتەرلەرىمدى كورگەن كەزدە كوز جاسىم كول بولاتىن. ءسويتسەم, ەشتەڭەسى جوق, ەكى جىلدان كەيىن سىنىپتاستارىممەن بىردەي سويلەپ, سايراپ شىعا كەلدىم. بۇل رەتتە, ارينە, ورتانىڭ ىقپالى زور دەمەكپىن. مەكتەپتى ىلعي بەسكە, ياعني ۇزدىك ءبىتىردىم. ىبىراي التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپتىڭ مۇعالىمدەرىنە زور العىسىمدى جەتكىزگىم كەلەدى, ۇنەمى جىلى سەزىممەن ەسكە الامىن ول كىسىلەردى. كاسىبي ماماندار عوي. ۇستازدىق بورىشتارىن ءبىرىنشى كەزەككە قوياتىن. ادامگەرشىلىكتەرى مول, ارقايسىسى اكە-شەشەمدەي جاقىن, جاناشىر بولىپ كەتتى.
– مەكتەپتى ۇزدىك اياقتاعان سوڭ شىمكەنت قالاسىنداعى مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇسكەنىڭ بىزگە بەلگىلى دەسەك, ءبىرىنشى كۋرستا وقىپ ءجۇرىپ-اق «وتىرار» تەلەارناسىنا قىزمەتكە الىنۋىڭ ۇلكەن جەتىستىك قوي.
– جاسىراتىنى جوق, مەكتەپتى اياقتاعاننان كەيىن شىمكەنتكە كەلىپ, اۋەلى مەديتسينالىق اكادەمياعا وقۋعا تۇسۋگە بەل بايلادىم. ءدارىگەر بولۋدى ارمانداعانمىن. ويتكەنى, كىشكەنتاي كەزىمنەن اتا-اجەمە قاجەتتى ەم-دوم جاساپ, ءبىراز دارىلەردى جاتقا ءبىلىپ العام. ءبىر كۇنى اجەمنىڭ جۇرەگى اياقاستى قىسىلعانى سونشا, ماعان تەز ارادا ءدارى ەگۋ قاجەت بولدى. ءوزىم ءتورتىنشى سىنىپتا وقيمىن. قالاي قورىققانىمدى ءبىلسەڭىز عوي. مەنىڭ سول كەزدەگى جان دوسىم جاناتتىڭ اكەسى دارىگەر ەدى. سول كىسىگە حابارلاسىپ, جاعدايدى ايتىپ ەدىم, ول تەز ارادا ءدارى ەگۋ كەرەك دەپ, ونى قالاي ەگۋ قاجەتتىگىن تەلەفون ارقىلى ءتۇسىندىردى. مەن امال جوق, قولىم دىرىلدەپ, تۇڭعىش رەت ءدارى ەكتىم. بۇدان كەيىن كورشىلەر مەنى ۋكول سالۋعا شاقىراتىن بولدى. سودان با دارىگەر بولسام, جۇرەككە وتا جاساسام دەگەن ارمانىم كۇشتى ەدى. قالاعا كەلگەننەن كەيىن, ەكى جىل قاتارىنان مەديتسينالىق اكادەمياعا گرانتقا ەمتيحان تاپسىردىم. امال نە, ازعانا بالل جەتپەي قالدى. سونان جاراتقاننىڭ ءوزى جول سىلتەپ تۇرعان بولۋى كەرەك, ىنتام قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتكە اۋدى. اقىرى بۇل ويىم دۇرىس بولىپ شىقتى.
ءسويتىپ, مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى فاكۋلتەتىنە وقۋعا ءتۇستىم. اۋديتوريادا وتىرعان كەزدە كەي مۇعالىمدەر ورىسشالاپ, «دەۆۋشكا ۆى پەرەپۋتالي پارۋ, ەتو كازاحسكايا گرۋپپا» دەگەن كەزدەر دە بولعان. مەن: «جوق, شاتىستىرعان جوقپىن, وسى فاكۋلتەتتىڭ ستۋدەنتىمىن», دەپ قازاقشالاپ جاۋاپ قايتارامىن. اتالمىش وقۋ ورنىنىڭ ۇستازدارىنا دا العىسىمدى ايتقىم كەلەدى. ويتكەنى, ومىرىمدە قاشان دا جاقسى ادامدار كەزدەسىپ تۇرادى. ارقايسىسىنىڭ ماعان بەرگەن كومەگى ۇشان-تەڭىز. ءبىرازى مەنىڭ ءومىر جولىما وڭ ىقپال ەتتى دەسەم, اسىرا ايتقاندىق ەمەس.
ويتكەنى, ءوزىڭىز ايتقانداي, وقۋعا تۇسىسىمەن شىمكەنت قالاسىنداعى «وتىرار» تەلەارناسىنا جۇمىسقا ورنالاسۋىما جوعارىدا اتالعان كىسىلەر بولماسا, ارنانىڭ باسشىلىعى اۋىلدان كەلگەن جاس قىزدى بىردەن بايقاپ, جۇمىسقا شاقىرا قويمايتىنى ايدان انىق. سولاردىڭ ىشىندە مارات دەگەن كاسىبي سۋرەتشى قولىمنان جەتەكتەپ, تەلەارناعا اپارماسا, بالكىم بۇل سالاعا ىلىكپەس تە ەدىم. ءومىرىمنىڭ ەڭ ءبىر قىزىقتى ساتتەرى سول كەزدە باستالدى.
– «ءومىرىمنىڭ قىزىقتى ءبىر ساتتەرى» دەپ وتىرعانىڭ ءارى ستۋدەنت, ءارى تەلەارنا ديكتورى رەتىندە قاربالاس جۇمىس باستالعانىن ايتاسىڭ عوي.
– ءيا, سولاي. بىراق العاشىندا مەنى جۇمىسقا قۇتتىقتاۋ ءبولىمىنىڭ مامانى ەتىپ الدى. ءسويتىپ, بىرتە-بىرتە اۋدارماعا كىرىستىم. شاعىن ءماتىندەردەن باستاپ, ۇلكەن بەينەفيلمدەردى اۋدارۋمەن, دىبىستاۋمەن اينالىستىم. قوسىمشا اۆتورلىق دەنساۋلىق باعدارلاماسىن ءتۇسىرىپ, جۇرگىزدىم. سوسىن تاڭعى باعدارلامانىڭ شىعارماشىلىق ۇجىمىنا الىندىم. ءبىراز ۋاقىت وتە كەلە «وتىرار» تەلەارناسىنىڭ باسشىسى ۆالەنتينا كۋليكوۆا مەنەن جاڭالىقتاردى جۇرگىزۋدى سۇرادى.
– ەلورداعا جولىڭ قالاي ءتۇستى؟
– ول كەزدە استانا قالاسىنا بارامىن دەگەن وي بولعان جوق. جوعارىدا ايتقانىمداي, جاڭالىقتاردى ازىرلەپ, جۇرگىزۋشىلىك مىندەتىمدى اتقارا بەردىم. كەيىننەن راديودا قوسىمشا قىزمەت اتقاردىم, وندا مەنى جاڭالىقتار ءبولىمىنىڭ شىعارۋشى رەداكتور قىزمەتىنە شاقىردى. ءسويتىپ جۇرگەندە كۇتپەگەن تۇستان استانا تەلەارناسىنىڭ باسشىلىعى اتىنان شاقىرتۋ حات الدىم. مۇنداي ۇسىنىسقا كىم كەلىسپەيدى, كوپ ۇزاماي استاناعا كوشىپ كەلدىك.
– جالپى وزىڭە قازاق تىلىندە باعدارلاما جۇرگىزۋ ۇناپ, كوڭىلىڭە كورىك بەرەتىن بە ەدى؟
– وزىمە قازاق تىلىندە جاڭالىق, باعدارلامالار جۇرگىزۋ قاتتى ۇنايدى. ءبىر-ەكى رەت ورىسشا ءجۇرگىزىپ كورىپ ەدىم, كوڭىلىمنەن شىقپادى.
– مۇندا قانشا ۋاقىت قىزمەت ىستەدىڭ؟
– وسى ارنادا تابانى كۇرەكتەي 4 جىل جۇمىس ىستەدىم. سودان كەيىن ماعان «نۇر وتان» حالىقتىق-دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ باسپاسوز حاتشىسىنا, ياعني رەسمي وكىل قىزمەتىنە شاقىرتۋ ءتۇستى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءوزى ءتوراعالىق ەتەتىن بەدەلدى پارتيا جۇمىسىنا بەلسەنە كىرىستىم. وندا ءبىزدىڭ ءبولىم اپتا سايىن جۋرناليستەرگە بريفينگ ۇيىمداستىرىپ, پارتيانىڭ تىنىس-ءتىرشىلىگىنەن حاباردار ەتىپ تۇرادى. «نۇر وتان» پارتياسى ءتۇرلى قوعامدىق ماڭىزى بار ءىس-شارالاردىڭ باستاماشىسى. مەن ءوزىم شىن مانىندە پارتيادان كوپتەگەن ادامنىڭ قولداۋ تاۋىپ جاتقانىنا كۋاگەر بولدىم.
– سودان...
– سودان ەندى, مىنە, جوعارعى سوتتا قوعاممەن جانە بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىمەن بايلانىس ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ جۇمىس ىستەپ ءجۇرمىن. بۇل سالا قازىر جانىما جاقىن كەلەدى. سوت تورەلىگى, سۋديالاردىڭ اسقان جاۋاپكەرشىلىگى مەن قاۋىرت جۇمىسى جايلى تەك وسىندا جۇمىس ىستەپ, كوزبەن كورىپ بارىپ ايتۋعا بولاتىن شىعار. ءاربىر ءىستىڭ ارتىندا ەل ازاماتىنىڭ تاعدىرى تۇر. كەز كەلگەن داۋدىڭ اق-قاراسىن انىقتاپ, ءتيىستى شەشىم شىعارۋ, كىنالىنى جازالاۋ ءار ادامنىڭ قولىنان كەلە بەرمەسى انىق. ول ءۇشىن بۇل جۇمىستى شىنىندا دا ۇناتۋ قاجەت. جوعارعى سوت ءتوراعاسى بەكتاس ءابدىحان ۇلى بەكنازاروۆ سوت ءجۇيەسى قىزمەتكەرلەرىنىڭ الدىنا بارىنشا اشىق, قولجەتىمدى بولۋ ماقساتىن قويىپ وتىر.
– دەمەك, كەزىندە دارىگەرلىكتەن گورى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتى ماماندىعىن تاڭداۋىم دۇرىس بولعان دەيسىڭ عوي.
– ارينە, قازاق ءتىلىن بىلمەسەم, مەنىڭ ءومىر جولىم مۇلدەم باسقاشا بولار ما ەدى. تىلدەردى بىلۋمەن قاتار, ادامنىڭ جەكە قاسيەتتەرى دە زور بولۋى كەرەك دەپ ويلايمىن. جاۋاپكەرشىلىك, العا قويىلعان تالاپتاردى ورىنداي الۋ, ءادىل ءارى باتىل قادامدار جاساي ءبىلۋ دە ادامعا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە تابىسقا جەتۋىنە ايتارلىقتاي ىقپال ەتەدى. ءوز باسىم ادىلدىكتى ءبىرىنشى كەزەككە قويامىن.
– ءيا, راسىندا وتىرار, استانا تەلەارنالارىنا, «نۇر وتان» حدپ جانە قازىرگى تاڭدا قىزمەت ىستەپ جۇرگەن جوعارعى سوتتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنە كەلۋىڭە وسى ءتىلدى ءبىلۋدىڭ كومەگى بولعانى ءسوزسىز. وسى ورايدا مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنەم دەۋشىلەرگە نە ايتار ەدىڭ؟
– قازىرگى تاڭدا ءتىلدى ۇيرەنەمىن دەۋشىلەرگە ەشقانداي قيىندىق جوق. بارلىق جاعداي جاسالعان. قازاق بالاباقشالارى بار, مەملەكەتتىك ورگانداردا قۇجات الماسۋ قازاق تىلىندە جۇرگىزىلەدى, كۇنى كەشە عانا ورىسشا سايرايتىن قوعامنىڭ ءوزى قازاق تىلىندە سويلەيتىن كۇننىڭ تۋعانىن مويىنداپ وتىر. ءتۇرلى بەينەتاسپالار, وقىتۋ ورتالىقتارى بار, سوندا بارىپ وقىپ, ۇيرەنۋگە بولادى. مەنىڭ ءبىر تانىسىم سونداي ورتالىقتىڭ ءبىرىنىڭ باسشىسى, كاسىبي مامان, ىلعي ايتادى: «بىزدەر تەگىن وقىتامىز, سوندا دا ءاربىر قىزمەتكەردىڭ ارتىنان وقى, ۇيرەن دەپ جۇگىرەمىز, كەلسەڭىزدەرشى دەپ جالىنامىز», دەيدى. وسىدان-اق ءبىر قورىتىندى تۇيۋگە بولادى. مەن «استانا» تەلەارناسىنىڭ جاڭالىقتار ءبولىمىنىڭ رەداكتور-جۇرگىزۋشىسى بولىپ قىزمەت اتقارىپ ءجۇرگەن كەزدە ماعان جۋرناليستەر ءتىل ءبىلۋىڭىزدىڭ قىر-سىرى جايلى ايتىپ بەرىڭىزشى دەپ حابارلاساتىن. ولارعا ۇيات بولادى, مەن جاڭا قۇرىلعى جاساپ, جاڭالىق اشقانىم جوق, سونشا دابىرايتىپ ايتاتىنداي دەيمىن. راسى دا وسى عوي. ءتىل ءۇيرەنۋ ءۇشىن ءار ادامعا تەك نيەت كەرەك ەكەنىن ءومىردىڭ ءوزى دالەلدەپ جاتىر. بايقاپ ءجۇرگەن بولارسىز, بۇگىندە بىرقاتار لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ قازاقشاسى تۇزەلىپ-اق قالدى. مىنەكي, زاڭدى مويىنداۋ, مەملەكەتتىك ءتىلدى تىرىسىپ ۇيرەنۋ دەگەن وسى ەمەس پە؟ ءار ادام ءوزى ىنتا قويىپ, نيەتتەنسە, ءبارى قالىپقا كەلەدى.
– وزگەلەر دە ءوزىڭ سەكىلدى قازاق ءتىلىن جەتىك ۇيرەنۋى ءۇشىن نە ىستەلىنۋى كەرەك دەپ ويلايسىڭ؟
– قازىر بايقاساڭىز, مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنگەندەردىڭ اراسىندا وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ سانى ارتۋدا. ولاردىڭ كوبىسى بالالارىن قازاق بالاباقشالارىنا بەرۋگە تىرىسادى. دەمەك, مەنىڭ ويىمشا, ءبىزدىڭ بالاباقشالارعا ءتىل ماسەلەسىنە قاتىستى مىقتى مەملەكەتتىك باعدارلاما قاجەت. بالاباقشادان شىققان بالا قازاق ءتىلىن جاقسى ءبىلۋى ءتيىس. سوسىن بارىپ ونى ءارى قاراي مەكتەپتە الىپ كەتەدى. ول ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ باسشىلىعى مەن تاربيەلەنۋشىلەردىڭ موينىنا جۇكتەۋ قاجەت. سول باعدارلاما كەزەڭ كەزەڭىمەن قالاي ورىندالىپ جاتىر؟ بالالاردىڭ ءتىل ءبىلۋ دەڭگەيى قانداي؟ سونى ارنايى كوميسسيا, بولماسا ءتىل ينسپەكتسياسى تەكسەرىپ تۇرسا, دۇرىس بولار ەدى. ويتكەنى, بىزگە سانداردان قۇرالعان ەسەپ ەمەس, ناقتى ناتيجە كەرەك. ازىرگە جاعداي ولاي ەمەس. مەكتەپتەردەگى ءتىلدى وقىتۋ ماسەلەسى دە قاتاڭ باقىلاۋعا الىنۋى قاجەت. اسىرەسە, ورىس ءتىلدى مەكتەپتەردە.
ءوز باسىم سوندا بەس, ون جىلدان كەيىن جاعدايدىڭ كۇرت وزگەرەتىنىنە سەنەمىن. ۋاقىتتىڭ تالابى سول, مەملەكەتتىك ءتىل ۇستەم بولۋى قاجەت. باسقا ەلدەردە سولاي ەمەس پە. الەمنىڭ دامىعان ەلدەرىمەن يىق تەڭەستىرىپ وتىرعان جاعدايدا ءتىلدىڭ ماسەلەسى ءبىرىنشى كەزەككە قويىلۋى شارت. ەلباسىمىز قازاقستاندىقتار ءۇش ءتىلدى ءبىلۋى قاجەت دەيدى. قازىر ونسىز مۇمكىن ەمەس. مەنىڭ ارمانىم سول, بولاشاقتا بالالارىم ءۇش تىلدە ەمىن -ەركىن سويلەسە ەكەن دەيمىن.
ءيا, بۇرىن تۋعان تىلىنە قىرىن قاراپ كەلگەندەردىڭ ءبىرازى قازىر قازاقشا سويلەپ ءجۇر. مەن ءوزىم تانيتىن ادامداردى ايتىپ تۇرمىن. بۇدان ءارى, اسىرەسە جاستارعا قازاق ءتىلىن ۇيرەتۋ ماسەلەسىن ءبىرىنشى كەزەككە قويۋ قاجەت. ەرتەڭگى كۇنى ءتىل بىلمەي, جۇمىسقا ورنالاسۋ مۇمكىن بولمايدى. قازىر مەن, مىسالى قازاق ءتىلىن بىلمەسەم قالاي جۇمىس ىستەۋشى ەدىم؟ وسىنى ويلاعاننىڭ وزىندە دەنەم تۇرشىگىپ كەتەدى. ۇيدە كوبىنەسە قازاقشا سويلەۋگە تىرىسامىن. ءۇشىنشى سىنىپتا وقيتىن بالاما ءتىلدى بىلمەسەڭ بولاشاعىڭ اۋىر بولادى دەيمىن. كۇندە كۇنىنە كەم دەگەندە بەس سوزدەن جاتتاتقىزامىن. مەنىڭ ەنەم كەرەمەت ادام, ىلعي ماعان سەن وسى ناعىز قازاقسىڭ, ءتۇرىڭ بولماسا مىنەزىڭ, قيمىل-قوزعالىستارىڭنىڭ ءبارى قازاقشا دەپ ماقتاپ قويادى.
– قازاق دوستارىڭ دا كوپ شىعار؟
– شىنىمدى ايتسام, دوستارىمنىڭ ءبارى قازاقتار. بىرگە باسىمىز قوسىلسا ءان ايتقاندى جاقسى كورەمىز. ماعان ابايدىڭ قارا سوزدەرى, ولەڭدەرى قاتتى ۇنايدى. اسىرەسە, «جەلسىز تۇندە جارىق ايدى» انىمەن ايتقاندى جاقسى كورەمىن. جالپى, ءار كونتسەرتتەن كادىمگىدەي دەمالىپ قايتامىن.
– قازاق ءتىلىن ۇيرەنگىسى كەلمەيتىن وتانداستارىڭا, شەنەۋنىكتەرگە نە ايتار ەدىڭ؟
– نە ايتسام دا ول كىسىلەردى مەنىڭ اڭگىمەم تولعاندىرادى دەگەنگە سەنبەيمىن. بىراق ەرتەڭ بالالارىمىز ەرجەتكەندە بىزدەن, اتا-انادان سۇراماي ما, وسى سىزدەر نەگە ماعان ءتىلدى ۇيرەتپەدىڭىزدەر, دوستارىمنىڭ بارلىعى قازاق ءتىلىن بىلەدى, ال مەن ءوزىمدى ءبىر ءبىلىمسىز ادام رەتىندە سەزىنەمىن دەسە قانداي قاسىرەت. بۇل وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قاتىستى ايتقانىم. ال ەندى تازا قازاقتىڭ بالاسى اكەسىنە كەلىپ: «اكە, مەن ءوزىمنىڭ تۋعان ءتىلىمدى بىلمەگەنىم ءۇشىن ۇيالامىن, نامىستانامىن, جۇرەگىم اۋىرادى», دەسە نە دەپ جاۋاپ بەرۋگە بولادى؟ بۇل رەتتە ەشبىر اقتالۋدىڭ رەتى بولماسى انىق. سوندىقتان, ۇرپاق الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىكتى ەشۋاقىتتا ۇمىتپاعان ءجون شىعار دەيمىن.
اڭگىمەلەسكەن الەكساندر تاسبولاتوۆ.