ەرەكشە پىشىمدەگى «ەركىن سويلە» پىكىر الماسۋ جيىنى ءوتتى

باسقوسۋعا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى امانتاي ءشارىپ, جۋرناليست قانات اۋەسباي, وزبەك مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى شەرزود پۋلاتوۆ, سونداي-اق قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ (قحا) وزگە دە مۇشەلەرى, ستۋدەنتتەر, «قازاقستاننىڭ 100 جاڭا ەسىمى» جوباسىنىڭ جەڭىمپازدارى قاتىستى.

– «ەركىن سويلە» نەكونفەرەنتسياسى – قحا-نىڭ بىرەگەي باستاماسى. ول «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىنىڭ الەمنىڭ 100 ۇزدىك كىتابىن اۋدارۋ اياسىندا جانە قحا-نىڭ كەزەكتى سەسسيا­سى مەن قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى كۇنى قارساڭىندا ءوتىپ جاتىر. «100 جاڭا وقۋلىق» جوباسىنىڭ قاتىسۋشىلارى اۋدارىلعان كىتاپتاردى تانىستىرادى. ال تالقىلاۋدىڭ ەرەكشەلىگى – جاستاردى تىڭداۋ, ولاردىڭ پىكىرىنە قۇلاق ءتۇرۋ جانە قاجەت اقپاراتپەن ءبولىسۋ. بۇدان بولەك, نەكونفەرەنتسيادا قازىرگى قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەر دە تالقىلانادى, – دەدى «احىسكا» تۇرىك مادەني ورتالىعىنىڭ توراعاسى اسكەر پيريەۆ.

12 ساۋىردە قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «قازاق تىلىندەگى 100 جاڭا وقۋلىق» جوباسى اياسىندا اۋدارىلعان العاشقى 18 كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمى وتكەنى بەلگىلى. بۇل كەزدەسۋدە سول كىتاپتاردىڭ ءبىرى – بريتاندىق ويشىل كارەم ارمسترونگتىڭ «يۋدايزم, حريستياندىق پەن يسلامداعى 4000 جىلدىق ىزدەنىس: قۇدايتانۋ بايانى» اتتى كىتابىنىڭ اۋدارماسى كەڭىنەن ءتۇسىندىرىلدى. كىتاپتىڭ اۋدارىلۋىنا جانە رەداكتسيالانۋىنا اتسالىسقان عالىم امانتاي ءشارىپ اتالعان كىتاپتىڭ تاريحى جايلى قىسقاشا ايتىپ بەردى.

– وسىعان دەيىن كارەن ارمسترونگتىڭ 11 كىتابى ورىس تىلىنە اۋدارىلعان ەكەن. ونىڭ ءبارى دۇنيە جۇزىنە تانىمال. وسى تۇستا «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» كوپتەگەن جايتتى نەگىزگە الا وتىرىپ, ارمسترونگتىڭ بۇكىل شىعارماسىنىڭ ۇيىتقىسى بولعان «قۇدايتانۋ تاريحى» كىتابىنا توقتالدى. بۇل كىتاپتى تەولوگيانىڭ نەمەسە فيلوسوفيانىڭ اۋقىمىنا شەكتەپ قويۋعا بولمايدى. مۇندا ادامزاتتىڭ باسىن بىرىكتىرۋگە ۇمتىلاتىن يدەيالار كورسەتىلگەن. ال دىندەردىڭ تاريحىن زەرتتەگەندە ءبىر-بىرىنەن بولەكتەمەي, ساباقتاس ەكەنىن ايتا كەلىپ, جۇرتتىڭ ءبىر جاراتۋشىنى تانۋعا دەگەن ىزدەنىستەرىن بايانداعان, – دەدى امانتاي ءشارىپ.

ءوز سوزىندە ول بريتاندىق ويشىلدىڭ تۋىندىسىن بىرلىككە, تولەرانتتىققا, ءوزارا تۇسىنىستىككە شاقىراتىن كىتاپ دەگەن ويىن ءبىلدىردى. عىلىمي تانىمدىق كىتاپ الداعى ۋاقىتتا گۋمانيتارلىق ماماندىقتا وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ وقۋ قۇرالىنا اينالماق. بۇدان بولەك ول اۋدارما بارىسىندا تاپ بولعان قيىندىقتار جايلى ايتىپ ءوتتى. شىعارماداعى ءبىر تىركەستى ۇعىنىقتى ءارى ىڭعايلى ەتىپ اۋدارۋ ءۇشىن ءبىر كۇنى كەتكەنىن جەتكىزدى.

ال پىكىرالماسۋ بولىگىندە قاتىسۋشىلار ءدىن سالاسىنداعى بىلىمسىزدىكتەن بولاتىن كەلەڭسىزدىكتەر جايلى ويلارىن ءبىلدىرىپ, راديكالدى باعىتتاعى ۇيىمداردىڭ جاس­تاردى قالاي ازعىراتىنىن ءارى ولاردان قالاي ساقتانۋ كەرەكتىگىن تالقىلادى.

ايان ءابدۋالي,

«ەگەمەن قازاقستان»