كەشە پارلامەنت ماجىلىسىندە «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسى بولدى. وندا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسى تۋرالى» جانە «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ باعدارلاماسى تۋرالى» ماسەلەلەر تالقىلاندى.
وتىرىسقا ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارلارى ۆلاديمير بوجكو مەن گۇلميرا يسىمباەۆا قاتىسىپ, سوڭعىسى جينالىستى جۇرگىزىپ وتىردى. «وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, مەملەكەت باسشىسى اعىمداعى جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا وتكەن ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا حالىقتى جۇمىسپەن قامتۋ, جاپپاي كاسىپكەرلىك ماسەلەسىن ۇكىمەت جۇمىسىنىڭ باستى باعىتىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن اتاپ ءوتىپ, ءتيىستى باعدارلامالاردى ودان ءارى دامىتۋدى تاپسىرعان بولاتىن.
سونىمەن قاتار, مەملەكەت باسشىسى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ ماسەلەسىنە باسا كوڭىل ءبولىپ, ۇكىمەتكە بىرىڭعاي «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى باعدارلاماسىن ازىرلەۋگە تاپسىرما بەردى. ودان بەرى ۇكىمەت ءبىرشاما جۇمىستار اتقاردى. 23 جەلتوقساندا ءوتكەن ۇكىمەت ماجىلىسىندە وسى باعدارلامالار تالقىلاندى. بۇگىن ءبىز وسى باعدارلامالاردىڭ ءمانى, ماعىناسى تۋرالى جان-جاقتى اقپارات الۋ ءۇشىن جانە ونى سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋ بارىسىندا ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىنا پايدالانۋ ءۇشىن ءتيىستى مينيسترلىكتەردىڭ وكىلدەرىن شاقىرىپ وتىرمىز», – دەدى ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى گ.يسىمباەۆا ءوزىنىڭ سوزىندە. ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ, ۇلتتىق ەكونوميكا, ءبىلىم جانە عىلىم, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىكتەرى «اتامەكەن» پالاتاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ, ناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ جانە جاپپاي كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ باعدارلاماسىن دايارلاعان. بۇل باعدارلاما ۇكىمەت وتىرىسىندا قابىلداندى. فراكتسيا وتىرىسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ءبىرجان نۇرىمبەتوۆ اتالعان باعدارلامانى جاقىندا وڭىرلەرگە شىعاتىن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنا تاراتىپ ايتىپ بەردى.
ۆيتسە-ءمينيستردىڭ بايانداۋىنشا, جاڭا باعدارلامانىڭ نەگىزگى ماقساتى – حالىقتى ءناتيجەلى جۇمىسپەن قامتۋ. بۇل ماقسات كەلەسى ءۇش باعىت بويىنشا جۇزەگە اساتىن بولادى: بىرىنشىدەن, قاجەتتى ماماندىقتار جانە كاسىپكەرلىك ماماندىقتار بويىنشا جاپپاي وقىتۋ; ەكىنشىدەن, كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋىنا جاپپاي جاعداي جاساۋ; ۇشىنشىدەن, ەڭبەك نارىعىن دامىتۋ. باعدارلاما كەلەسى توپتاردى قامتيدى – جاستارى 15-45 ارالىعىندا, ايلىق تابىسى 60 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن ءوزىن ءوزى قامتىعان, جۇمىسسىز جۇرگەن جانە كاسىبي ماماندىعى جوق باسقا دا ازاماتتار. وسى توپتارعا 550 مىڭ ادام كىرەدى, ولاردىڭ 84%-ى اۋىلدىق جەردە تۇرادى. باعدارلامانىڭ نەگىزگى ەرەكشەلىگى – قاجەت ماماندىقتار بويىنشا جاپپاي وقىتۋ ۇيىمداستىرىپ, ازاماتتارىمىزدىڭ ءوز بەتىمەن جۇمىس تابۋىنا نەمەسە ءوز ءىسىن اشۋىنا كومەكتەسۋ. بايانداماشى جاڭا باعدارلامانىڭ قازىرگى «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىنان ايىرماشىلىعى «ءبىز ازاماتتارىمىزدى جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ تاپسىرىستارى بويىنشا وقىتىپ الىپ, سودان سوڭ وقىپ العانداردى سول جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جۇمىسقا ورنالاستىرۋىن كوزدەدىك. ال ازاماتتارىمىزدىڭ جۇمىسقا ءساتتى ورنالاسۋىنا وقىتۋ ارقىلى ولاردىڭ نارىقتا قاجەتتى ماماندىق پەن شەبەرلىك العاندارى سەبەپ بولادى دەپ ەسەپتەيمىز», – دەدى. باعدارلامانىڭ ءۇشىنشى باعىتى بويىنشا «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» ارقىلى ىسكە اساتىن جاستاردى, ايەلدەردى, مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, جاستار پراكتيكاسىن ۇيىمداستىرۋ سياقتى ءىس-ارەكەتتەر اتقارىلاتىن بولادى. ازاماتتاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋعا جاردەمدەسۋ «جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جول كارتاسى» ارقىلى جۇزەگە اساتىن بولادى. قاجەت بولعان جاعدايدا ۇمىتكەرلەر باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى باعىتى بويىنشا وقىتۋعا جىبەرىلەدى.
ۆيتسە-مينيستر «باعدارلاما اياسىندا ەڭبەك رەسۋرستارى ارتىق وڭىرلەردەن ۇكىمەت بەلگىلەگەن وڭىرلەرگە قونىس اۋدارۋ دا جۇزەگە اسادى. كوشەتىن وڭىرلەر رەتىندە الماتى, جامبىل, ماڭعىستاۋ, وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستارى بەلگىلەنگەن. باراتىن وڭىرلەر شىعىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار وبلىستارى. قونىس اۋداراتىندارعا مەملەكەت تاراپىنان جول قاراجاتىن جاباتىن سۋبسيديا تولەنەدى. وسى باعدارلاما بارىسىندا ازاماتتارعا جۇمىس تابۋ ءۇشىن, ال جۇمىس بەرۋشىلەرگە جۇمىسكەرلەر تاۋىپ بەرۋ ءۇشىن بىرىڭعاي ەلەكتروندى ەڭبەك بيرجاسى قۇرىلادى. بۇل جۇيەگە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اقپارات جۇيەلەرى, جەكە جۇمىسقا ورنالاستىرۋ اگەنتتىكتەرىنىڭ مالىمەتتەر بازاسى جانە بارلىق جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارى قوسىلاتىن بولادى. باعدارلاما 94 مىڭ ادامدى قامتىپ, وسى ماقساتقا 25 ملرد تەڭگە بولىنەتىنى كۇتىلۋدە. جاڭا باعدارلاما ارقىلى 500 مىڭداي جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلىپ, ءوزىن ءوزى قامتىعانداردىڭ تابىستارى 36%-عا ۇلعايىپ, ال ىشكى جالپى ءونىم 0,8%-عا وسەدى دەگەن ءۇمىت بار» – دەدى.
وتىرىستا قارالعان ەكىنشى ءماسەلە – «نۇرلى جەر» تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن سالۋ باعدارلاماسى تۋرالى ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ايدار اريفحانوۆ بايانداپ بەردى. مينيسترلىكتىڭ قۇرىلىس ءىسى, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق جانە جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى مارحابات جايىمبەتوۆ دەپۋتاتتاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. ەكى تاقىرىپ تا فراكتسيا مۇشەلەرى اراسىندا قىزۋ تالقىلانىپ, وعان و.وكسىكباەۆ, ش.وتەمىسوۆ, ن.سابيليانوۆ, گ.قاراعۇسوۆا, م.قازبەكوۆا, ب.حامەنوۆا, ب.سماعۇل, ك.ابساتيروۆ, م.ەرمان, ت.ب. دەپۋتاتتار بەلسەنە قاتىستى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»