ۇكىمەت "ەگەمەن قازاقستاننىڭ" اپتالىق قوسىمشاسى
______________________________________________
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان ەڭ وزەكتى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى – جۇمىسسىزدىق. ەلىمىزدە جۇمىسسىز ادامدار سانى 2008 جىلى 559 مىڭ بولسا, 2010 جىلى بۇل كورسەتكىش 6,9-5,5 پايىزعا كوتەرىلدى. سوڭعى ءمالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, ەلىمىزدە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار 16,5 پايىزدى قۇراپ وتىر. جاسىراتىنى جوق, بۇل كورسەتكىشتىڭ كوبى تاپقاندارى وزدەرىنەن ارتىلمايتىن اۋىل تۇرعىندارى مەن زەينەتكەرلەر. ال, ەلىمىزدە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتي الماي وتىرعانداردىڭ سانى دا ەداۋىر. حالقىمىزدىڭ الەۋەتى جاقسارماي, جۇمىسسىزداردىڭ سانى دا ازايماي ەلىمىز العا قاراي قارىشتاپ دامي المايتىنى, ەكونوميكامىزدىڭ كوتەرىلمەيتىنى بەلگىلى. ەلىمىزدە كۇننەن-كۇنگە كوبەيىپ كەلە جاتقان جۇمىسسىزدار سانىن قالايشا ازايتۋعا بولادى؟ مىنە, وسىنداي ساۋالدارعا جاۋاپ ىزدەپ, تۇيتكىلدى ءتۇيىندەردى شەشەتىن جاڭا باعدارلاما ومىرگە كەلىپ, ءوز جۇمىسىن باستاپ تا كەتتى.
مەملەكەت باسشىسى ن. نازارباەۆتىڭ «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز!» اتتى قازاقستان حالقىنا جولداۋىندا ەڭبەك رىنوگىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, تابىسى از ادامداردى, جۇمىسسىزدار مەن ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن اينالىسۋشىلاردى جۇمىسپەن ناتيجەلى قامتۋعا ءجاردەمدەسۋدىڭ بەلسەندى باعدارلامالارىنا تارتۋ مىندەتتەرىن جۇكتەگەن بولاتىن. وسى تۇرعىدا, جۇمىسپەن قامتۋدىڭ بەلسەندى ساياساتىن جۇرگىزۋ ۇكىمەت قىزمەتىنىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. وسى ماقساتقا قول جەتكىزۋ ءۇشىن ەلباسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسىمەن ماڭىزدى قۇجاتتا جۇكتەلگەن مىندەتتەر نەگىزىندە «جۇمىسپەن قامتۋ-2020» باعدارلاماسى قابىلدانعان بولاتىن. ۇكىمەت باسشىسى ك.ءماسىموۆ: «وسى باعدارلاما ارقىلى حالىقتى لايىقتى ەڭبەك ورنىمەن قامتاماسىز ەتۋ – حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋدىڭ نەگىزى. وسى ارقىلى ادام رەسۋرستارى الەۋەتىن دامىتۋ جانە ىسكە اسىرۋدىڭ ماڭىزدى شارتىن قۇرۋ, قوعامدىق بايلىقتى ارتتىرۋ مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا ءتيىسپىز», – دەپ اتاپ كورسەتكەن ەدى. اتالمىش ستراتەگيالىق باعدارلاما الداعى ون جىلدىڭ ىشىندە بىرنەشە باعىتتار بويىنشا جۇزەگە اسىرىلماق.
نەگىزىنەن اعىمداعى جىل – ءۇش باعىتتى, ءۇش كەزەڭدى قامتيتىن ستراتەگيالىق باعدارلامانى ءجۇزەگە اسىرۋدىڭ ىلكى جىلى رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. ياعني, باعدارلامانى ىسكە اسىرۋدىڭ تەتىكتەرى اتقارىلىپ, ونىڭ قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتىلۋى قاراستىرىلادى. وسى ماقساتقا بيۋدجەتتەن 40 ملرد. تەڭگە جۇمسالماق. ال الداعى جىلدارعا شامامەن 100 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلادى. ەكىنشى كەزەڭى 2012-2015 جىلدارى, ال ءۇشىنشى كەزەڭى 2016-2020 جىلدارى ىسكە اسىرىلادى.
باعدارلامانىڭ اتالمىش ءۇش باعىتىنا توقتالساق, ءبىرىنشى باعىت – ەڭبەك رىنوگىنداعى ءوزىن-ءوزى جۇمىسپەن قامتۋشىلاردى, جۇمىسسىزداردى, از قامتىلعان وتباسىلار مۇشەلەرىن وقىتۋ, ولاردى جۇمىسپەن قامتىسا, ەكىنشى باعىتتا كاسىپكەرلىكتىڭ اۋىلدىق جەردە دامۋىنا جاردەمدەسۋ ءجۇزەگە اسىرىلادى. ال, ءۇشىنشى باعىت ەڭبەك رەسۋرستارىنىڭ جيناقىلىعىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى.
باعدارلامانىڭ ءبىرىنشى باعىتىنا سايكەس, الدىمەن جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر دەڭگەيىندە الەۋەتتى قاتىسۋشىلار انىقتالاتىن بولادى. سوسىن ولارمەن الەۋمەتتىك كەلىسىم-شارت جاسالادى, وندا ازاماتتىڭ قاي باعىتتى يگەرۋ ءمۇمكىندىگى, ەبى سارالانىپ, ودان سوڭ سول اداممەن كونسۋلتاتسيا جاسالىپ, وقۋ ۇسىنىلادى. شاكىرتاقى مەن جول جۇرۋگە قاجەتتى شىعىندار قاراستىرىلادى. ەڭ سوڭىندا كەلىسىم-شارتتىڭ مىندەتتى شارتى رەتىندە الگى ازامات جۇمىسقا ورنالاسادى. بۇدان كەيىن, بەلگىلى ءبىر كەزەڭگە دەيىن جۇمىس بەرۋشىمەن قوسىمشا قارجىلاندىرۋ تۋرالى شارت جاسالادى.
باعدارلامانىڭ ماقساتى – ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردى, جۇمىسسىزداردى جانە الەۋمەتتىك جاعىنان از قامتىلعان حالىقتى تابىستى ەكونوميكالىق ەڭبەككە تارتۋ, يندۋستريالاندىرۋ باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ جولىندا كادرلىق الەۋەتتى ارتتىرۋ. باعدارلاما ءبىرىنشى كەزەكتە تۇرعىلىقتى جەرى بويىنشا دايىندىقتان وتكىزۋگە, ەڭبەكپەن قامتۋعا, سونداي-اق ازاماتتىڭ جەكە ءىسىن ۇيىمداستىرۋعا قولداۋ كورسەتۋگە ارنالعان.
مۇنىمەن قوسا, باعدارلامانىڭ ەكىنشى باعىتىندا نەگىزگى باسىمدىق جەكە ءوز ءىسىن ۇيىمداستىرۋ ارقىلى ازاماتتاردىڭ ەكونوميكالىق بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا ارنالماق. وسى ورايدا كەڭەس بەرۋ قىزمەتتەرى, كاسىپكەرلىك نەگىزدەرىنە وقىتۋ, شاعىن نەسيەلەر بەرۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ سەكىلدى قولداۋ تۇرلەرى قامتىلماق.
اۋىلداعى كاسىپكەرلىكتى قولداۋدى كوزدەيتىن شاعىن نەسيەلەر قايتارىمدى نەگىزدە 5 جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە بەرىلەدى جانە ونىڭ كولەمى 3 ملن. تەڭگەدەن اسپايدى.
سونىمەن, اتالعان جاڭا ستراتەگيالىق باعدارلاما ەلىمىزدە جۇمىسسىزدىقتى ازايتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگىنە اينالعالى وتىر.
ەسەن باەۆ.