دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, جىل سايىن الەمدە 1,3 ميلليونعا جۋىق ادام جول اپاتىنان وپات بولادى ەكەن. سوندا عالىمداردىڭ ەسەبىنە قاراعاندا, جول-كولىك وقيعالارى الەم بويىنشا قايتىس بولۋدىڭ ونىنشى سەبەبى كورىنەدى. ال وسى اپاتتار سالدارىنان تۋىندايتىن قايتىس بولۋ مەن جاراقات الاتىنداردىڭ 90 پايىزعا جۋىعى تابىستارى تومەن جانە ورتاشا دەڭگەيدەگى ەلدەردىڭ ادامدارى بولىپ وتىر.
الەمدىك دەڭگەيدە جول-كولىك اپاتتارىنا ەڭ كوپ ۇشىرايتىندار 15-29 جاستاعى جاستار. وندا قايتىس بولاتىنداردىڭ تەڭ جارتىسىن جاياۋ ءجۇرگىنشىلەر, ۆەلوسيپەد جانە موتوتسيكل جۇرگىزۋشىلەرى قۇرايدى. بۇعان قوسا تاعى كوپتەگەن ادامدار ءتۇرلى جاراقات الىپ, ءومىر بويى مۇگەدەك بولىپ قالادى.
جول اپاتتارى قايعى-قاسىرەتپەن قوسا, ادامداردىڭ وتباسىلارىنا جانە تۇتاس العاندا ەلگە ەكونوميكالىق شىعىن اكەلەدى. ول شىعىندار كوپتەگەن ەلدەردە, ۇلتتىق ءونىمنىڭ 1 % - 3% قۇرايدى. كەيبىر ەلدەردە بۇل سان 5% جەتۋى دە ىقتيمال. سوندىقتان دا بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى باس اسسامبلەياسىنىڭ 2010 جىلعى 10 مامىرداعى قارارىنا سايكەس ۇلتتىق, وڭىرلىك جانە جاھاندىق جاعدايدا جول-كولىك وقيعالارى كەزىندە قايتىس بولۋ دەڭگەيىن ازايتۋ مەن تۇراقتاندىرۋ ماقساتىندا 2011-2020 جىلدار جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءىس-ارەكەتتىڭ ونجىلدىعى رەتىندە جاريا ەتىلدى.
بۇل «ءىس-ارەكەتكە ون جىل» شاراسى جاڭا زەلانديادان باستالىپ جانە مەكسيكاعا دەيىن ءىرى قالالاردا جالعاسىن تاپتى. ءسويتىپ ونجىلدىقتىڭ رەسمي نىشانى رەتىندە جولداعى قاۋىپسىزدىكتىڭ الەمدىك قوزعالىسى سارى بەلگى بولىپ ناقتىلاندى. وسى ءىس-شارالار جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى توسىن جاعدايلار مەن الەمدەگى جول قوزعالىسى قاۋپىنىڭ الدىن الۋ بارىسىنا نازار اۋدارۋ ماقساتىندا وتكىزىلۋدە. بۇل تۇرعىدان العاندا, قازاقستان جول-كولىك وقيعالارىنان جاراقاتتانۋ جانە ودان قايتىس بولۋ سەكىلدى وزەكتى پروبلەمالاردى شەشۋگە باعىتتالعان ءىس-شارالارعا بەلسەندى تۇردە اتسالىسۋدا.
جول-كولىك وقيعالارىن ەسكەرتۋ بويىنشا ءىس-شارالارعا قاتىسۋ ءۇشىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن 2011-2020 جج. جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى ءىس-ارەكەتتىڭ ونجىلدىعى باعدارلاماسىنىڭ ۆەدومستۆوارالىق ۇلتتىق جوسپارىن ءازىرلەدى. ونداعى نەگىزگى ماقسات – جول-كولىك وقيعالارىنان وپات بولۋدى ازايتۋ, جاراقاتتانۋدان ساقتاۋ بولىپ تابىلادى.
اتالعان جوسپاردا مۇددەلى مينيسترلىكتەردىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن 2011 جىلى 11 مامىردا ءىس-ارەكەتتىڭ ونجىلدىعى كەڭ كولەمدە وتكىزىلۋى, جول-كولىك وقيعالارىنا شۇعىل ارالاسۋدى ارتتىرۋ, جول-كولىك وقيعالارىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا اقپاراتتىق ماتەريالداردى ازىرلەۋ جانە شىعارۋ قىزمەتتەرى قارالدى.
ال «ءىس-ارەكەتكە ون جىل» دايىندىق كەزىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى «جاراقاتتانۋدى ەسكەرتۋگە بولادى. ارەكەت جاسا!» ۇرانىمەن تۇرمىستىق جانە جول-كولىك وقيعاسىنان جاراقاتتانۋدىڭ الدىن الۋ بويىنشا ايلىق, «نازار اۋدارىڭىز, باعدارشام!» ءسوز سويلەۋ جانە فوتوسەسسيا, جول قوزعالىسىنىڭ جاس ينسپەكتورلارى وتريادتارىنىڭ سلەتتەرى, وعان قوسا «جاس سانيتار», «قاۋىپسىز دوڭگەلەك» سەكىلدى قالالىق بايقاۋلار وتكىزىلدى.
ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ باستاماسى بويىنشا ەلدىڭ بارلىق ءوڭىرلەرىندە 11 مامىردا تاياۋ ونجىلدىققا جوسپارلانعان ءارتۇرلى ءىس-شارالاردىڭ باستاۋى بولاتىن, جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى بويىنشا كەڭ كولەمدى ناسيحاتتاۋ اكتسياسى ۇيىمداستىرىلدى. وندا «ونجىلدىق» شەڭبەرىندە بالالاردى جول وقيعاسىنان قورعاۋدا ولاردىڭ قۇقىن ساقتاۋعا كوڭىل ءبولۋ ۇسىنىلىپ, ناقتى جوبالارعا جول قوزعالىسى قاۋىپسىزدىگى بويىنشا جەكە ءىس-شارالاردى بىرىكتىرۋدى, سونداي-اق جول قاۋىپسىزدىگى سالاسىندا حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باسقارۋشىلىق ءرولىن رەتكە كەلتىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ ۇيعارىلدى.
نۇرلان باتپەنوۆ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى تراۆماتولوگيا جانە ورتوپەديا عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور, جول قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى ۇلتتىق ۇيلەستىرۋشى.