كەشە سەناتتا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنداعى قۇقىقتىق ستاتيستيكانى ەنگىزۋ جانە ودان ءارى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى» بويىنشا دوڭگەلەك ۇستەل بولىپ ءوتتى.
وتىرىستى سەناتتىڭ زاڭناما جانە قۇقىقتىق ماسەلەلەر كوميتەتىنىڭ توراعاسى بەرىك يماشەۆ جۇرگىزىپ وتىردى. پالاتا ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر سۋدين, پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قۇقىق قورعاۋ جۇيەسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اليك شپەكباەۆ ءسوز ءسويلەدى. ال باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى يوگان مەركەل بايانداما جاسادى. باس پروكۋراتۋرا جانىنداعى قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىندە 5 اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيە 12 ارنايى ەسەپكە الۋ تۇرلەرىن جۇزەگە اسىرادى. وسى كوميتەتتىڭ ءتوراعاسى مارات احمەتجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتار ءوز ارىزدارى بويىنشا نەندەي شەشىم قابىلدانعانىن ون-لاين رەجىمىندە نەمەسە سمس جولداۋ ارقىلى جاۋاپ الا الادى.
كاسىپكەرلەردى زاڭسىز تەكسەرۋلەر بويىنشا اتالعان قۇزىرلى ورگان 1400 تەكسەرۋ تۋرالى ءوتىنىشتى تىركەۋدى قاناعاتتاندىرماي تاستاعان ەكەن. وسى رەتتە كوميتەت توراعاسى, سەناتور بەرىك يماشەۆ جاپونيادا جىل سايىن قىلمىستىڭ «اق كىتابى» جارىققا شىعاتىنىن اتاپ ءوتتى. قۇقىقتىق ساۋاتىن اشۋ ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دە كەڭ ەتەك جايۋى قاجەتتىگىنە ەرەكشە توقتالدى. ال سەنات ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى الەكساندر سۋدين قۇقىقتىق ستاتيستيكا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن باعالاۋ وزەگى بولۋى قاجەت دەگەندى باسا ايتتى. قۇقىقتىق جاعدايدىڭ وزگەرىسى, ونىڭ ۋاقىت تالابىنا قاراي ويىسۋى زاڭنامالىق بازادا كورىنىس تاپقانى ۇتىمدى بولماق. مۇنداي تالاپ قۇقىقتىق ستاتيستيكا دامۋىنىڭ 2009-2011 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىندا دا كورىنىس تاپقان.
ەلىمىزدە قازىرگى تاڭدا ارىزدار مەن مالىمەتتەردىڭ 90-95 پايىزى تىركەلەتىنىن العا تارتقان پرەزيدەنت اكىمشىلىگى قۇقىق قورعاۋ جۇيەسى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى اليك شپەكباەۆ جاسىرۋ نەمەسە مالىمەتتەردى بۇرمالاۋ فاكتىلەرىنىڭ دە كوپتىگىن اتادى. ماسەلەن, الماتى قالاسىندا وتكىزىلگەن ءبىر تەكسەرىستىڭ ناتيجەسىندە 1 مىڭعا تارتا قىلمىستىڭ جاسىرىلىپ, ەسەپكە الىنباعانى انىقتالعان. ال قۇقىقتىق ستاتيستيكا جۇرگىزۋشى قۇزىرلى ورگان استانا قالاسىندا سوڭعى كۇندەردىڭ وزىندە 217 قىلمىستىڭ تىركەلمەگەندىگى فاكتىسىن اشىپ وتىر. جالپى العاندا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 10 مىڭعا تارتا قىلمىس ەسەپكە الۋدان تىسقارى قالعان.
ەلىمىزدە تىركەلگەن 800 مىڭعا تارتا ارىزدار بويىنشا قوزعالعان قىلمىستىق ىستەر 15-18 پايىزىن قۇراسا, وركەنيەتتى ەلدەردە ول 30 پايىزعا دەيىن بارادى ەكەن. ءتىپتى كورشىلەس رەسەيدىڭ وزىندە ول 30-35 پايىز كورىنەدى. باس پروكۋروردىڭ ورىنباسارى يوگان مەركەل ازاماتتاردان ارىز الۋدىڭ ەلەكتروندى كىتاپشاسى ەنگىزىلگەلى بەرى جاعدايدىڭ ءبىرشاما جاقسارعانىن اتاپ ءوتتى. وسىنداي ەلەكتروندى تىركەۋ ءناتيجەسىندە بىلتىر 3 مىڭعا تارتا زاڭسىز تەكسەرۋ وقيعالارى تىركەلگەن. بۇل 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 3 ەسەگە كوپ. سول سياقتى اكىمشىلىك ايىپپۇل ءوندىرىپ الۋ بارىسى دا تىركەۋگە الىنىپ وتىر. 109 ميلليارد تەڭگە ايىپپۇل بيۋدجەتكە ءتۇسۋى كەرەك بولسا, سونىڭ تەك 29 ميللياردى عانا ءوندىرىلىپ الىنعان. بۇدان باسقا ەسەپكە جول-كولىك وقيعالارى تۋرالى مالىمەتتەر دە كىرەتىن بولادى. ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ جول پوليتسياسى كوميتەتى جول-كولىك وقيعالارى سانىن 2009 جىلى 12 مىڭ 500 دەپ كورسەتسە, ارتىنان تەكسەرۋ جۇرگىزۋ كەزىندە ول 55 مىڭعا جەتكەنى انىقتالعان.
وتىرىستا قۇقىقتىق ستاتيستيكا بويىنشا كوپتەگەن پىكىرلەر ورتاعا سالىنىپ, سوعان سايكەس ۇسىنىستار ەكشەلدى. ءتىپتى, بۇرىن جۇمىستان بوساتىلعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەر تۋرالى, اكە-شەشەسىنىڭ قامقورلىعىنسىز قالعان بالالار جونىندەگى دە اقپاراتتار دا تىركەۋگە الىناتىن بولدى. ءسويتىپ, اتالعان ماسەلە بويىنشا زاڭدىق قۇجاتتىڭ قابىلدانۋىنا ەرەكشە دەن قويىلدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى.