كوز الدىنداعىنى كورمەيتىن, اياعىنىڭ استىنداعىنى بايقامايتىن ادامعا قازاق: «اي قاراپ ءجۇرسىڭ بە؟» دەيدى كەيىپ. ال مەن اي قاراپ ءجۇرمىن. تۋرا ماعىناسىندا. كۇندە ءتۇندە اي تۋىسىمەن اسپان ارۋىن ىزدەيمىن. بۇلتتاردىڭ اراسىنا جاسىرىنىپ قالسا دا, اسپانعا قاراۋمەن بولامىن. نەگە دەرسىز؟ سەبەبى مىناۋ...
وتكەن دەمالىس كۇندەرى اۋىلعا باردىق. شيەلى اۋدانىنىڭ ەڭبەكشى اۋىلىنا. كۇن سەنبى ەدى. قاراشاڭىراقتىڭ ءتۇتىنىن تۇتەتىپ وتىرعان بەكتورە اعام ءبىرتۇرلى اڭگىمە باستادى. ادەتتە توماعا-تۇيىق, ءىشىندەگىسىن سىرتقا كوپ جايمايتىن ادامنىڭ اشىلىپ ءسوز باستاعانىنا توسىرقاپ وتىر ەدىك. ايتقان اڭگىمەسى قۇيقامىزدى شىمىرلاتىپ جىبەردى.
– كەشە تۇندە دالاعا شىقتىم. اسپانعا قاراپ ەدىم, اي ۇشەۋ بولىپ تۇر ەكەن, – دەدى اعام. العاشىندا ءازىلى مە دەپ بەتىنە قارادىق. تۇرىنەن قالجىڭنىڭ نىشانى بايقالمايدى. قاپەلىمدە مۇنداي ءسوز ەستيمىز دەپ پە ەدىك؟ الدىمەن اۋزىمىزعا: «ءتۇندە نە ءىشىپ ەدىڭىز؟» دەگەن ءسوز ءتۇسىپتى. جاسى الپىستى القىمداپ قالعان اعامنىڭ اراق اتاۋلىعا جولامايتىنىن بىلە تۇرسام دا, وسى سۇراق وتىز ەكى ءتىستىڭ اراسىنان سۋىرىلىپ شىعىپ كەتتى. «ەشتەڭە», دەپ ءبىر توقتاعان بەكەڭ اڭگىمەنى ودان ءارى جالعادى.
– باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ «ۇشقان ۇياسىن» وقىپ ەدىم. ۇزاق ۋاقىت كىتاپ وقىعاننان كوزىم تالعان شىعار دەپ ويلادىم. ەكى كوزىمدى ۋقالاپ اسپانعا قايتا قارادىم. اي ۇشەۋ. سوسىن ۇزاق ۋاقىت كوزىمدى جۇمىپ تۇردىم. تاعى ۇشەۋ كۇيىندە. جەتىقاراقشىعا قارادىم. ول – جەتەۋ. تەمىرقازىقتى ىزدەدىم. جالعىز ءوزى جارقىراپ تۇر. اقبوزات پەن كوكبوزاتقا قارادىم. ولار ەكەۋ. ايعا قايتا قارادىم. ءۇش اي ءالى تۇر, – دەدى اعام.
ءوز كوزىنە ءوزى سەنبەگەن بەكەڭ قىزدارىن شاقىرادى ۇيدەن. ءۇش قىزى قاتار شىعادى. ولار دا ءۇش ايدى كورەدى. تاڭ-تاماشا بولعان كۇيىندە ۇيگە كىرەدى. قالتافوننىڭ تاسپاسىنا سۋرەتكە تۇسىرمەك بولعان ەكەن. ونىڭ اسپانداعى ءۇش ايدى تۇسىرۋگە شاماسى جەتپەپتى.
وسى اڭگىمەنى قۇرداستارىنا ايتىپتى. ولار ابدەن مازاق ەتىپتى. ءسويتىپ تۇرعاندا كورشى اۋىلدىڭ بازارباي دەگەن ادامى كەلە قالدى. قۇرداستارى اعامدى مازاقتاپ, انا كىسىگە ءۇش ايدىڭ حيكاياسىن ايتا باستايدى. سوندا بازارباي:
– ونى نەگە مازاقتاپ تۇرسىڭدار؟ مەن بەيسەنبى كۇنى تۇندە ەكى اي كوردىم. بىراق جۇرت مىناۋ «جىندانايىن دەپتى» دەمەسىن دەپ ەشكىمگە ايتپاعان ەدىم,– دەيدى ج ۇلىپ العانداي.
ءۇش ايدىڭ كورىنۋىن ءتۇرلى سەبەپتەرگە بولجاپ وتىردىق. ءسالدەن كەيىن اكەم كەلدى. وعان ايتتىق. سوسىن: «ايتپاقشى, وسى ءۇش ايدىڭ سۋرەتى «وسكەن وڭىرگە» شىقتى عوي. سونى كورەيىك», دەمەسى بار ما؟! ال كەلىپ اۋداندىق گازەتتى ىزدەيىك. تاپپايمىز. العاشىندا مەن اۋدانداعى جۋرناليستەردىڭ 1 ساۋىرگە حالىقتى الداعانى شىعار دەپ ويلادىم. بىراق ءساۋىردىڭ 1-ىنە گازەت شىقپاعان. 30 ناۋرىز كۇنى جارىق كورگەن. دەگەنمەن ءۇش ايدىڭ سۋرەتى باسىلعان ءنومىردى تاپپادىق. دۇيسەنبى كۇنى ازانمەن اۋداندىق گازەتتىڭ رەداكتسياسىنا باردىق. سۋرەت 26 ناۋرىز كۇنگى نومىرىنە جاريالانىپتى.
اسانعالي ساعىندىق ۇلى دەگەن ازامات تۇرادى اۋداندا. ءوزى «وسكەن ءوڭىردىڭ» ارداگەرى. بۇگىندە زەينەتكە شىققان. سول كىسى تاڭعى نامازعا ويانادى. دالاعا شىقسا, ءۇش ايدى كورەدى. «ءبىسسمىللاسىن» ايتىپ, «ءالحامدۋللاسىن» قايىرسا دا ءۇش اي كوزىنە كورىنە بەرەدى. سودان جالما-جان ءۇيىنە كىرىپ, فوتواپپاراتىن الىپ, ءۇش ايدى تاسپاعا باسىپ الادى. ونى اۋداندىق گازەتكە اكەلەدى. التاي اعا (التاي ايىپ «وسكەن ءوڭىر» گازەتىنىڭ ديرەكتورى – ە.ب.) ءۇش ايدى گازەتكە باسىپ جىبەرەدى.
سونىمەن شىعاتىن قورىتىندى نە؟ شيەلىدە ءۇش ايدىڭ كورىنگەنى انىق. كۋاگەرلەر جەتكىلىكتى. ونىڭ ءۇستىنە سۋرەتى بار. ال ەندى وسىنىڭ سەبەبىنە ءۇڭىلىپ كورەيىكشى. ءوتكەندە الەمدىك عالىمدار ايدىڭ جەرگە جاقىندايتىنىن ايتقان. بىراق ول مەزەتتەن ءوتىپ كەتتىك. عالامدىق عالىمدار ايدىڭ جەرگە جاقىنداپ, قايتادان ءوز ءوسىنە كەتكەنىن ايتادى. ەندى نە؟ ءمۇمكىن اتموسفەراداعى توزاڭداردىڭ كوبەيگەنىنەن ايدىڭ بەتى مۇنارلانىپ كورىنىپ تۇرعان شىعار؟ يلانۋعا بولاتىن سياقتى. دەي تۇرعانمەن, تولىقتاي سەندىرە المايدى. الدە ايگىلى ماي تايپاسىنىڭ ايتقانى كەلەيىن دەپ تۇر ما؟ ولار 2012 جىلى اقىرزامان بولادى دەپ ەدى عوي. مىناۋ سونىڭ نىشانى ما؟ استافىراللا! ويلاساڭ, زارەڭ ءزار تۇبىنە كەتەدى.
جالپى, قانداي ىستە بولماسىن جاقسى سويلەۋ پارىز. مۇنى دا قازاقى ىرىمشىلىعىمىزعا سالىپ جاقسىلىققا بالايىق. مۇمكىن, مەنىڭ اعام تاريحي ءساتتىڭ كۋاگەرى بولعان شىعار...
ەرجان بايتىلەس.
قىزىلوردا وبلىسى.