وتاندىق تاۋار ءوندىرۋشىلەردى قولداۋ – ەلباسى ساياساتىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ءتاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىنىڭ ءوزىندە ورنىعىپ ۇلگەرگەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ وسىناۋ تاباندى كوزقاراسى بۇگىندە وڭ ءناتيجەلەرگە جەتكىزگەنى باسى اشىق اقيقات. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ الدىنان داڭعىل جول اشىلىپ, رەسپۋبليكادا وندىرىلگەن ءونىم ءتۇرلەرى باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن كورسەتە ءبىلدى. بۇعان ەلدەگى ارنايى اۆتوكولىكتەر قۇراستىرۋ ءوندىرىسى دە ايقىن ايعاق بولا الادى.
سولاردىڭ ءبىرى سوڭعى ون جىلدا ءورت ءسوندىرۋ ماشينەلەرى ءوندىرىسىن وركەندەتە بىلگەن ورال قالاسىنداعى «اگرورەمماش» اكتسيونەرلىك قوعامى. رەسەي مەن بەلورۋسسيانىڭ «گاز», «زيل», «كاماز», «ۋرال», «ماز» جانە «ۋاز» اۆتوموبيل زاۋىتتارىمەن ءوزارا بايلانىستاعى كاسىپورىن سوڭعى جىلدارى قازاقستاندىق ۇلەستىڭ كولەمىن 60 پايىزعا جەتكىزدى. تالاس جوق, بۇل – وتە بيىك وندىرىستىك ناتيجە.
مۇنداعى ءوندىرىس جەتەكشىلەرى «ورالاگرورەمماش» اق رەسپۋبليكانىڭ ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكاسىنا دەگەن قاجەتتىلىگىن تولىق وتەي الادى دەپ ەسەپتەيدى. ءبۇگىنگى كۇنگە دەيىن زاۋىت كونۆەيەرىنەن ءتورت جۇزدەن استام ءورت ءسوندىرۋ ماشينەلەرى شىعارىلىپتى. قازىر ونىڭ باسىم بولىگى رەسپۋبليكانىڭ ورتتەن كورعاۋ بولىمشەلەرىندە پايدالانىلىپ جۇرگەنىن ءتيىستى دەرەكتەر ايعاقتايدى. 2007 جىلى اگروررەماشتىقتار توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگىنىڭ مۇقتاجى ءۇشىن 115 تىركەمەلى تسيستەرنالارى بار ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكالارىن شىعاردى. وسى ۋاقىتتىڭ ارالىعىندا كاسىپورىنعا ءونىمنىڭ وتىمدىلىگى مەن ساپاسىنا, باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىگىنىڭ تومەندىگىنە قاتىستى ارىز-شاعىمدار تۇسپەگەن.
ايتسە دە, نەگە ەكەنى بەلگىسىز, كەلەسى 2008 جىلدان باستاپ ءتوتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى وتاندىق زاۋىتقا بەرىلەتىن سۇرانىستى پىشاق كەسكەندەي كۇرت تىيىپ تاستايدى. بۇعان سوڭعى ءۇش جىلدا مينيسترلىكتىڭ ءورت ءسوندىرۋ ماشينەلەرىن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جونىندەگى دەرەكتەرىن دالەلدەيتىن تالداۋلار كۋا. ەندى سوعان نازار اۋدارىپ كورەيىكشى؟
سول 2008 جىلى اتالعان مينيسترلىك رەسەي كاسىپورىندارىنان 190 ءورت سوندىرەتىن ماشينە ساتىپ العان. وسى ارالىقتا وتاندىق كاسىپورىنعا اتالعان ۆەدوموستۆو ءبىر دە ءبىر سۇرانىس ءتۇسىرمەگەن. كەيىنگى ەكى جىلدا ءتوتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى رەسەيدەن تاعى دا 70 ارنايى تەحنيكا ساتىپ الادى. ءورت ءسوندىرۋ ماشينەلەرىن شىعارۋدا كاسىبي شەبەرلىگى مەن تاجىريبەسى قالىپتاسقان قازاقستاندىق كاسىپورىندى مۇلدەم قۇر قالدىرۋدى ىڭعايسىز ساناعان بولسا كەرەك, بۇل كەزدە ون ەكى بىرلىك اگروررەماشتىقتارعا بۇيىرادى, ايتەۋىر.
مينيسترلىك تاراپىنان سۇرانىستىڭ مۇلدەم تومەندەۋى قازاقستاندىق كاسىپورىننىڭ قىزمەتىنە تەرىس اسەرىن تيگىزىپ, مۇنداعى جۇمىسشىلار قىسقارتۋعا ۇشىرايدى. ۇجىم باسشىلارى ولاردىڭ بىرقاتارىن ۇزاق مەرزىمدى اقىسىز دەمالىسقا شىعارۋعا ءماجبۇر بولادى. وسى ارادا اراجىگىن اجىراتىپ الاتىن تاعى ءبىر ماسەلە بار. ول مىنانداي. «ورالاگروررەمماش» اق ءوزىنىڭ ون جىلدىق ماشينە قۇراستىرۋ تاجىريبەسىندە ءتيىستى جۇمىس كولەمىن تەك زاڭدى نەگىزدە, كونكۋرسقا قاتىسۋ ارقىلى الىپ كەلەدى.
ال توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى رەسەي كاسىپورىندارىنا اتالعان جۇمىس كولەمىن ەشقانداي كونكۋرس وتكىزبەي-اق ءوزىنىڭ ەنشىلەس كاسىپورنى «ءورت ءسوندىرۋشى» اق ارقىلى بەرۋدى ادەتكە اينالدىرعان كورىنەدى. بۇل ارادا مينيسترلىك باسشىلارى ءبىر عانا قۇجاتقا, 2008 جىلعى 31 جەلتوقسانداعى №1355 ساندى قازاقستان ۇكىمەتى قاۋلىسىنا ارقا سۇيەگەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. ياعني, «ءورت ءسوندىرۋشى» اق جوعارىدا اتالعان ءىستى اتقارۋعا, رەسەيدەن ءورت سوندىرەتىن تەحنيكالار ساتىپ الۋعا قۇقىلى, وكىلەتتى اكتسيونەرلىك قوعام رەتىندە اتالعان قاۋلى تىزبەسىنە ەنگىزىلگەن. مىنە, مينيسترلىكتىڭ ۇستاپ وتىرعان كوزىرى وسى كورىنەدى.
«ورال اگروررەمماش» اق باسشىلارى ماسەلەنىڭ بىلايشا قويىلۋى, ياعني «ءورت ءسوندىرۋشى» اق-تىڭ اتالعان قاۋلى تىزبەسىنە ەنگىزىلۋى نەگىزسىز دەپ ەسەپتەيدى. ويتكەنى, دەپ تۇجىرىم جاسايدى ولار. «ءورت ءسوندىرۋشى» اق ءوندىرىستىك ىستەرمەن اينالىسپايدى. سونىمەن بىرگە, ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكاسىن ءوندىرۋشى, جاساۋشى جانە قۇراستىرۋشى بولىپ تابىلمايدى. ول تەك ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە ەلدەگى كومپانيالار مەن ۇيىمدارعا قىزمەت كورسەتەتىن قۇرىلىم عانا. ءارى مۇنداي جاعدايدا «مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ جونىندەگى» زاڭ دا ءسوز جوق بەلدەن باسىلادى. ءىس جۇزىندە سولاي بولىپ, «ءورت ءسوندىرۋشى» بۇل زاڭدى اينالىپ ءوتىپ كەتىپ تە ءجۇر.
ۇكىمەت قاۋلىسىن بەتكە ۇستاپ رەسەيدەن ءورت سوندىرەتىن تەحنيكالاردى مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا مۇمكىندىك العان توتەنشە جاعدايلار مينيسترلىگى بۇل ءۇشىن كونكۋرس وتكىزبەگەندىكتەن, بيۋدجەت قاراجاتى تەككە ىسىراپ بولماسىنا كىم كەپىل؟ قارا اقىلعا سالعاندا رەسەيلىكتەردىڭ سۇراعاندارىن بەرە سالۋ دەگەن ءسوز عوي بۇل. ال ولاردىڭ شەكتەن تىس استرونوميالىق باعا بەلگىلەۋى دە ابدەن مۇمكىن ەمەس پە؟ شەتەلدىك تاۋار ءوندىرۋشىلەرمەن وسىلايشا تىكە بايلانىسقا شىعۋدىڭ تيىمدىلىگى نەدە؟ بۇل ساۋالدىڭ باسى اشىق تۇر. ءارى مۇنداي ۇستانىم وتاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردى وگەيسىتۋ, تۇقىرتۋ بولىپ تابىلمايدى دەپ ايتۋعا اۋزىمىز بارا قويار ما ەكەن؟
وسى ماقالانى جازۋعا قاجەتتى دەرەكتەردى سۇراتۋ بارىسىندا اگروررەمماشتىقتار تاعى ءبىر قيسىنعا كەلە قويمايتىن ءجايتتىڭ باسىن قىلتيتتى. تىركەمەلى اۆتوتسيستەرناسى بار ءورت ءسوندىرۋ تەحنيكاسىن جاساۋشىلاردىڭ قاتارىندا بيىل ارقا توسىندەگى №811 زاۋىت تا اتالىپ وتىرعان كورىنەدى. ولار بۇعان دەيىن ءبىر دە ءبىر ءورت سوندىرەتىن ماشينە شىعارىپ كورمەسە, مۇنداي داعدى ءمۇلدەم قالىپتاسپاسا, وعان قالايشا تاڭقالماسسىڭ. سونىمەن ءبىر مەزگىلدە اتالعان ءوندىرىس سالاسىندا مول تاجىريبەسى مەن كاسىبي شەبەرلىگى قالىپتاسقان, تەحنولوگيالىق دەڭگەيى جوعارى «اگروررەمماش» زاۋىتى ۇجىمىنىڭ مەملەكەتتىك سۇرانىستى انىقتاۋ كەزىندە كەيىنگە ىسىرىلىپ قالۋى, وگەيسىتىلۋى قاي قيسىنعا سىيادى ؟
بۇعان توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى ۆلاديمير بوجكو نە دەر ەكەن؟
تەمىر قۇسايىن, ورال.