كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ, اسسامبلەيا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى اناتولي باشماكوۆ جانە ءماجىلىس دەپۋتاتى, اسسامبلەيا كەڭەسىنىڭ مۇشەسى نادەجدا نەستەرەۆانىڭ قاتىسۋىمەن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى XXI سەسسياسىنىڭ قورىتىندىسىمەن تانىستىرعان بريفينگ ءوتتى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – حاتشىلىق مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ بريفينگتە سويلەگەن سوزىندە ەلباسىنىڭ ءوزى توراعالىعىن اتقاراتىن قحا XXI سەسسياسىنداعى نەگىزگى ويدىڭ ەلىمىزدىڭ دامۋىنىڭ باستى فاكتورى سانالاتىن قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگى بولعانىن, سونىمەن بىرگە, سەسسيادا اتا زاڭىمىزداعى باستى قاعيداتتاردىڭ ءبىرى رەتىندە كورسەتىلگەن ۇلتىنا, ناسىلىنە, نانىم-سەنىمىنە قاراماستان, بارلىق قازاقستاندىقتاردىڭ تەڭ قۇقىلى ەكەندىگىنە ءمان بەرىلگەنىن ايتتى.
بۇل ەلىمىزدە تاۋەلسىزدىككە قول جەتكىزگەن العاشقى كۇننەن ساقتالىپ كەلەدى جانە بۇدان بىلاي دا ساقتالا بەرمەك, دەگەن شەشەن قازاقستاننىڭ ءارى قاراي وركەندەۋىندە, ونىڭ ىشىندە نەگىزگى ماسەلەدە – قوعامدىق كەلىسىم مەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋدا مەملەكەت قانا ەمەس, ەتنومادەني ۇيىمداردىڭ, ازاماتتىق قوعامنىڭ, ساياسي پارتيالاردىڭ باسشىلارى مەن ءاربىر ازاماتتىڭ جاۋاپكەرشىلىگى مىقتى بولۋى تيىستىگىن اتاپ كورسەتتى. ويتكەنى, قوعامدىق كەلىسىم قانداي قاۋلىمەن, بۇيرىقپەن ساقتالمايدى, ول ونى سول قوعامنىڭ ءاربىر مۇشەسى قابىلداپ, قولداعاندا عانا جۇزەگە اسادى.
بۇل رەتتە, ەلباسى ەلىمىزدىڭ ەتنوسارالىق جانە قوعامدىق قاتىناستارداعى كەلىسىمىندەگى ەرەكشە ورنىن, ەل بىرلىگىن ساقتاۋدىڭ نەگىزگى فاكتورى رەتىندە قحا-نىڭ ءرولىن ناقپا-ناق ايتىپ بەردى. سونىمەن بىرگە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ اسسامبلەيا الدىنا تاپسىرمالار قويعانىن, ونىڭ ىشىندە قحا قىزمەتىن جەتىلدىرۋدە, جانداندىرا تۇسۋدە ارنايى قۇرىلىمدى قۇرۋ قاجەتتىگى تۋرالى تاپسىرىلعانىن جەتكىزدى. ول رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدەگى جۇمىستاردى ءبىر جۇيەگە تۇسىرۋگە باعىتتالماق ەكەن.
18 ساۋىردە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXI سەسسياسىندا قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2015 جىلدى قحا جىلى دەپ جاريالاعانىن بىلەسىزدەر. بۇل وتە ماڭىزدى جانە ءبىز ءۇشىن نىشاندىق ءمانى بار ماسەلە. سەبەبى, كەلەسى جىلى قحا-نىڭ قۇرىلعانىنا جانە قازاقستان كونستيتۋتسياسىنا 20 جىل تولادى. بۇل شاراعا ءبىز قازىر دايىندىقتى باستاپ كەتتىك. ەل بiرلiگiنەن, قوعامدىق كەلىسىمنەن اسقان ەشقانداي قۇندىلىق جوق, بىرلىگى بار ەلدiڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتiك ماسەلەلەرi شەشiلiپ, بىرلىك ەلدىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ كەپiلi بولادى, دەگەن ە.توعجانوۆ «بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىم جول كارتاسىنىڭ» قازىرگى تاڭدا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىنان جۋرناليستەردى حاباردار ەتتى.
وتكەن سەسسيادا توراعانىڭ ورىنباسارى بولىپ تاعايىندالعان پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى اناتولي باشماكوۆ ءوز جۇمىسىن ءۇش باعىتتا جۇرگىزەتىنىن ءمالىم ەتتى. مۇمكىندىكتى پايدالانىپ, ءوزىن وسى ورىنعا ۇسىنعان جانداردىڭ بارلىعىنا, ەلباسىنا وزىنە سەنىم كورسەتكەنىنە العىسىمدى ءبىلدىرەمىن, دەگەن توراعانىڭ ورىنباسارى: «جۇكتەلiپ وتىرعان جاۋاپكەرشiلiكتiڭ زور ەكەندiگiن سەزiنەمiن. بۇل مەنىڭ سەنات دەپۋتاتى, قحا مۇشەسى, توراعا ورىنباسارى رەتىندە عانا ەمەس, قازاقستان ازاماتى بولعاندىقتان اتقاراتىن جۇمىسىم دەپ بىلەمىن. ال وسى رەتتە ءوز قيمىلىمدى ءۇش باعىتتا جۇزەگە اسىرماقپىن. ءبiرiنشiسى – قحا-نىڭ ايماقتاعى جۇمىسىن جانداندىرىپ, ولاردىڭ قىزمەتتەرىن مەتودولوگيالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ. ەكiنشi باعىت – ەلباسى ۇسىنعان «ءماڭگiلiك ەل» تۇجىرىمىن جان-جاقتى ناسيحاتتاۋ. اتاپ ايتار بولساق, شەكارا ماڭىندا, رەسەيدىڭ قازاقستانمەن شەكتەسەتىن وبلىستارىندا ميلليونعا جۋىق قازاق تۇرادى. نيەتىم – سولاردىڭ اراسىندا «ماڭگiلiك ەل» يدەياسىنىڭ گۋمانيستىك ويلارىن ءتۇسiندiرۋ. مەنىڭ ويىمشا, ءبىز رەسمي بەلگىلەنگەن شەكارادان شىعىپ, ەتنوستىق قازاقتاردىڭ تاريحي وتاندارىنداعى ءىس-تاجىريبەسىن ناسيحاتتاۋعا ءتيىسپىز. ءۇشىنشىسى – ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جانىنان قحا كافەدراسى قۇرىلعان بولاتىن. ەندى ەلىمىزدەگى جوو-لاردىڭ بىرقاتارى وسىنداي كافەدرالار قۇرۋ نيەتىن بىلدىرۋدە. سول سەبەپتى, رەسپۋبليكامىزداعى جوو-لار جانىنان وسىنداي كافەدرالار اشىپ, ولاردىڭ جۇمىسىن دامىتىپ, مەتودولوگيا, عىلىمي-زەرتتەۋ تۇرعىسىندا ەڭبەكتەنۋ», دەدى ا.باشماكوۆ.
كەلەسى كەزەكتە ول قازىرگى كۇنى وسىنداي كافەدرا كوكشەتاۋدا قۇرىلعانىن ايتتى. ال الداعى ۋاقىتتا قوستاناي, پەتروپاۆل قالالارىنداعى جوو-لار اشۋعا دايىندالىپ جاتىر ەكەن. سونداي-اق, تولەرانتتىلىق پەن قوعامدىق كەلiسiمدi عىلىمي تۇرعىدا نەگiزدەۋگە باعىتتالعان جوو-لار جانىنداعى قحا كافەدرالارى قاۋىمداستىعىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىرعان كورىنەدى. وسى ءۇش باعىتتا جۇمىس اتقارماقپىن, دەدi ا.باشماكوۆ.
كەلەسى كەزەكتە ءسوز العان قحا-دان ماجىلىسكە سايلانعان 9 دەپۋتاتتىڭ ءبىرى نادەجدا نەستەرەۆا بۇگىنگى كۇنى پارلامەنتتە قحا توبى قۇرىلعانىن, ونىڭ قۇرامىندا پارلامەنتكە دەپۋتاتتىقا سايلانعان 3 پارتيانىڭ دا وكىلدەرى بارلىعىن, 21 ادامنان تۇراتىن دەپۋتاتتىق توپتىڭ وتىرىستارىنىڭ ناعىز ۇنقاتىسۋ الاڭىنا اينالعانىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە, دەپۋتات مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى, ەلباسى تاپسىرمالارىن ورىنداۋ, مەملەكەتتىك باستى ماقسات – «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىن جۇزەگە اسىرۋ سىندى ماسەلەلەردىڭ توپ نازارىندا ەكەنىن جەتكىزدى.
مەملەكەتتىك ءتىلدى ۇيرەنۋ ماسەلەسىن ورتاعا سالعان ن.نەستەرەۆا وسى رەتتە رەسپۋبليكا بويىنشا ورتا مەكتەپتەردە ءوتىپ جاتقان مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرگەندەر اراسىنداعى كونكۋرستىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. مەملەكەت تاراپىنان ءتىل ۇيرەنۋگە جاسالعان مۇمكىندىكتەردەن تىس جەكەلەگەن ادامداردىڭ وسى باعىتتاعى جۇمىسىن ايتقان شەشەن ءوز ءارىپتەسى, توپ مۇشەسى, دەپۋتات ۆيكتور كيانسكيدىڭ اسسوتسياتسيالاۋ ارقىلى ءتىل ۇيرەنۋ ءادىسىنىڭ ءتيىمدى ەكەنىنە دە ءمان بەرىپ ءوتتى.
مۇنان سوڭ بريفينگكە قاتىسۋشىلار جۋرناليستەر تاراپىنان قويىلعان ساۋالدارعا جانە وڭىرلەردەن on-line رەجىمىندە تۇسكەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەردى.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
–––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ەرلان وماروۆ.