بىلتىر قازالى اۋدانىنا جاساعان ساپارىمىز ءتۇس قايتا اياقتالىپ, كەرى قاراي جينالدىق. تاكسي دە تەز تابىلا كەتىپ, سالون تولعاسىن جولعا شىقتىق. جۇرگىزۋشى اڭگىمەشىل ەكەن, كولىكتى دە زىرعىتىپ كەلەدى. كۇرە جولداعى كورگەنىن ايتىپ كەلە جاتقان جىگىتتىڭ ءسوزىن ۇزگىم كەلمەگەنمەن, كوزىم ءسات سايىن سۋماڭداپ كوتەرىلىپ بارا جاتقان سپيدومەتر تىلىنە ءتۇسىپ كەتە بەرەدى.
وسىنى سەزگەن ول: «الاڭداماڭىز, اعا, كوز بايلانباي جاتىپ, قىزىلوردانىڭ شەتىنە ىلىگۋىمىز كەرەك. ايتپەسە, تۇنگە قاراي كۇرە جولعا مال شىعىپ, كەدەرگى كوبەيىپ كەتەدى. اسىرەسە, جالاعاش, سىرداريا اۋدانى تۇسىندا ونداي جاعداي ءجيى قايتالانىپ تۇرادى» دەدى. ەڭ قيىنى, زىرعىپ كەلە جاتقان كولىكتىڭ الدىن كەسىپ, اپاتقا سەبەپشى بولىپ جاتاتىن جىلقى مەن سيىردىڭ يەلەرى تابىلماي جاتادى. جاۋاپكەرشىلىكتەن جالتارعاندار ءوزى وسىرگەن اق ادال مالىن «تانىماي» قالاتىنى دا ءجيى كەزدەسەدى.
ورىستەگى قاراۋسىز مالدىڭ ۇرىعا وڭاي ولجا بولاتىنى دا بەلگىلى. بۇرناعى جىلدارى ءورشىپ كەتكەن وسىنداي ۇرلىق قازىر تومەندەپ كەلەدى. بۇعان پوليتسەيلەردىڭ جەرگىلىكتى اكىمدىكتەرمەن بىرلەسىپ, مالعا باقتاشى بەلگىلەۋ, قاراۋسىز ت ۇلىكتەردى ۋاقىتشا ۇستاۋ ورىندارىن كوبەيتۋ باعىتىنداعى ۇيىمداستىرعان جۇمىستارى سەپ بولعان.
جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىندىرۋ ءۇشىن قاراۋسىز جۇرگەن 517 مالدىڭ يەسىنە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكستىڭ 408-بابى بويىنشا اكىمشىلىك شارا قولدانىلعان. سونىمەن قاتار ۆەتەريناريا قىزمەتىنىڭ رۇقسات قۇجاتىنسىز مال جانە ەت ونىمدەرىن زاڭسىز تاسىمالداۋشى 37 تۇلعا اقبتك-ءتىڭ 406-بابى بويىنشا اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلۋدا.
«قابىلدانعان الدىن الۋ ءىس-شارالارىنىڭ ناتيجەسىندە ۇرلىقتىڭ تىركەلۋى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 34,7 پايىزعا تومەندەگەن. وبلىس بويىنشا جىل باسىنان بەرى 49 مال ۇرلىعى تىركەلىپ وتىر. بۇل تسيفر 2020 جىلدىڭ ەسەپتى كەزەڭىندە – 94, وتكەن جىلى 75 بولعان», دەيدى وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى كريمينالدىق پوليتسيا باسقارماسىنىڭ اعا جەدەل ۋاكىلى, پوليتسيا مايورى نۇرتىلەك ەرماحانوۆ.
ۇرلىقتى بولدىرماۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى – ۇقىپتىلىق. بارىمتانىڭ بار-جوعى بىلىنبەيتىن بالا كەزىمىزدە مالدى پاداعا قوسىپ, ورىستەن ورالعانىن قوراعا قاماۋ ءبىزدىڭ جۇمىس ەدى. قازىر اۋىلداردان وندايدى بايقامايسىز. پوليتسەيلەردىڭ ايتۋىنشا, ۇرلىقتىڭ 65 پايىزى كەشكى ۋاقىتتا جايىلىمداردا بولادى.
مالدى مەيلىنشە باقتاشىعا كەلىسىمشارت ارقىلى باقتىرعان دۇرىس. بۇل رەتتە پوليتسەيلەر شيەلى اۋدانىنداعى جيدەلىارىق اۋىلى تاجىريبەسى باسقا ەلدى مەكەندەرگە ۇلگى بولۋى كەرەكتىگىن ايتادى. جيدەلىارىقتىڭ اقساقالدارى باس قوسىپ, ەڭ اۋەلى اۋىلدا اراق-شاراپ ساتقىزۋدى تىيادى. ودان كەيىن پاداشى بەلگىلەپ, مالدارىن الدىنا ساناپ بەردى. «باقتاشى بار عوي» دەپ قامسىز جانە جۇرگەن جوق. ءوزى بەكەم بولىپ, كورشىنى ۇرى تۇتپاۋدىڭ امالىن جاساپ جاتىر.
وسىدان 2 جىل بۇرىنعى دەرەك وبلىستاعى 144 اۋىلدىق وكرۋگتىڭ 35-ءى عانا باقتاشى ۇستاپ وتىرعانىن كورسەتكەن. قىزىلوردا قالاسى, قازالى, قارماقشى, شيەلى اۋداندارىنداعى اۋىلداردا ءىشىنارا بولسا دا ورىستەگى مالدى قاداعالاۋ بار. ال ارال, جالاعاش, سىرداريا, جاڭاقورعان اۋداندارىندا بۇعان مۇلدە كوڭىل بولىنبەيدى دەسە دە بولادى.
قۇقىق قورعاۋشىلار مال ۇرلىعىنىڭ الدىن الۋ ءۇشىن اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدەرىنىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كوتەرىپ, اكىمدىكتىڭ ءبىر قىزمەتكەرىنە باقتاشىلار جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋدى جۇكتەۋدى ۇسىنىپ وتىر. ءتىپتى تۇرعىندار اراسىنان ەرىكتى تۇردە پوليتسياعا كومەكتەسەتىن قۇرىلىم جاساقتاۋ دا ارتىق بولماس ەدى. ايتپاقشى, مالىن الدىرعانداردىڭ پوليتسياعا كەش حابار بەرۋى دە قىلمىستىڭ دەر كەزىندە اشىلۋىن قيىنداتادى. وسىنىڭ كەسىرىنەن پوليتسەيلەر كورشىلەس وڭىرلەرگە ۇرلانعان مالدىڭ ءتۇر-ءتۇسى تۋرالى باعىت-باعدار بەرگەنشە بارىمتاشىلار ىزدەرىن سۋىتىپ ۇلگەرەدى.
ەسەپتى مەرزىمدە تىركەلگەن 49 مال ۇرلىعىن سارالاعان پوليتسەيلەر 17 فاكتى بويىنشا تۇرعىنداردىڭ مالدارى جوعالعاننان كەيىن 1-6 اي ارالىعىندا ارىزدانعانىن ايتادى. ءتورت دەرەك تۋرالى جىلعا جۋىق ۋاقىت وتكەندە ارىزدانعان. ۇرلىق بولعانىنا جىلدان اسقاندا پوليتسەيلەرگە 2 دەرەك حابارلاعان مال يەلەرى بار. مىسالى, بيىل 16 اقپاندا قازالى اۋداندىق پوليتسيا بولىمىنە اۋدان تۇرعىنى ارىزدانىپ, 2020 جىلدىڭ قازان ايىنىڭ اياعىندا مالدارىنىڭ جايىلىمدا جوعالعاندىعىن كورسەتكەن.
قازىر شۇكىر, مال قاراسى كوبەيدى. بىراق سوعان تاڭبا سالىپ, قۇجاتتاندىرۋعا سالعىرت قارايتىنىمىز بار. مىسالى, بىلتىر ارال اۋدانىنداعى قۋاڭشىلىقتا قىرىلعان 600 باستان استام مالعا عانا وتەماقى تولەندى. ت ۇلىگى ەسەپكە الىنباعاندار ەشتەڭە دە الا المادى. پوليتسەيلەردىڭ ايتۋىنشا, ەسەپكە الۋ ۇرلانعان جاعدايدا مالدى ىزدەستىرۋدى جەڭىلدەتەدى.
كورسەتكىش بۇرىنعىدان تومەن دەپ كوڭىل جۇباتقانىمىزبەن, كەي اۋىلدار ۇرىلاردان ءالى دە كورەسىسىن كورىپ وتىر. مىسالى, وسى اي باسىندا جاڭاقورعان اۋدانىنداعى تۇگىسكەن اۋىلى تۇرعىندارى نارازىلىق اكتسياسىنا شىقتى. الپىستان استام تۇرعىننىڭ مالى ۇرىلاردىڭ ولجاسىنا اينالعان اۋىلدا اسىل تۇقىمدى ت ۇلىگىن ساتىپ جاتقاندار دا بار.
قىلمىسقا قاتىسى بار دەگەن كۇدىكپەن اۋىلدىڭ 4 تۇرعىنىن پوليتسيا قاماۋعا العان. ولارعا قاتىستى تەرگەلگەن 4 قىلمىستىق ءىستىڭ 2-ەۋى سوتقا جولدانىپ, ەكەۋى ارىزدانۋشىلار كەشىرىمىمەن وندىرىستەن توقتاتىلىپتى.
اۋداندىق پوليتسيا بولىمىندەگىلەر تۇگىسكەندە وتكەن جىلدارى ورىن العان مال ۇرلىقتارى بويىنشا تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقاندىعىن ايتادى. وسىعان دەيىن وسىنداي 14 فاكتى انىقتالعان. قوراداعى مالدى قولدى قىلعاندار كورشى وبلىستان كەلۋى مۇمكىن دەگەن جورامال دا جوق ەمەس. ال مالى ۇرلانىپ اشىنعان جۇرت «ادىلدىك جولى» قوعامدىق ۇيىمىنىڭ وكىلدەرىنە جۇگىنىپ, ءىستىڭ بۇرمالانباي, ۇستالعان ۇرىلاردىڭ ءتيىستى جازاسىن الۋىن سۇراپ وتىر.
قىزىلوردا