اقتوبە:«قاڭتار ساباقتارى»

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى اقتوبەدەگى 4-7 قاڭتارداعى جاپپاي تارتىپسىزدىكتەرگە قاتىستى 11 قىلمىستىق ءىس قوزعادى. پو­ليتسيا دەپارتامەنتى تاراتقان اق­پاراتتا اقتوبە وبلىسىندا «جاپپاي تارتىپسىزدىكتەردى ۇيىمداستىرۋ, بيلىك وكىلدەرىنە قاتىستى زورلىق-زومبىلىق كورسە­تۋ, نارازىلىققا قاتىسقان 2 مىڭ ادامنىڭ عيماراتتار مەن تەرروريزم اكتىلەرىنە شابۋىل جاساۋ فاكتىلەرى» بار دەپ جازىلعان. جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە 14 قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىز­مەتكەرى ءارتۇرلى دەڭگەيدە جارا­قات الدى. ميتينگكە شىق­قان تۇرعىنداردىڭ اراسىندا زارداپ شەككەندەر تۋرالى تو­لىق اقپارات جوق. تەرگەۋ ەندى باستالعاندىقتان, قانشا ادام­نىڭ ۇستالىپ, ولاردىڭ قان­داي قىلمىستىق, اكىمشىلىك جاۋاپ­كەرش­ىلىككە تارتىلعاندارى تۋرا­لى دا اقپارات الا الماي وتىر­مىز. ايتا كەتەرلىگى, اقتو­­بە وبلىسىنداعى جاپپاي تارتىپ­سىزدىك كەزىندە, سونىڭ ىشىندە اكىم­شىلىك عيماراتىن باسىپ الۋعا ارەكەتتەنگەن بۇزاقىلار مەن پوليتسيا جاساعىنىڭ قاقتىعىسىندا قانتوگىسكە جول بەرىلگەن جوق.

4 قاڭتاردا ابىلقايىر حان ەسكەرتكىشى تۇرعان الاڭدا گاز باعا­سىنىڭ كوتەرىلۋى مەن قىمبات­شىلىققا بايلانىستى ميتينگ بەيبىت تۇردە باستالدى. وعان قالا­د­اعى وندىرىستىك مەكەمەلەردىڭ قىزمەتكەرلەرى, ءدوڭ كەن بايىتۋ كومبيناتىنىڭ كەنشىلەرى, حروم قوسىندىلارى زاۋىتى مەن جاڭاجول مەن كەڭقياقتاعى مۇناي كەنىشتەرىندە جۇمىس ىستەيتىن مۇنايشىلار قوسىلدى. 5 قاڭتاردا ءتۇس اۋا جينالعاندار اراسىندا بۇزاقىلار قاتارى كوبەيدى. جاعداي باقىلاۋدان شىعىپ بارا جاتتى. ولارعا اكىمشىلىكتى باسىپ الۋعا ارەكەتتەنگەن ارانداتۋشىلار قوسىلدى. الاڭدا تارتىپكە شاقىرۋشىلاردىڭ سوزدەرىن تىڭداماعان جۇرتتىڭ قاراسى كوبەيە ءتۇستى. سول كۇنى بىرنەشە رەت اكىمشىلىك عيماراتىنا باسىپ كىرۋ ارەكەتى جاسالىپ, پوليتسيا جاساعى مەن جەرگىلىكتى سپورتشىلار شاما كەلگەنشە تويتارىس بەردى. قاڭتاردىڭ 5-نەن 6-نا قاراعان ءتۇنى نارازى توپ پوليتسەي جاساقتارىنىڭ قارسىلىعىنا قاراماستان بۇزىپ-جارىپ عيماراتقا باسىپ كىردى. ءبىر قۋانتارلىعى, سول كۇندەرى قالادا ودان باسقا توناۋ نە مارودەرلىك وقيعالار تىركەلگەن جوق.

اكىمدىك عيماراتىنىڭ ەسىك-تەرەزەلەرى سىندىرىلىپ, كابي­نەتتەردەگى ورگتەحنيكا تالاۋ­عا تۇس­كەن. الىپ كەتە الماعان كومپيۋتەرلىك تەحنيكالار سىن­دى­رىلعان, نوۋتبۋكتار, قىزمەت­كەرلەردىڭ جەكە زاتتارى قولدى بولعان. توناۋشىلار اكىمشىلىك عيماراتىنا 300 ملن تەڭگە شاماسىندا زيان كەلتىرگەن. بۇل جونىندە وبلىس اكىمى وڭداسىن ورازالين وتكىزگەن بريفينگتە ءمالىم بولدى.

قاڭتاردىڭ 5-ءى كۇنى ب ۇلىكشىلەر «اقتوبە-حرومتاۋ» تاسجولىن بوگەپ, كولىكتەردىڭ ءوتۋىن توقتاتقان. سونىڭ كەسىرىنەن قاقاعان اياز كۇندەرى بىرنەشە ساعاتقا سوزىلعان كولىك كەپتەلىسى پايدا بولدى. قالاداعى ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى حالىقارالىق اۋەجايدى باسىپ الۋعا ارەكەتتەنگەندەر دە بولدى. بۇل كەزدە ب ۇلىكشىلەردىڭ تاعى ءبىر توبى تەمىر جولدى بوگەپ, تەمىر اۋدانى كەڭقياق ەلدى مەكەنى جانىنداعى مۇناي قۇبىرىن جاۋىپ, ودان گاز قۇبىرىن جابۋعا ارەكەتتەنگەن. قاڭتاردىڭ قاقاعان قىسىندا وبلىس ورتالىعىنا باراتىن گاز قۇبىرىن جابۋ اقىلعا سىيمايتىن ءىس-ارەكەت.

وبلىس اكىمى وڭداسىن ورازا­لين: «قان توگىلسە, مىڭداعان ادام قىرىلسا, نە بولار ەدى؟ مەن وسىدان قورىقتىم. جاعدايدى ۋشىقتىرىپ الماۋعا ارەكەتتەندىك. قولىمىزدان كەلگەنشە الاڭداعىلاردى تارتىپ­كە شاقىرىپ, باسۋ ايتتىق. قارا­ما­عىم­داعى قىزمەتكەرلەرگە جۇرت­تىڭ الدىنا شىعىپ, رەتى كەل­سە تارقاسىن دەپ تاپسىرما بەر­دىم. الاڭعا جينالعانداردىڭ ىشىن­دە شىن نيەتتەرىمەن وزگەرىستى قالايتىندار دا, ارانداتۋشىلار دا, جات ءدىني اعىم وكىلدەرى دە بولدى. بەستاماقتاعى شوشقابازدىڭ ماسەلەسىن كوتەرىپ جۇرگەندەر دە ۋشىققان جاعدايدى ءوز ماقساتتارى­نا پايدالانعىسى كەلدى. قالا اكىمى اسحات شاحاروۆ پەن باسقا دا ازاماتتار جينالعاندارعا باسۋ ايتقانىمەن, تىڭدايتىن ادام بول­دى ما؟ راس, كەي ازاماتتار دۇ­­رىس تالاپتارىن قويعانىمەن, باسىم كوپشىلىگىنىڭ تالابى كەلى­سىم­گە كەلمەيتىن نارسەلەر ەدى. ولار ەلىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇرىلىمىنا قارسى, مەملەكەت ساياساتىنا قارسى ۇرانداردى كوتەردى. بۇل جيىننىڭ ارتى جاقسى­لىققا اپارمايتىنىن سەزىنسەك تە, قالاي بولعاندا دا قانتوگىسكە اپارماۋدى ويلادىق. جۇرتتىڭ شەرى تارقاپ, بۋى شىققان سوڭ تارتىپكە سالامىز دەپ شەشتىك», دەدى.

وبلىستىق عيماراتتى ب ۇلىكشى­لەردەن تازارتۋ وپەراتسياسى قاڭتار­دىڭ 6-سىنان 7-سىنە قاراعان ءتۇنى, تاڭعى ساعات 5-تە ءوتتى. اسكەري وپە­راتسيا كەزىندە قانشا ادام جارالاندى, قانشاسى وققا ۇشتى, بۇل جو­نىندە ازىرشە قۇقىق قورعاۋ ور­گان­­دارى رەسمي مالىمدەمە جاساعان جوق.

قاڭتارداعى ب ۇلىك قىمباتشى­لىق پەن گاز باعاسىنىڭ كوتەرىلۋىنە قارسى اياق استىنان باستالعان نارازىلىق پا, الدە جوسپارلانعان ارەكەت پە دەگەن ماسەلەنىڭ باسى اشىق تۇر. ءوڭىر باسشىسىنىڭ حابارلاۋىنشا, بۇل الدىن الا مۇقيات جوسپارلانعان وپەراتسيا. سول كۇندەرى الاڭداعى اشۋلى توپتىڭ ورتاسىنا «كاماز» كولىگىمەن تاس اكەلىپ توگىلگەن. عي­ما­راتتى قورعاۋعا جىبەرىلگەن ۇلتتىق ۇلان جاساعىنا قارسى ۇمتىلعانداردىڭ قولدارىندا جارىلعىش سۇيىقتىق تولتىرىلعان قۇتىلار, ارماتۋرا بولدى. قازىر جارىلعىش قۇتىلاردى ازىرلەگەن, الاڭعا تاس توككەن جۇك كولىگىنىڭ جۇرگىزۋشىسى ۇستالدى. سول سياقتى اكىمشىلىك عيماراتىنا ۇمتىلعان توپتى بوگەمەك بولعان پوليتسيا قىزمەتكەرىن كولىگىمەن ءتۇيىپ وتكەن اقتوبەلىك تە ۇستالدى. وسى پوليتسيا قىزمەتكەرىنە اۋرۋحانادا وتا جاسالدى, جاعدايى ورتاشا اۋىر.

5 قاڭتار كۇنى ءتۇس مەزگىلىندە قا­لاداعى ءاليا مولداعۇلوۆا اتىن­­داعى حالىقارالىق اۋەجايعا ءبىر توپ ادام كەلىپ, بارلىق قىزمەت­كەردى عيماراتتان شىعارىپ, اەروناۆيگاتسيانى ءوشىرۋدى تالاپ ەتكەن. وسى كۇنى اۋەجاي بىردە-ءبىر ۇشاقتى قابىلدامادى.

الەمدە مۇناي قۇبىرىن جا­بۋ, اۆتوكولىك جولدارى مەن تەمىر جولدى بوگەۋ, جەرگىلىكتى بيلىك عيم­ارا­تىن باسىپ الۋ, اۋەجايدىڭ جۇمىسىن توقتاتۋ تەررورلىق شابۋىل رەتىندە قابىلدانادى. ءبىر قىزىعى, اۋەجايدى باسىپ العاندار ەرتەڭىنە وزدەرى تاستاپ كەتكەن. قازىر ولاردىڭ ءبىرسىپىراسى ۇستالسا دا, نەگىزگى ۇيىمداستىرۋشىلارى قولعا تۇسكەن جوق. اۋەجايدى باسىپ الۋعا قاتىستى قىلمىستىق ءىس قوز­عالىپ, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرى اۋەجاي باستىعى مەن كۇدىكتىلەردى بەتتەستىرىپ, جاۋاپ الۋ ۇستىندە. سونداي-اق تەمىر جول جە­لى­لەرىن ب ۇلىكشىلەر بوگەگەندە, اقتوبە تەمىر جول ۆوكزالىندا قاڭتار­دىڭ 5-6 كۇندەرى 700 جولاۋشى تۇ­رىپ قالعان. پويىزدار قوزعالىسى توقتاعاندا, ۆوكزالدا قالعان جاس بالالارى بار ايەلدەر ۋاقىتشا تۇنەيتىن ورىندارعا ورنالاستىرىلىپ, ولارعا ىستىق اس تاراتىلدى.

قازىر اقتوبە قالاسى مەن توڭى­رەكتەگى ەلدى مەكەندەردە اۆتوبۋستار ءجۇرىپ جاتىر. ميتينگتە ەڭبەكاقىلارىن كوتەرۋدى تالاپ ەتكەن وندىرىستىك مەكەمەلەر مەن جولاۋشىلار تاسىمالى مەكە­مەسىنىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ تالاپتارى ورىندالدى. ءار مەكەمە ەڭبەككەرلەر جالاقىسىن 25-50%-عا كوتەردى. سونداي-اق قالادا سۇيىتىلعان گاز باعاسى ارزاندادى. قازىر گاز قۇيۋ بەكەتتەرىندە وسى وتىننىڭ ءار ءليترى 50 تەڭگەدەن, ال اۋدان ورتالىقتارىندا 55 تەڭگەدەن ساتىلىپ جاتىر. مونو­پولياعا قارسى اگەنتتىك قىزمەت­كەرلەرى سۇيىتىلعان گازدىڭ الىپ­ساتار­لارىنا قاتىستى تەرگەۋ جۇمىستارىن باستادى. اقتوبە وبلىسىندا سۇيىتىلعان گازدى «قازاق ويل-اقتوبە» جانە «سنپس-اقتوبەمۇنايگاز» اق-نا قاراستى جاڭاجول گاز وڭدەۋشى زاۋىتتارى شىعارادى. قازىر ەكى زاۋىتتان شىعارىلاتىن سۇيىتىلعان گازدى بىرنەشە ەسە كوتەرمە باعامەن ساتاتىن دەلدالدارعا قاتىستى تەرگەۋ جۇمىستارى باستالدى. قىلمىستىق ءىستىڭ قانشا زاڭدى تۇلعاعا قاتىستى قوزعالعانى تۋرالى دا ايتىلماي وتىر. جاقىن ارادا وبلىستىق پروكۋراتۋرا وسى ماسەلە بويىنشا تۇسىنىك بەرەدى دەپ كۇتىپ وتىرمىز.

وسىلايشا قىمباتشىلىق پەن سۇيىتىلعان گاز باعاسىنا قارسى نارازىلىق پەن ەڭبەكاقىنى كوتەرۋ جونىندەگى جۇرتشىلىقتىڭ تالابى وڭىردەگى كوپتەگەن زاڭسىز­دىقتاردىڭ بەتىن اشىپ كورسەتتى.

اقتوبە وبلىسى