«كۇنىنە مىڭ پالەگە جولىقساڭ دا, سوندا دا كۇدەر ۇزبە ءبىر اللادان!» دەپ كەلمەيتىن بە ەدى بابالاردان بۇگىنگە جەتكەن ءسوزى. جاراتۋشى جاببار يەمىز سىناعىن ءوزى سۇيگەن قۇلعا بەرەتىن كورىنەدى. سوندىقتان تاعدىردىڭ جازمىشىنا, قۇدايدىڭ باسقا سالعانىنا كوندىگىپ, مىنا جارىق دۇنيەگە كەلگەنىنە شۇكىرشىلىك ەتىپ, تىرشىلىگىن جالعاستىرۋى كەرەك ەكەن. قۋ تىرشىلىكتىڭ كۇيبەڭىمەن بايقامايتىن شىعارمىز. بىراق ءبىزدىڭ ارامىزدا ون ەكى مۇشەسى ساۋ بولماسا دا, ومىردەن ءوزىنىڭ تيەسىلى ورنىن تابۋعا ۇمتىلىپ, قوعامنىڭ ءبىر كىرپىشى بولىپ قالانۋعا بارىن سالىپ جۇرگەن ادامدار بار. بويىنداعى ەرىك-جىگەرىن, كۇش-قايراتىن وڭدى ىسكە جۇمساپ, كەيبىر دەنى ساۋ ماسىل ادامداردىڭ جاساماعان تىرلىگىن اتقارىپ ءجۇر. بۇل ولاردىڭ ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىن بىلدىرسە كەرەك.
«كۇنىنە مىڭ پالەگە جولىقساڭ دا, سوندا دا كۇدەر ۇزبە ءبىر اللادان!» دەپ كەلمەيتىن بە ەدى بابالاردان بۇگىنگە جەتكەن ءسوزى. جاراتۋشى جاببار يەمىز سىناعىن ءوزى سۇيگەن قۇلعا بەرەتىن كورىنەدى. سوندىقتان تاعدىردىڭ جازمىشىنا, قۇدايدىڭ باسقا سالعانىنا كوندىگىپ, مىنا جارىق دۇنيەگە كەلگەنىنە شۇكىرشىلىك ەتىپ, تىرشىلىگىن جالعاستىرۋى كەرەك ەكەن. قۋ تىرشىلىكتىڭ كۇيبەڭىمەن بايقامايتىن شىعارمىز. بىراق ءبىزدىڭ ارامىزدا ون ەكى مۇشەسى ساۋ بولماسا دا, ومىردەن ءوزىنىڭ تيەسىلى ورنىن تابۋعا ۇمتىلىپ, قوعامنىڭ ءبىر كىرپىشى بولىپ قالانۋعا بارىن سالىپ جۇرگەن ادامدار بار. بويىنداعى ەرىك-جىگەرىن, كۇش-قايراتىن وڭدى ىسكە جۇمساپ, كەيبىر دەنى ساۋ ماسىل ادامداردىڭ جاساماعان تىرلىگىن اتقارىپ ءجۇر. بۇل ولاردىڭ ومىرگە دەگەن قۇشتارلىعىن بىلدىرسە كەرەك.
قىزىلوردا وبلىسىندا 19,7 مىڭنان استام مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار ءومىر سۇرەدى. ولاردىڭ دەنى قىزىلوردا قالاسىندا تۇرادى. ال, ەندى وسى ساناتتاعى ادامداردىڭ ۋاقىتىن قالاي ءتيىمدى پايدالانۋعا بولادى؟ بىزدىڭشە مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردى دەندەپ سپورتقا تارتۋ ارقىلى بوس ۋاقىتتىڭ ورنىن تولتىرىپ قانا قويماي, ولاردىڭ بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋىنا جول اشا الامىز. ايماقتا وسىنداي ىسپەن اينالىسىپ جۇرگەن ءبىر ۇيىم بار. «جىگەر» دەپ اتالادى. بىرلەستىكتىڭ نەگىزگى مىندەتى مۇگەدەك ادامداردى سپورتقا تارتىپ, ولاردىڭ ناتيجە كورسەتۋىنە اتسالىسىپ, قۇقىقتارىن قورعاپ, ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيلەرىن كوتەرۋ بولىپ تابىلادى. سپورتتا جەتىستىگى بار مۇگەدەكتەردى ۇلگى ەتىپ, ۇيدەن شىقپاي وتىرعان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردى سپورتقا تارتۋ دا قىزمەتتەرىنىڭ ءبىر ءتۇرى. سونىمەن قاتار, قىزىلوردا قالاسىنىڭ مۇگەدەكتەرى اراسىندا سپورتتىق تۋرنيرلەر ۇيىمداستىرۋدى دا ءوز مويىندارىنا العان. سپورت پەن دەنە شىنىقتىرۋدى مۇگەدەكتەردى وڭالتۋدىڭ نەگىزگى قۇرالدارىنىڭ ءبىرى رەتىندە ناسيحاتتاۋدان تانعان ەمەس. بۇدان بولەك, وبلىستا ءجۇرىپ جاتقان الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق ءىس-شارالارىمەن مۇگەدەكتەردى تانىستىرۋ, سپورت ارقىلى مۇگەدەكتەرگە ومىردەگى ورنىن تابۋعا جانە قوعامنىڭ بەلسەندى مۇشەسىنە اينالۋعا جاردەمدەسۋ, رەسپۋبليكالىق سپورتتىق ويىندارعا وبلىسىمىزدان قاتىساتىن ۇزدىك سپورتشى مۇگەدەكتەردى انىقتاۋ, مۇگەدەكتەر بويىندا ءپاتريوتيزمدى, ىزگىلىكتى قالىپتاستىرۋ دا نەگىزگى جۇمىستاردىڭ ءبىرى. قۇرىلعاننان بەرى وسىنداي ىزگى ماقساتتىڭ باستاۋىندا جۇرگەن قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ بۇل تالپىنىستارى ەش ەمەس. جەمىسىن بەرىپ, تالاي مۇگەدەك-سپورتشىنىڭ جەڭىسكە جەتىپ, وزدەرىن باقىتتى سەزىنگەن ءساتىنىڭ كۋاسى بولدى.
ءسوزىمىز جالاڭ شىقپاسىن. ەندى «جىگەر» قىزىلوردا وبلىسىنىڭ سپورتشى مۇگەدەكتەرىنىڭ قوعامدىق بىرلەستىگى جەتكەن جەتىستىكتەردى بايان ەتەلىك.
– قىزىلوردا قالاسىنىڭ مۇگەدەكتەرى سپورتپەن اينالىسىپ, رەسپۋبليكالىق جارىستارعا قاتىسقانىنا جيىرما جىلدان اسا ۋاقىت ءوتتى. وسى ۋاقىت ىشىندە ايماقتىڭ مۇگەدەك-سپورتشىلارى باعىندىرعان بەلەستەر كوپ. اتاپ ايتقاندا, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ چەمپيوناتتارى مەن كۋبوكتارىنىڭ بەس التىن جۇلدەگەرى بار. ول – قىزىلوردا وبلىسىنىڭ پاۋەرليفتينگ كومانداسى. 2008-2011 جىلدار ارالىعىندا ءبىزدىڭ قۇراما ەڭ ۇزدىك كوماندا رەتىندە باعالانىپ وتىردى. ونىڭ ىشىندە ك.اسقاروۆا, ا.تسوي, ە.الىمبەتوۆ, ر.قورعانباەۆا, ا.يمانباەۆا سياقتى سپورتشىلار التىن جۇلدەلەردى يەلەندى. قىزىلوردا قالاسىنىڭ ون مۇگەدەك-سپورتشىسى «قر سپورت شەبەرى» اتاعىن الدى. ال 2009-2010 جىلداردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا م.قامىسباەۆ, ە.قاسقاباەۆ, ش.مەدەۋوۆ, ا.ءابجان جانە ك.اسقاروۆا «حالىقارالىق دارەجەدەگى سپورت شەبەرى» اتاعىن الدى. اربا جارىسىنان م.قامىسباەۆ ءتورت جىل بويىنا چەمپيون اتاندى. سولايشا, 2002 جىلى پۋساندا وتكەن ازيا ويىندارىنىڭ جانە 2004 جىلعى افيناداعى وليمپيا ويىندارىنا قاتىستى. ەريك قاسقاباەۆ بولسا, برازيلياداعى الەم چەمپيوناتىنا قاتىسىپ, «2007 جىلعى الەم چەمپيوناتىنىڭ ۇزدىك ويىنشىسىسى» اتاندى. مۇحتار قامىسباەۆ «2008 جىلدىڭ ەڭ ۇزدىك سپورتشىسى» اتاعىن يەلەندى. قىزىلوردا وبلىسىنىڭ وتىرىپ وينايتىن ۆولەيبول كومانداسى 2008 جىلى قر كۋبوگىنىڭ قولا جۇلدەگەرى, 2010 جىلعى قر كۋبوگىنىڭ يەگەرى ەكەنىن دە ايتا كەتكەنىمىز ابزال شىعار. ال 2009-2011 جىلدارداعى قازاقستان چەمپيوناتىنىڭ قولا جۇلدەگەرى اتانسا, ءبىر جىلدان سوڭ كۇمىس جۇلدەنى دە قانجىعالارىنا بايلادى. قىزىلوردا قالاسىندا 2009 جىلى وتىرىپ وينايتىن ۆولەيبولدان رەسپۋبليكالىق تۋرنير ۇيىمداستىرىلدى. سپورتشى-مۇگەدەكتەر حالىقارالىق جارىستاردا دا ناتيجە كورسەتۋدە. 2009 جىلدىڭ قاراشا ايىندا ماشحاد قالاسىندا (يران) وتكەن وتىرىپ وينايتىن ۆولەيبولدان جاستار اراسىنداعى الەم چەمپيوناتىندا قازاقستان كومانداسى قولا جۇلدەنى يەلەندى. قازاقستان قۇراما كومانداسىندا ە.قاسقاباەۆ, م.قامىسباەۆ جانە ش.مەدەۋوۆ سياقتى قىزىلوردا سپورتشىلارى بار بولاتىن. ال قىزىلوردالىق ايبەك ءابجان 2009 جىلدىڭ قازان ايىندا كۋالا لۋمپۋردە (مالايزيا) وتكەن پاۋەرليفتينگتەن ازيا ءبىرىنشىلىگىندە جاستار اراسىندا كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى. كابيرا اسقاروۆا 2010 جىلعى ازيا ويىندارىنىڭ قولا جۇلدەگەرى (قىتاي, گۋاندجوۋ), 2012 جىلعى دۋباي ءتۋرنيرىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى بولدى. سونىمەن قاتار, كابيرا اسقاروۆا, ايبەك ءابجان, يسلام ساليموۆ لونداندا وتكەن پاراليمپياداعا قاتىستى, – دەيدى بىرلەستىك باسشىسى مۇرات جۇمادىلداەۆ.
مۇرات ءالىمباي ۇلى دا تۋعاننان 2-توپتاعى مۇگەدەك. سوندىقتان ول مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامداردىڭ ءومىرىن جاقسى بىلەدى, ولاردىڭ جاعدايىن انىق تۇسىنەدى. 2006 جىلدان بەرى اتالعان بىرلەستىكتى قۇرىپ, ايماقتاعى مۇگەدەك جانداردى ومىرگە ىنتالاندىرىپ جۇرگەنى دە وسىدان بولسا كەرەك.
سوڭعى جىلدارى وبلىس باسشىلىعىنىڭ تاراپىنان مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدارعا دەگەن قامقورلىقتىڭ وسكەنىن بايقايمىز. وسىنىڭ ارقاسىندا قاراجات ءبولۋ كوبەيدى. سونىمەن قاتار, بەس جاتتىقتىرۋشى ءبولىنىپ, ءتۇرلى سپورت الاڭدارى مەن كەشەندەر پايدالانۋعا بەرىلدى. سوڭعى بەس جىلدا مۇگەدەكتەردىڭ سپورتقا دەگەن ىنتاسى كۇشەيىپ, سپورتپەن اينالىساتىندارىنىڭ سانى ەكى ەسە ءوستى. ءتۇرلى حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق جارىستارعا قاتىسۋ كوبەيدى. قىزىلوردادا تۇراقتى تۇردە ۆولەيبول, پاۋەرليفتينگ, جەڭىل اتلەتيكا كوماندالارى قالىپتاستى. مۇنىڭ سىرتىندا مۇگەدەكتەردىڭ وزدەرى دە وبلىستىڭ قوعامدىق-ساياسي ومىرىنە ارالاسا باستادى.
اينالاڭىزعا اقىل كوزىمەن اسىقپاي زەر سالىپ كورىڭىز. ارباعا تاڭىلعان ادام پاراليمپياداعا قاتىسىپ, قازاقستاننىڭ اتىن شىعارىپ جاتىر. تۋعاننان مۇگەدەكتىككە شالدىققان كىسىنىڭ قولىنان شىققان ىدىستى ءومىرىڭىزدە تۇتىنىپ ءجۇرسىز. ولار جاساعان قۇندى سىيلىقتاردى جاقىنىڭىزعا تارتۋ ەتىپ تۇرسىز. وسىدان كەيىن ولاردى قالايشا مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ادامدار دەيمىز؟ جوق, ولاردىڭ مۇمكىندىگى شەكتەۋسىز!
ەرجان بايتىلەس,
«ەگەمەن قازاقستان».
قىزىلوردا وبلىسى.