سوڭعى 10 جىلدا الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ ءوسىمى 3 ەسەدەن اسىپ تۇسكەن. ونىڭ ىشىندە 2008 جىلدان بەرى بىردەن 2 ەسەگە ارتىپتى. ارينە, بۇعان قارجىلىق داعدارىس اسەر ەتكەنى بەلگىلى. ال مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋى مۇناي ونىمدەرى مەن مۇناي حيمياسى قۇنىنىڭ دا قارىشتاپ كوتەرىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. جاھاندىق جاعدايداعى وسىنداي ۇدەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, ەلباسى ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى باسقارۋ جانە شيكىزات سەكتورىنان تۇسەتىن تابىستى پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ جونىندە ۇكىمەتكە تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن سەلەكتورلىق رەجىمدەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا وسى ماسەلە قارالىپ, تۇجىرىمداما جوباسى ماقۇلداندى.
تۇجىرىمداما جوباسىن مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇزاقباي قارابالين تانىستىردى. وندا نەگىزىنەن 8 ماسەلەگە باسىمدىق بەرىلگەن ەكەن.
سوڭعى 10 جىلدا الەمدىك مۇناي باعاسىنىڭ ءوسىمى 3 ەسەدەن اسىپ تۇسكەن. ونىڭ ىشىندە 2008 جىلدان بەرى بىردەن 2 ەسەگە ارتىپتى. ارينە, بۇعان قارجىلىق داعدارىس اسەر ەتكەنى بەلگىلى. ال مۇناي باعاسىنىڭ ءوسۋى مۇناي ونىمدەرى مەن مۇناي حيمياسى قۇنىنىڭ دا قارىشتاپ كوتەرىلۋىنە سەپتىگىن تيگىزىپ وتىر. جاھاندىق جاعدايداعى وسىنداي ۇدەرىستەردى ەسكەرە وتىرىپ, ەلباسى ءوزىنىڭ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا تابيعي رەسۋرستاردى ءتيىمدى باسقارۋ جانە شيكىزات سەكتورىنان تۇسەتىن تابىستى پايدالانۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ جونىندە ۇكىمەتكە تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. كەشە پرەمەر-مينيستر سەرىك احمەتوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن سەلەكتورلىق رەجىمدەگى ۇكىمەت وتىرىسىندا وسى ماسەلە قارالىپ, تۇجىرىمداما جوباسى ماقۇلداندى.
تۇجىرىمداما جوباسىن مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ۇزاقباي قارابالين تانىستىردى. وندا نەگىزىنەن 8 ماسەلەگە باسىمدىق بەرىلگەن ەكەن. ماسەلەن, تابيعي رەسۋرستاردى ودان ءارى زەرتتەۋ, جاڭا كەن ورىندارىن ىزدەۋ جانە ەسەپكە الۋ, ءوندىرۋ قارقىنىن ارتتىرۋ جانە جوعارى الەمدىك سۇرانىستى ەل پايداسىنا اسىرۋ ءۇشىن تابيعي رەسۋرستاردى الەمدىك رىنوكتارعا شىعارۋ جانە ىشكى نارىقتى وتاندىق ءوندىرىستىڭ جانار-جاعارماي ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ, تاعى باسقالار. سونىمەن قاتار, مۇندا شيكىزاتتى شىعارۋ جانە قايتا وڭدەۋدىڭ جانە جاڭا وندىرىستەردى قۇرۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارىن قولدانعان جاعدايدا عانا شەتەل ينۆەستيتسيالارىن تارتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ قاراستىرىلعان. ەنەرگيانىڭ بالامالى تۇرلەرىن ءوندىرۋدى دامىتۋ, مۇناي وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ ەكولوگيالىق زيانسىز وندىرىستەردى ەنگىزۋى, كومىرسۋتەك شيكىزاتىنىڭ ستراتەگيالىق قورىن قۇرۋ جانە شيكىزات سەكتورىنان تۇسەتىن كىرىستى وڭتايلى باسقارۋ جايلارى دا وسى باسىم ماقساتتاردىڭ قاتارىندا.
بۇگىندە جاھاندىق ەكونوميكانىڭ دامۋ قارقىنىنىڭ ءباسەڭدەۋى مەن كەيبىر ەلدەردەگى رەتسەسسيا الەمدىك سۇرانىستى ءتومەندەتىپ وتىرعانىن ايتقان مۇناي جانە گاز ءمينيسترى ونىڭ ەسەسىنە الەمدىك تاۋار رىنوكتارىنداعى باسەكە ايتارلىقتاي كۇشەيگەنىن اتاپ ءوتتى. ۇ.قارابالين, سونىمەن قاتار, قورلار بويىنشا قازاقستان الەمنىڭ العاشقى ون ەلىنىڭ قاتارىندا تۇرعانىن, بۇل بىزگە مۇنايدى كەم دەگەندە 50 جىل بويى وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىرعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
وسىعان وراي ەلىمىز قازىردەن باستاپ جاڭا قور كوزدەرىن تابۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋى كەرەكتىگى ايقىن. بۇل رەتتە ۇ.قارابالين ەلىمىزدەگى قاتتى پايدالى قازبالار بويىنشا گەولوگيالىق بازانىڭ 80 پايىزى سوناۋ كەڭەس ۋاقىتىندا زەرتتەلىپ, ەسەپكە الىنعانىن ايتىپ, قارجىلاندىرۋ ماسەلەلەرى جەر قويناۋىن وزىق زەرتتەۋگە بوگەت بولىپ وتىرعانىن العا تارتتى. نەگىزىنەن مونوتەحنولوگيالار پايدالانىلۋدا – كەشەندى كونتسەنتراتتاردى الۋ مەن قايتا وڭدەۋ تەحنولوگيالارىنا قاراي جۇيەلى جىلجۋ بايقالماي وتىر, دەدى ول. سونىمەن قاتار, مينيستر قازاقستاندا قازىر وڭاي شىعارىلاتىن مۇناي كەزەڭى اياقتالۋعا جاقىن ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. وسىنىڭ سالدارىنان كەن ورىندارىن ىزدەستىرۋ مەن يگەرۋ قيىنداپ, كۇردەلەنىپ, وعان جۇمسالاتىن شىعىندار دا كوبەيگەن. ەندى مۇناي سالاسىنا قاتىستى وسى جانە وزگە دە پروبلەمالاردى شەشۋگە جوعارىدا اتالعان تۇجىرىمداما سەپتىگىن تيگىزۋى ءتيىس.
ۇكىمەت باسشىسى س.احمەتوۆ بۇل تۇجىرىمداما جانە ءتيىستى نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق اكتىلەر, سونداي-اق, وتىن-ەنەرگەتيكالىق كەشەندى دامىتۋ بويىنشا ستراتەگيانى قابىلداۋ – كەن ءوندىرۋ جانە تابيعي رەسۋرستاردى الەمدىك رىنوكقا شىعارۋ قارقىنىن ارتتىرۋعا, ىشكى نارىقتى جاڭا ەكولوگيالىق ستاندارتتارعا سايكەس جانار-جاعارمايمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى, دەدى. سونداي-اق, تۇجىرىمداما ونەركاسىپتەر قازىرگى زامانعى ءوندىرۋ جانە شيكىزاتتى قايتا وڭدەۋ تەحنولوگياسىن قولدانعاندا, ەكولوگيالىق زالالسىز جاڭا وندىرىستە